N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Historicus en journalist Hubert Smeets schrijft om de week een column over binnenlandse en buitenlandse politiek. Tot eind 2021 schreef hij een column over de kantelende wereldorde.
Historicus en journalist Hubert Smeets schrijft om de week een column over binnenlandse en buitenlandse politiek. Tot eind 2021 schreef hij een column over de kantelende wereldorde.
Hubert Smeets werkt sinds 2016 voor het journalistieke expertplatform Raam op Rusland, waarvan hij een der oprichters is. Hij was daarvoor drie decennia redacteur van NRC Handelsblad, waar hij werkte als stadsverslaggever in Amsterdam, politiek redacteur, correspondent in Moskou, adjunct-hoofdredacteur, chef boekenbijlage en commentator. Tussen 2002 en 2007 was hij hoofdredacteur van weekblad De Groene Amsterdammer. Hij schreef onder andere de monografie De wraak van Poetin. Rusland contra Europa (Prometheus, 2015), dat in 2022 met een nieuw voorwoord is herdrukt, en de biografie Een wonderbaarlijk politicus. Hans van Mierlo, 1931-2010 (De Bezige Bij, 2021).
Meer artikelen van Hubert Smeets
De Russisch-Oekraïense oorlog heeft in Nederland de opmerkelijke houding van sommige ondernemers blootgelegd jegens de sancties waarmee de regering de Kremlinagressie een halt wil toeroepen. Om de haverklap duikt er in het bedrijfsleven wel ergens een labbekak op die, verpakt in rouwbeklag en solidariteit, uiteindelijk toch vooral zichzelf als oorlogsslachtoffer ziet.
Afgelopen zomer was dat ceo Fabien Simon van Douwe Egberts. De koffiehandelaar peinst er niet over om zijn werkzaamheden en belastingafdrachten in Rusland te staken, al heeft hij uit angst voor imagoschade de merknamen van de koffie wat aangepast: van Jacobs in Monarch, wat inderdaad beter aansluit bij het Russische retro-imperialisme. Koffie en thee zijn „essentiële producten voor de gezondheid of het leven”, aldus Simon medio augustus in The Wall Street Journal.
De klaploper van deze herfst is vooralsnog Arnout Damen, topman van de gelijknamige scheepswerf in Gorinchem die niet alleen voor Russische zakenlui jachten bouwde maar ook de Russische regering een schip leverde waarmee ze haar expansie in het Noordpoolgebied kon bespoedigen. Door de sancties heeft Damen Shipyards die handel met Rusland moeten opschorten. Het bedrijf wenst dat verlies echter niet zelf te dragen. Het verhaalt de gederfde winsten liever op de belastingbetaler. Bloomberg onthulde dat Damen daarom een schadeclaim bij de regering heeft ingediend. Let wel: niet bij die in Moskou maar bij de eigen regering in Den Haag. Voor de goede orde: Damen Shipyards verkeert niet in doodsnood. In het eerste oorlogsjaar 2022 draaide het bedrijf juist een een recordomzet.
Toch verbaast de dagvaarding van Damen niet. Ze illustreert het mercantiele Nederland, waar ook na februari 2022 de klassieke januskop dominant is gebleven en de sancties liever rule based (juridisch) dan principle based (politiek) worden benaderd. Het sanctieregime heeft mede daarom onthutsend magere resultaten opgeleverd. Tot 1 april dit jaar is er in Nederland voor niet meer dan 644,5 miljoen euro aan tegoeden bevroren en zijn er voor 863,4 miljoen euro aan transacties tegengehouden. In de hele periode werden er slechts 23 luxejachten onder toezicht geplaatst.
Die getallen mogen geen naam hebben. Hoeveel verdacht vermogen uit Rusland via Nederland is ondergebracht, is weliswaar nog steeds onbekend. Volgens het internationale platform Organised Crime and Corruption Reporting Project zou het om 45 miljard euro gaan. Maar ‘we’ zijn hoe dan ook de hekkensluiters van de Europese Unie, waar in totaal voor ruim 200 miljard euro aan Russische tegoeden bevroren is. Niet toevallig concludeerde De Nederlandsche Bank dat veel financiële instellingen geen greep kunnen (of willen) krijgen op verdacht Russisch kapitaal.
Daarbij is het goed om te weten dat onwetendheid geen argument is. Welke Russische concerns en oligarchen materieel en/of moreel bijdragen aan de vernietigingsoorlog in Oekraïne is geen geheim. Het Russische onderzoekscollectief Project heeft de namen en rugnummers in augustus gepubliceerd. In dat heldere schema staan ook zakenpartners van Douwe Egberts en Damen Shipyards. Dankzij de kritische site Meduza is de lijst ook vrij simpel door Nederlandse banken en bedrijven in te zien.
Als de bonenbrander en scheepsbouwer hun eigen gedragscodes en compliance-regels er op nageslagen zouden hebben, dan hadden ze in één oogopslag kunnen zien dat de consequenties van die teksten misschien wel pijnlijk zijn, maar niet zo moeilijk: wegwezen, niet mekkeren. Ze doen echter het tegenovergestelde. Wellicht is het een idee dat Ingrid Thijssen, de voorzitter van VNO-NCW die nooit alleen kortetermijnbelangen bepleit maar ook maatschappelijk engagement toont, Fabian Simon en Arnout Damen een keertje op de koffie laat komen.
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC