De christendemocraten en liberalen zien de Nederlander wel zitten, de sociaaldemocraten en Groenen echter niet. Dinsdagmiddag komen de betrokken parlementariërs opnieuw bijeen om zich te beraden. Blijft ook dan de benodigde steun voor Hoekstra uit, dan moet hij naar verwachting een nieuwe reeks schriftelijke vragen beantwoorden over zijn plannen.
Als ook dat niet voldoet is een tweede hoorzitting mogelijk. Parlementariërs verwachten dat Hoekstra uiteindelijk wel voldoende steun zal krijgen van de politieke partijen om de PvdA’er Frans Timmermans in de Commissie op te volgen.
Het waren vooral de Nederlandse Europarlementariërs van GroenLinks, PvdA en de Partij voor de Dieren die hun landgenoot maandag stevig ondervroegen. Zij plaatsten openlijk vraagtekens bij Hoekstra’s geschiktheid voor de portefeuille Klimaatactie. Als leider van het CDA trapte die op de rem om de stikstofproblemen in Nederland aan te pakken, als minister van Financiën gaf hij miljardensteun aan KLM. Hoekstra werkte in het verleden bij Shell. ‘U staat niet direct bekend als klimaatkampioen’, stelde Bas Eickhout (GroenLinks).
Hoekstra startte de hoorzitting niettemin met een verrassend aantal groene toezeggingen. Hij beloofde alles op alles te zetten om de CO2-uitstoot in EU in 2040 met minimaal 90 procent te verminderen. Een ambitieuze doelstelling, in lijn met wat de Europese Adviesraad voor klimaatverandering onlangs adviseerde. Alleen op die manier kan volgens de club onafhankelijke wetenschappers de EU haar wettelijk vastgelegde doel halen van klimaatneutraliteit (netto geen CO2-uitstoot) in 2050.
De Europese Commissie moet het 2040-doel in januari vastleggen, Hoekstra bereidt dat besluit voor als hij benoemd wordt. Lukt dat, dan moet de EU in tien jaar tijd van 55 procent minder CO2-uitstoot vergeleken met 1990 (de doelstelling voor 2030) naar 90 procent gaan. ‘Er is geen alternatief’, zei Hoekstra.
Ook op andere vlakken toonde de CDA’er een groen gezicht. Het is volgens hem hoog tijd om te stoppen met kolen, olie en gas als energiebronnen. Hij noemde het ‘immoreel’ dat sommige grote oliemaatschappijen al heel lang wisten dat zij medeverantwoordelijk zijn voor de klimaatverandering maar rapporten hierover verborgen hielden. De Amerikaanse staat Californië is onlangs een rechtszaak begonnen tegen onder meer Shell, ExxonMobil, Chevron en BP om deze multinationals te dwingen mee te betalen aan de klimaatschade. Hoekstra werkte van 2002-2004 bij Shell.
Subsidies die fossiele brandstoffen goedkoper maken, worden als het aan Hoekstra ligt beëindigd. Hij noemde die subsidies - alleen in Nederland gaat het al om ruim veertig miljard euro per jaar - ‘achterhaald en contraproductief’. Hoekstra wees de parlementariërs erop dat het afschaffen ervan geen eenvoudige taak is: lidstaten hebben een veto bij energiebelastingen.
Opvallend was de belofte van Hoekstra om de Natuurherstelwet - die verdere verslechtering van de bodem, het water en de lucht moet tegengaan - langs de lidstaten en het parlement te loodsen. Zijn christendemocratische partijgenoten in Brussel verzetten zich tegen deze wet. Ook het Nederlandse kabinet waar hij deel van uitmaakte, wil er niets van weten. Verder bepleitte hij een wereldwijde belasting op vliegreizen.
Zijn groene voorstellen waren een handreiking naar de sociaaldemocraten en Groenen in het parlement, wier steun hij nodig heeft om benoemd te worden. ‘Ik wil de basis leggen voor de Green Deal 2.0’, zei Hoekstra. Hij prees het werk van zijn voorganger Timmermans (PvdA), die in augustus naar Den Haag terugkeerde om bij de Tweede Kamerverkiezingen de gecombineerde PvdA/GroenLinks-lijst te leiden.
Hoekstra zei dat de EU op de komende internationale klimaatconferentie in Dubai serieus werk moet maken van het fonds om de klimaatschade in arme landen te betalen. Hij stelde voor dat fonds te vullen met een belasting op kerosine en andere fossiele brandstoffen en uit de verkoop van de CO2-uitstootrechten aan bedrijven.
Om de christendemocraten te vriend te houden, beloofde de voormalig CDA-minister overleg met de industrie en hulp voor de boeren ‘die recht hebben op een adequaat inkomen’
Hoekstra’s toezeggingen wekten verbazing bij Eickhout en zijn collega’s Mohammed Chahim (PvdA) en Anja Hazenkamp. ‘Hoe geloofwaardig is dit?’ vroeg Eickhout. Chahim: ‘Zijn uw beloften dit keer wel heilig? Ik krijg toch het gevoel dat u weer in uw oude rol van consultant kruipt en precies vertelt wat de zaal wil horen.’ Hoekstra werkte jarenlang voor McKinsey. Hazenkamp zei geen vertrouwen te hebben in Hoekstra, zij ziet hem niet als de man die de veestapel in Europa drastisch gaat inkrimpen.
Hoekstra antwoordde tijdens de hoorzitting - die door problemen met de microfoons herhaaldelijk werd onderbroken - dat hij demissionair minister van Buitenlandse Zaken was gebleven als hij het zichzelf makkelijk had willen maken. ‘Maar ik heb voor deze baan gekozen. Ik ben tot het bot gemotiveerd om mijn beloften waar te maken.’
Over de auteur
Marc Peeperkorn is sinds 2008 de EU-correspondent voor de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden