Twee op de vijf Nederlandse jongeren lezen niet. Zorgwekkend volgens experts, want de de laaggeletterdheid in Nederland neemt rap toe. Er zijn naar schatting 2,5 miljoen Nederlanders laaggeletterd. Dat betekent dat zij moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen.
Met deze kennis zou je verwachten dat de vele films en series die wel de aandacht van deze jongeren trekken, simpel en duidelijk vertaald en ondertiteld zijn. Maar Mariëlle Steinpatz, ondertitelaar en bestuurslid van de Auteursbond, vertelt aan NU.nl dat dit niet het geval is.
"De laatste jaren is de leessnelheid van ondertiteling heel erg gestegen, met name bij de grote streamingdiensten", vertelt Steinpatz. Je moet dus meer lezen in kortere tijd. "Wij gaan uit van één regel tekst wanneer iemand drie seconden aan het woord is. Bij streamingdiensten zijn dat al snel twee regels. Dus dan vraag je mensen het dubbele te lezen in dezelfde tijd, terwijl je eigenlijk wil dat ook mensen die iets langzamer lezen het kunnen volgen."
Ook de begrijpelijkheid van een tekst is daar de dupe van. "Normaal moet je flink inkorten om aan de leessnelheid te voldoen. Maar als je alle gesproken tekst kwijt kunt, zorgt dat soms voor rare zinsconstructies."
Ondertiteling moet in één oogopslag leesbaar zijn, legt Steinpatz uit. "Want naast het lezen ben je ook aan het kijken en luisteren."
Bezuinigingen binnen de ondertitelingsindustrie zitten dit volgens haar de laatste jaren in de weg. "Het opleiden van mensen is daardoor heel minimaal. Onervaren en slecht opgeleide ondertitelaars maken vervolgens onnodig lang beginnersfouten en vertalen teksten te letterlijk."
Remko de Bruin van vertaalbureau Het Vertaalcollectief beaamt dat er een schaarste aan goede ondertitelaars is. "De groei van films en series is exponentieel en ook bedrijven willen steeds meer video's ondertiteld hebben."
Die teksten willen ze volgens hem wel zo snel mogelijk en voor een zo laag mogelijk bedrag ontvangen. Door het tekort gaan ze soms zelf aan de slag met kunstmatige intelligentie (AI). Dat zie je volgens De Bruin terug in de kwaliteit. "Die techniek is nog niet zover. Dat kan eigenlijk alleen als de audiokwaliteit op-en-top is, er geen achtergrondgeluid is en er maar één iemand aan het woord is."
"Een machinevertaling kan een hulpmiddel zijn, maar alleen als je heel goed bent en precies weet waar je het wel en niet voor gebruikt", vindt ook Steinpatz. "Voor veel mensen die weinig begeleiding hebben gehad, is het lastig om de grammaticale fouten of kromme zinnen eruit te halen."
De Auteursbond zet zich volgens het bestuurslid in om de kwaliteit van ondertiteling te waarborgen. Zo hebben ze richtlijnen voor ondertiteling opgesteld en zijn ze bezig om een keurmerk voor ondertitelaars te ontwikkelen.
Source: Nu.nl algemeen