De vier partijen hebben hun looneisen getemperd, bleek woensdag tijdens de eerste dag van de Algemene Financiële Beschouwingen, het jaarlijkse Kamerdebat over de begroting van het ministerie van Financiën. De verhoging gaat ook een half jaar later in dan de initiatiefnemers oorspronkelijk wensten. De motie die de Tweede Kamer na Prinsjesdag met 85 stemmen aannam, noemde 1 januari 2024 als invoeringsdatum. Maar minister van Financiën Sigrid Kaag en staatssecretaris van Fiscale Zaken Marnix van Rij schreven de Kamer vrijdag dat het daarvoor te kort dag is.
Financiën heeft het oorspronkelijke voorstel ook laten doorrekenen. Die berekening toont aan dat de financiële onderbouwing van de motie rammelt. De plannen zouden volgend jaar een miljard euro meer kosten dan ze opleveren. Op langere termijn zou het dekkingstekort 470 miljoen euro op jaarbasis bedragen.
Dat komt niet doordat de initiatiefnemers de kosten van 2 miljard euro weigerden te financieren. Ze hoopten 1,2 miljard euro op te halen met een nieuwe belasting voor ondernemingen die eigen aandelen inkopen. De geschatte opbrengst is volgens Kaag en Van Rij echter substantieel lager (770 miljoen euro), omdat bedrijven hun inkoopgedrag aan de belasting zullen aanpassen.
De indieners van de motie schrokken bovendien van de marktreactie op hun tweede dekkingsvoorstel, het verhogen van de bankenbelasting met 350 miljoen euro. De aandelen van Nederlandse banken gingen hard onderuit toen de Tweede Kamer de motie had aangenomen.
Naar aanleiding van de kritiek hebben de indieners hun voorstellen afgezwakt. Door het minimumloon minder te verhogen, besparen ze jaarlijks 375 miljoen euro. Ook de bankenbelasting gaat minder omhoog (met 150- in plaats van 350 miljoen euro), maar dat vergroot het dekkingstekort juist. Daarom schrappen de vier partijen een verhoging van het kindgebonden budget, dat ook onderdeel was van hun succesvolle motie.
Ze houden wel vast aan de derde koopkrachtmaatregel uit hun voorstel, een verhoging van de kinderopvangtoeslag. De opvangtarieven zijn het afgelopen jaar flink gestegen. Steeds meer ouders betalen een hoger uurtarief dan de overheid maximaal vergoedt.
De VVD handhaaft zijn breed gesteunde voorstel om de voor 2024 geplande verhoging van de benzine- en dieselaccijnzen af te blazen, ondanks een negatief advies van het demissionaire kabinet. VVD-woordvoerder Eelco Heinen kreeg het woensdag flink te verduren van de linkse fracties, waaronder D66. Het dempen van de accijnzen begunstigt de hoogste inkomens relatief het meest (zij rijden gemiddeld meer kilometers in zwaardere auto’s) en stimuleert milieuonvriendelijk ‘fossiel’ autorijden.
Heinen kreeg echter de meeste kritiek op de financiële dekking van dit koopkrachtcadeau voor autobezitters. De VVD (en de veelal rechtse partijen die de motie steunden) graait in het Nationaal Groeifonds om de accijnsverlaging te financieren. Dat fonds werd in 2020 opgericht voor langetermijninvesteringen in de Nederlandse economie. Er zit nog ruim 8 miljard euro in. De VVD wil minstens een miljard euro van het fondskapitaal afromen om de 1,2 miljard euro kostende autobrandstofsubsidie te betalen.
Steven van Weyenberg (D66) beticht de VVD van hypocrisie. ‘De VVD heeft het altijd over bezuinigen, en zegt steeds dat geld eerst verdiend moet worden voordat het kan worden uitgegeven. Ik zie daar nu niets van terug.’ Ook Volt-lijsttrekker Laurens Dassen stoort zich aan het koopkrachtopportunisme van de grootste Kamerfractie. ‘Mogelijke investeringen in de toekomst worden hier naar voren gehaald om op korte termijn een fossiele subsidie te geven.’
Heinen geeft geen krimp en spreekt van ‘overtollig geld’. ‘We laten geen geld op de plank liggen als we daar hele normale gezinnen mee kunnen helpen.’ Die laatste term bezigt hij nog een paar keer. Het is zuivere verkiezingsretoriek: de VVD komt op voor ‘hele normale gezinnen’ en is dus de partij voor iedereen. Immers: weinig mensen zullen zichzelf omschrijven als lid van een heel abnormaal gezin.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden