Nu zijn zowel gas als kolen nog vrijgesteld van energiebelasting wanneer ze worden gebruikt in elektriciteitscentrales. Op Prinsjesdag heeft de regering aangekondigd deze ‘inputvrijstelling’ voor gasgestookte centrales vanaf 2025 geleidelijk te willen afbouwen. Het ministerie van Economische Zaken stelt dat het schrappen van de vrijstelling vooral gericht is op de glastuinbouw; die wordt door de fiscale vrijstellingen namelijk te veel voorgetrokken ten opzichte van Europese concurrenten.
Verder wijst het ministerie erop dat het schrappen van de vrijstelling in stappen gaat. Eerst de minst efficiënte installaties, en pas na een paar jaar de efficiëntere. Daardoor zouden grote gascentrales er weinig last van hebben.
Over de auteur
Tjerk Gualthérie van Weezel schrijft voor de Volkskrant over energie en de impact van de energietransitie op het dagelijks leven.
‘Dat is onzin’, zegt Ron Wit, directeur energietransitie bij Eneco. ‘Alleen gasgestookte elektriciteitscentrales die 60 procent efficiency halen, houden de vrijstelling. Er is geen centrale die dat haalt. Zeker wanneer de centrales naast stroom ook warmte leveren, is de efficiency aanzienlijk lager. Onze Utrechtse centrale zal hierdoor in 2026 de vrijstelling verliezen.’
Eneco heeft geen principiële bezwaren tegen het schrappen van de vrijstelling. ‘Hogere prijzen voor fossiele brandstof zijn goed voor de energietransitie.’ Maar dat de regering de heffing op kolencentrales niet aanpakt, is ‘onbegrijpelijk’. Wit: ‘Die stoten twee keer zoveel CO2 uit.’
Dat het kabinet de inputvrijstelling voor gas schrapt, volgt op een tik op de vingers van Brussel. De Europese Unie vindt dat Nederlandse tuinders worden bevoordeeld doordat ze geen belasting betalen over het gas dat zij verstoken. Glastuinbouwers gebruiken dat gas in hun kassen om zowel warmte als elektriciteit te maken. Ze leveren een deel van die stroom weer aan het elektriciteitsnet. Nederland komt Brussel nu dus tegemoet door de vrijstelling af te bouwen voor alle gas die wordt gebruikt voor elektriciteitsvoorziening.
Bij het schrappen van de inputvrijstelling voor gas heeft het kabinet bewust besloten de vrijstelling voor kolen ongemoeid te laten. Het gevolg daarvan is dus dat kolen relatief iets goedkoper worden dan gas. Wanneer de prijs van gas en kolen elkaar naderen, kan die belasting dus de doorslag geven in het voordeel van kolen. Normaal gesproken zijn kolen sowieso voordeliger, maar dit jaar lagen de prijs van kolen toch vijftien dagen zeer dicht bij elkaar, stelt transitiedirecteur Wit van Eneco. ‘De belasting zou op die dagen waarschijnlijk de doorslag richting kolen hebben gegeven.’
Door het schrappen van de vrijstelling voor gascentrales zullen kolencentrales in Nederland vaker aanstaan, zegt de Groningse hoogleraar energie-economie Machiel Mulder. ‘Het is dus nadelig voor de Nederlandse CO2-uitstoot en voor het rendement van Nederlandse gascentrales.’
Voor de uitstoot van de EU als geheel maakt het niets uit, benadrukt Mulder. ‘Omdat elektriciteitscentrales onder het Europese emissiehandelssysteem vallen.’ Binnen dat systeem (ETS) hebben alle Europese elektriciteitscentrales samen een beperkte hoeveelheid emissierechten. Elk jaar wordt de totale hoeveelheid rechten minder, totdat ze in 2040 helemaal zijn verdwenen.
In de Miljoenennota besteedde het kabinet veel aandacht aan fossiele subsidies. Ook liet het een aantal impact-analyses uitvoeren. Onder meer naar het afschaffen van de inputvrijstelling van zowel gas als kolen. Bureau Berenschot, dat voor dat onderzoek verantwoordelijk was, is weinig enthousiast over die maatregel. Het effect zou vooral zijn dat Nederland meer stroom gaat importeren uit het buitenland. Het klimaat schiet er dus niets mee op en Nederlandse centrales verdienen minder.
Over het alleen schrappen van de vrijstelling voor kolencentrales is Berenschot dan weer iets positiever. Dat zou in elk geval de concurrentie van schonere gasgestookte elektriciteitsvoorziening nog wat bevoordelen. Maar dat doet het kabinet dus juist niet. Er is al wel besloten dat kolencentrales in Nederland vanaf 2030 helemaal moeten sluiten.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden