Dat blijkt uit een vragenlijstonderzoek van het Trimbos-instituut onder ruim 4.700 Nederlandse jongeren. Long- en verslavingsartsen maken zich al langer zorgen om vapende jongeren. Het gebruik van e-sigaretten, hoewel in sommige aspecten minder slecht dan tabakssigaretten, is schadelijk voor de gezondheid. Zo zit in vapes vaak de zeer verslavende stof nicotine.
Nicotine is voor jongeren extra riskant: het kan concentratieproblemen en andere schade aanrichten aan hun hersenen, die nog in ontwikkeling zijn.
Hoe schadelijk het gebruik van e-sigaretten op de lange termijn is, is nog niet bekend. Wetenschappers vinden wel steeds meer aanwijzingen dat het gebruik van de vrolijk gekleurde wegwerpvapes met verleidelijke smaakjes als red bull, watermeloen of piña colada een opstapje kunnen vormen tot het roken van reguliere sigaretten.
Uit het Trimbos-onderzoek – dat volgens het instituut voor het eerst een betrouwbaar beeld geeft van het gebruik van e-sigaretten onder jongeren tussen 12 en 25 – blijkt dat vapen en roken vaak hand in hand gaan: 69 procent van de jongeren die geregeld een e-sigaret gebruiken, roken ook tabakssigaretten.
‘Jarenlang is er geroepen: jongeren kunnen beter vapen dan roken, want dat is minder schadelijk’, zegt onderzoeker Esther Croes, onderzoeker bij het Trimbos-instituut. ‘Dat is flauwekul, blijkt nu, want jongeren doen het allebei.’ Of vapen tot roken leidt of andersom, blijkt niet uit dit onderzoek, maar mogelijk wel uit een vervolganalyse.
Over de auteur
Kaya Bouma schrijft voor de Volkskrant over psyche, brein en gedrag. Ook schrijft ze over de geestelijke gezondheidszorg.
Wel is duidelijk dat het roken van ‘gewone’ sigaretten nog altijd populairder is dan vapen. Waar bijna 8 procent van de jongeren dagelijks rookt, gebruikt 2 procent iedere dag een vape.
De resultaten van het onderzoek vallen in ‘dat opzicht’ mee’ zegt Anton Kunst. De in roken gespecialiseerde hoogleraar sociale epidemiologie aan het Amsterdam UMC is niet betrokken bij het Trimbos-onderzoek, dat volgens hem degelijk in elkaar zit. ‘Vapen is misschien toch meer een vrijetijdactiviteit, dan dagelijkse routine.’
Anderzijds noemt hij het feit dat 10 procent van de jongeren maandelijks vapet (variërend van één keer per maand tot om de dag), zorgwekkend. ‘Het kan voor velen leiden tot een langdurige nicotineverslaving.’
Opvallend is ook dat vapen vooral populair lijkt onder tieners: de grootste groep gebruikers is tussen de 15 en 17 jaar (van hen vapet ruim 13 procent maandelijks), terwijl bij tabakssigaretten het gebruik oploopt met de leeftijd.
Mogelijk komt dat omdat de onder jongeren populaire wegwerpvapes pas een paar jaar op de markt zijn, zegt onderzoeker Croes. ‘Die zoete smaakjes slaan meer aan bij tieners. We zijn bang dat in de nabije toekomst meer jongeren verslaafd gaan raken.’
De overheid streeft ondertussen naar een rookvrije generatie: in 2040 rookt geen enkele Nederlander onder de 18 meer, is het idee. Dat ideaal lijkt, mede door de komst van e-sigaretten, in het gedrang te komen. Jarenlang nam het aantal jonge rokers af, die daling is de laatste jaren gestagneerd. Onder 16-jarigen stijgt het aantal rokers weer, bleek in 2021 uit onderzoek.
Vanaf 1 januari geldt in Nederland een smaakjesverbod, al denken veel experts dat die maatregel niet genoeg is om jongeren te weerhouden van het vapen. Hoogleraar Kunst pleit voor een verhoging van de minimum leeftijd waarop jongeren vapes en sigaretten kunnen kopen van 18 naar 21.
Als het aan het Trimbos ligt, gaat de overheid nog een stap verder en worden e-sigaretten alleen op doktersrecept verkrijgbaar als minder schadelijk alternatief voor verstokte rokers. Samen met een groep van circa vijftig bezorgde artsen, start het instituut dinsdag een campagne die ouders oproept met hun kinderen te praten over de schadelijke gevolgen van vapen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden