Afgelopen maand was de warmste september ooit gemeten in Frankrijk, nu volgt ook nog een uitzonderlijk heet begin van oktober. In Parijs naderde de temperatuur maandag de 30 graden, verder naar het zuiden gaat ze daar ruim overheen. Lokaal sneuvelden zondag al verschillende lokale warmterecords, maandag wordt de hoogste temperatuur die in oktober is gemeten op het Franse vasteland – 34,7 graden, in 1985 – mogelijk zelfs gepasseerd.
In Spanje is het sinds de metingen begonnen niet zo warm geweest begin oktober, aldus meteorologisch instituut AEMET. Bij 40 procent van de meetstations steeg de temperatuur tot boven de 32 graden. In het hele land was het gisteren 7 tot 14 graden warmer dan gebruikelijk.
Over de auteur
Niels Waarlo is algemeen verslaggever van de Volkskrant. Eerder werkte hij op de wetenschapsredactie en schreef hij over tech.
Heel Europa kent een opvallend warme nazomer en begin van de herfst. Naast Frankrijk beleefden onder andere België, Oostenrijk, Duitsland en Polen de warmste september ooit gemeten. Die records volgden op het bericht van de Wereld Meteorologische Organisatie dat afgelopen zomer de heetste ooit was op het noordelijk halfrond.
In Nederland was afgelopen september met een gemiddelde van 17,5 graden de op een na warmste sinds het begin van de metingen in 1901, maakte het KNMI maandag bekend. Alleen in 2006 werd het die maand gemiddeld warmer in De Bilt.
Van 5 tot en met 11 september werden in Nederland zelfs tropische temperaturen bereikt, waarmee het de warmste week van 2023 werd. Volgens het KNMI is de kans op zo’n hete week in september op dit moment hooguit 2 procent per jaar, maar de kans stijgt door klimaatverandering rap. In het jaar 2000 was de kans nog hooguit 0,5 procent, rond 1980 was dergelijke hitte vrijwel ondenkbaar.
Als gevolg van klimaatverandering is de gemiddelde temperatuur in september al net zo hoog als begin vorige eeuw in juni het geval was, zegt Peter Siegmund, klimaatexpert bij het KNMI. Dat het de afgelopen tijd extra warm was, komt mede door de zuidelijke wind, wijst hij. ‘Alle winden richting Nederland zijn opgewarmd door klimaatverandering, maar specifiek het zuiden van Europa warmt in de zomer harder op dan andere delen van het continent.’
De temperaturen krijgen in het zuiden van Europa momenteel een extra duwtje doordat de Middellandse Zee warmte van afgelopen zomer vasthoudt, zegt Siegmund. ‘De hoge temperaturen van de afgelopen tijd komen door een combinatie van toeval en klimaatverandering.’
Ook oktober begint relatief warm. Gemiddeld kent oktober grofweg twee dagen van 20 graden of meer in De Bilt, blijkt uit gegevens van het KNMI. Daar lijkt Nederland alleen al in de eerste week van deze maand ruim overheen te gaan: aankomend weekend verwacht het KNMI zelfs temperaturen van 24 graden.
Doorgaans betekent een warme nazomer en herfst dat de bladeren later in het jaar verkleuren en van de boom vallen, zegt bioloog Arnold van Vliet (Wageningen Universiteit). Bomen kunnen dan langer doorgroeien. ‘Wel komen bladeren hierdoor later op de bodem terecht, wat van invloed is op de voedselbeschikbaarheid. We weten niet precies hoe dat soort vervolgprocessen doorwerken in de rest van het ecosysteem.’ Sowieso houdt hij een slag om de arm: hij sluit niet uit dat de schadelijke effecten van de droogte van dit voorjaar nog na-ijlen, waardoor bomen alsnog eerder hun blad kunnen afgooien.
Insecten blijven ook langer actief als het warm blijft. ‘Daarom zeg ik ook: maai nog niet alles plat. Begin dit jaar ging het slecht met veel insectensoorten, dus misschien kunnen ze wat goedmaken.’ Toch zijn er onvoorziene gevolgen mogelijk, zegt hij: zo ligt bij insecten die al in winterrust zijn gegaan de basisverbranding hoger als het warmer is, wat van invloed kan zijn op hun overlevingskans in de winter.
Niettemin kan een enkel warm najaar in principe weinig kwaad. Het probleem is vooral dat dit gebeurt in een context van een opwarmend klimaat, waarbij sommige soorten die van oudsher in Nederland voorkomen zich slechter thuis voelen, aldus Van Vliet. ‘Dat verzwakt de natuur verder.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden