Zulke gegevens kunnen relevant zijn voor geadopteerden die zich afvragen hoe hun adoptieouders destijds door de screeningsprocedure zijn gekomen. Zo is in de onlangs uitgezonden documentaire De Afhaalchinees van filmmaker Kelly-Qian van Binsbergen te zien dat haar ouders ten tijde van haar adoptie woonden boven een seksshop in het Zeeuwse Sluis. Ze werkten daar ook. Van Binsbergens moeder had zware alcoholproblemen en haar beide ouders hadden volgens de filmmaker een strafblad in Frankrijk. Dit was geen belemmering om een kind te adopteren uit China.
Ook Sam van den Haak, in 1984 geadopteerd uit Sri Lanka, worstelt met vragen over die screening. In haar boek Niet geboren op mijn verjaardag beschrijft ze hoe ze als meisje werd misbruikt door haar adoptievader. Ze heeft geen contact meer met haar adoptieouders. Van den Haak wil weten hoe het kan dat haar ouders destijds toestemming kregen om haar te adopteren. Ze hadden in die tijd al drie zoons, van wie twee met een meervoudige beperking. ‘Was er dan niemand die kon bedenken dat er in dit gezin helemaal geen ruimte was voor nog een kind met een speciale zorgbehoefte?’, vraagt ze zich af.
Die vraag is ook relevant vanwege een komende rechtszaak, waarin Van den Haak met zeven anderen de Nederlandse staat aanklaagt voor de fouten die zijn gemaakt in hun adoptieprocedure.
In het adoptiedossier dat ze kreeg van het FIOM, het instituut voor afstammingsvraagstukken, is geen informatie te vinden over de screening van haar ouders. Daarom heeft Van den Haak onlangs een informatieverzoek gedaan bij de Centrale Autoriteit, het onderdeel van het ministerie van Justitie dat toestemming moet geven voor adoptieprocedures. Deze zomer werd bekend dat de Centrale Autoriteit in 1983 en 1999 onrechtmatig duizenden adoptiedossiers heeft vernietigd. De Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed stelt dat de Centrale Autoriteit de Archiefwet niet heeft nageleefd en daarnaast veel fouten maakte in de registratie. ‘Het totaalbeeld is dat van een onzorgvuldig beheer’, staat in het rapport.
Het dossier van Van den Haak blijkt desondanks nog wel bij de Centrale Autoriteit te liggen. ‘Maar ik moet nu bij mijn adoptieouders, met wie ik geen contact meer wil, om een zienswijze vragen om in dat dossier te kunnen lezen hoe het destijds is gelopen met mijn eigen adoptie. Dat is de omgekeerde wereld’, zegt Van den Haak.
Volgens het ministerie van Justitie komt het vaker voor dat geadopteerden geen zienswijze willen of kunnen vragen aan hun adoptieouders, zoals de privacywet AVG voorschrijft. De Centrale Autoriteit kan ouders zelf niet aanschrijven ‘omdat zij geen toegang hebben tot de Basisregistratie Personen’, zegt een woordvoerder.
Als onduidelijk is hoe adoptieouders denken over inzage, wordt het belang van de geadopteerde afgewogen ‘tegen de mate van privacyschending’ van de ouders. ‘In de meeste gevallen leidt dit ertoe dat delen van het dossier van inzage worden uitgesloten’, laat het ministerie van Justitie weten. Het gaat dan om de onderdelen waarin persoonlijke informatie over de adoptieouders aan bod komt. Het ministerie benadrukt dat de Centrale Autoriteit wel ‘zoveel mogelijk inzage’ nastreeft.
In de zoektocht naar je identiteit ‘voelt elk puzzelstukje existentieel’, zegt Stephanie Dong-Hee Kim, de geadopteerde die aan het licht bracht dat de Centrale Autoriteit onrechtmatig duizenden adoptiedossiers heeft vernietigd en hierover een klacht indiende bij het ministerie. Ze vindt het daarom kwalijk dat de overheid geadopteerden ‘afhankelijk maakt van een zienswijze van de adoptieouders’ om hun eigen dossier te mogen inzien. ‘Ons is ook niet om toestemming gevraagd toen wij als baby’s, peuters of kleuters naar Nederland werden verscheept.’
Volgens Kim zou dit probleem met de AVG-regels in de toekomst te voorkomen zijn door aspirant-adoptieouders een overeenkomst te laten tekenen waarin staat dat zij ermee instemmen dat hun persoonlijke informatie kan worden gedeeld met hun adoptiekind als het 18 is. ‘Toen ik dat voorstelde bij de Centrale Autoriteit, werd er gezegd dat dit volgens de AVG-wet niet kan. Volgens mij kan het wel, maar is het de vraag of de overheid het ook wíl.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden