In een recent aangenomen motie roept de Tweede Kamer landbouwminister Piet Adema op in Brussel tegen de hernieuwde Europese toelating van glyfosaat te stemmen. Zelf doen we volop onderzoek naar methodes die agrariërs helpen om het gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen terug te dringen. We begrijpen de zorgen rond glyfosaat en vinden dat die zorgvuldig moeten worden onderzocht. We vrezen echter dat een volledig Europees verbod averechts zal uitpakken, zowel voor mens en milieu, als voor bodemleven en het klimaat. En we vragen ons oprecht af of iedereen zich daar voldoende bewust van is.
Over de auteurs
Richard Harrison is algemeen directeur van de Plant Sciences Group van Wageningen University & Research (WUR). Pieter de Wolf is senior praktijkonderzoeker open teelten bij WUR en projectleider van Boerderij van de Toekomst, een project dat akkerbouwers wil helpen hun bedrijfsvoering te verduurzamen.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Dat gezegd hebbende: dit betoog is niet bedoeld als een pleidooi voor glyfosaat. We vinden dat de landbouw het gebruik van glyfosaat en andere herbiciden (onkruidverdelgers) dient te beperken tot strikt noodzakelijke toepassingen, en waar mogelijk moet kiezen voor niet-chemische methoden − ook als deze wat meer tijd en geld kosten. Toch zien we glyfosaat op dit moment als een belangrijke bouwsteen in een zo duurzaam mogelijk en praktisch haalbare strategie om onkruid te bestrijden in de landbouw.
Glyfosaat staat bekend als een effectief en efficiënt middel tegen onkruiden die landbouwgewassen beconcurreren om licht, vocht en voedingsstoffen en een rol spelen in de vermeerdering van schadelijke ziektes, plagen en nematoden (aaltjes). Het is daarom zaak onkruiden op de akker structureel in toom te houden. Het is in dit verband ook belangrijk om te beseffen dat een totaalverbod op glyfosaat kan leiden tot opbrengstverlies in heel Europa, waardoor meer moet worden geïmporteerd óf meer land voor akkerbouw moet worden gebruikt, wat in beide gevallen risico’s voor natuurbescherming met zich meebrengt.
De vraag is natuurlijk: kun je onkruid op de akker niet op andere manieren dan met glyfosaat bestrijden? Het antwoord: meestal wel. Er zijn andere herbiciden en ook niet-chemische alternatieven, bijvoorbeeld ploegen, eggen en schoffelen.
Het probleem bij de andere herbiciden is echter dat deze minder effectief zijn tegen alle onkruiden, en een agrariër dus meer moet spuiten om het gewenste resultaat te bereiken. Bovendien vormen ze volgens de huidige wetenschappelijke inzichten een groter risico voor mens en milieu. Alleen al daarom vrezen wij dat een totaalverbod op glyfosaat ons verder wegbrengt van een duurzamere en veiligere landbouw.
Moeten we herbiciden dan niet gewoon helemáál verbieden, en volledig overstappen op niet-chemische alternatieven zoals eggen en schoffelen? Die vraag is begrijpelijk, maar in onze ogen kan dat slechts ten dele. En ook hier kleven nadelen aan. Schoffelen of eggen werkt namelijk alleen bij droog weer. Diep wortelende onkruiden krijg je er bovendien niet mee weg. Dit moet handmatig, wat arbeidsintensief en dus kostbaar is.
Ploegen dan? Dit is effectief voor én na een teelt, en pakt tevens diep wortelende onkruiden aan. Maar helaas is het niet bevorderlijk voor de bodem en leidt het tot extra emissies van broeikasgassen uit de bodem. Daarnaast kosten veel niet-chemische methoden aanzienlijk meer fossiele brandstof in vergelijking met bespuitingen met herbiciden. In veel regeneratieve landbouwsystemen in Europa wordt de bodem bovendien zo min mogelijk bewerkt, en is glyfosaat een belangrijke pijler van een duurzame onkruidstrategie.
Moeten we dan dus maar op dezelfde voet doorgaan? Zeker niet. Als we de afhankelijkheid van herbiciden terug willen dringen moeten we blijven werken aan nieuwe teeltmethoden en -technieken. En ook om andere redenen moeten onze landbouwsystemen snel veranderen, denk aan klimaatverandering. In onze praktijkproeven – bijvoorbeeld bij Boerderij van de Toekomst - zien we dat het mogelijk is om het gebruik van chemische middelen fors terug te brengen. We gebruiken glyfosaat en andere middelen alleen als er geen goed alternatief is en zeer selectief gericht is op specifieke onkruidplanten of plekken met onkruiden. Een maatwerkbenadering dus.
Dit kan met dank aan nieuwe hulpmiddelen, zoals machines die met sensoren en camera’s zijn uitgerust. Veel van deze machines gebruiken alsnog herbiciden, zoals glyfosaat. Maar door pleksgewijs te werken kan dit echt met mate. Voor zo’n plaatsspecifieke aanpak werken we – samen met andere partijen – ook aan niet-chemische methoden waarmee onkruiden worden bestreden, bijvoorbeeld boren, trekken, elektrocutie of laserstralen.
Wij constateren echter wel dat deze technologie nog niet voldoende is doorontwikkeld en evenmin op grote schaal beschikbaar en financieel haalbaar is voor agrariërs. Hier wordt bij kennisinstellingen en bedrijven hard aan gewerkt, maar dit heeft nog zijn tijd nodig. Daarnaast kan veel meer gedaan worden om te stimuleren dat nieuwe innovaties sneller de markt bereiken. We denken dat dat op dit moment meer zin heeft dan een totaalverbod op glyfosaat.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden