Alsof ze nooit is weg geweest zwaait en draait Simone Biles zondagmiddag van legger naar legger op de brug. Sierlijk, soepel en sereen, maar in het gejuich dat opklinkt als ze landt klinkt iets extra’s door. Net als in de high fives die zij zelf na afloop van haar oefening uitdeelt. In de kwalificatie voor de landenwedstrijd staat ze na zondag eerste op sprong, vloer balk en de meerkamp. ‘She’s back’, galmt de spreekstalmeester.
Het is dan niet zomaar een rentree van de Amerikaanse Biles, die twee jaar afwezig was in het turnen. Twee jaar waarin ze trouwde, als showturner door Amerika trok en even geen topsporter was, keerde ze terug op de plek waar haar loopbaan in 2013 begon. In Antwerpen brak ze, 16 pas, door met de allroundtitel en goud op vloer.
In de jaren daarna groeide Biles uit tot een grootheid in haar sport. Op de Olympische Spelen van 2016 in Rio werd ze kampioen op de meerkamp, op vloer en sprong en ze haalde goud met het Amerikaanse team. En buiten de Spelen oogstte de kleine Amerikaanse, slechts 1,42m lang, dankzij haar wervelende optredens maar liefst 19 gouden WK-medailles.
Over de auteur
Erik van Lakerveld schrijft sinds 2016 over olympische sporten als schaatsen, atletiek en roeien.
Ze heeft vier elementen die haar naam dragen en een vijfde in de wachtkamer: de Joertsjenko dubbel-gehoekt die ze tijdens de nationale kampioenschappen deed op vloer en die nog nooit internationaal is uitgevoerd.
Het mocht dus niet verbazen dat naar de rentree van de 26-jarige Biles reikhalzend werd uitgekeken. Wat kon de 26-jarige nog? Niet voor niets was donderdag het stadion in Antwerpen al goed gevuld bij de ‘podiumtraining’, de generale repetitie in de wedstrijdzaal. De fans konden niet wachten tot de kwalificatiewedstrijd van zondag.
En dat is niet alleen om wat Biles sportief vermag. Ze is immers ook een boegbeeld van haar sport omdat ze het in de juiste richting probeert te duwen. Ze ging in de aanval tegen de Amerikaanse bondsarts Larry Nassar die haar en andere turnsters had misbruikt en legde de schuld ook deels bij de Amerikaanse turnbond, die de daden van Nassar had geprobeerd te verbergen. De arts kreeg uiteindelijk 175 jaar cel opgelegd.
Biles liet bovendien zien dat niemand, ook niet ’s werelds beste turnster, onkwetsbaar is. Bij de uitgestelde Olympische Spelen van Tokio zou zij wel even een trits medailles ophalen, was het idee. Wie zou dat kunnen dwarsbomen? Zijzelf, bleek. Biles kreeg ‘twisties’, de turnvariant van plankenkoorts. De druk was haar te veel geworden, de zaak rond Nassar speelde daarin ook mee. Ze had tijdens haar beste jaren zoveel energie verspild.
Biles trok zich tijdens de landenfinale in Tokio terug na haar eerste toestel, sprong. Ze achtte het onverantwoord om door te gaan, al betekende het dat de VS zich met zilver tevreden moesten stellen achter Rusland. Zoiets was nooit eerder vertoond. Over het algemeen kreeg Biles lof toegezwaaid omdat ze zichzelf in acht genomen had en zich niet gedwongen had gevoeld om toch door te gaan.
Hoewel ze later oordeelde dat het onverstandig was, kwam Biles na haar gestaakte teamfinale nog in actie komen op balk, waar ze met een vereenvoudigde oefening het brons behaalde. Belangrijker dan die medaille was de openheid waarmee ze over haar worsteling sprak. Dat ze bespreekbaar maakte onder welke stress topsporters gebukt kunnen gaan. ‘Iedereen kent dat wel’, vertelde de Nederlandse Naomi Visser voorafgaand aan de WK. ‘Het is goed dat zij heeft laten zien dat het ook de toppers kan overkomen.’
Alle turners hebben momenten dat ze even niet meer weten hoe ze de oefening waar ze al jaren aan werken moeten doen. In competitie had Visser het nog nooit, wel in training. Dan slaat ze die dag over, want door dat gevoel heen gaan is alleen maar gevaarlijk: voor je het weet val je en eindig je geblesseerd of erger.
‘De factor angst is in het turnen altijd aanwezig’, zei Sanne Wevers. Dat moet niet de overhand krijgen en het is goed dat Biles het bespreekbaar heeft gemaakt, vindt Wevers. Zij probeert als ze bij jonge turnsters in de trainingshal ziet gebeuren dat de vrees voor een val te groot wordt in te grijpen. Voor haar is dat niet meer dan logisch, ook al voor de uitspraken van Biles. ‘Maar voor sommige mensen was het een eye-opener.’
Ook Loran de Munck is soms bang. Het is een belangrijke reden dat hij, specialist op voltigepaard, nooit in wedstrijden aan de rekstok hangt. Hij vindt dat zwaaien en vliegen te eng, is bang om eraf te schieten. Zulke twijfels kan hij al langer gewoon uiten binnen de Nederlandse ploeg, maar ook hij signaleert dat de open cultuur in het turnen door het voorbeeld van Biles breder wortel lijkt te schieten. ‘Ik denk dat zij daar een positieve invloed op heeft gehad.’
Het is een trend die Wevers in ook in andere sporten ziet. Er komt steeds meer aandacht voor het geestelijke aspect en acceptatie dat het soms allemaal even niet lukt. ‘Dat sport niet alleen inhoudt dat je fysiek almaar door ramt, dat je moet pieken op het juiste moment en dat het dan mentaal moet kloppen.’
Ook om een andere reden keek Wevers met belangstelling uit naar de rentree van de Amerikaanse. ‘Het is super gaaf dat zo’n superster terugkeert. Ook omdat zij al 26-plus is. Zij laat zien dat het mogelijk is om op latere leeftijd je programma weer onder controle te krijgen. Ik weet een beetje wat daarvoor nodig is. Dat is een aardige opdracht’, zegt Wevers. Zijzelf stopte na de Spelen van Tokio tijdelijk met turnen en keerde dit voorjaar met de Europese titel op balk weer terug.
Biles begon voorzichtig een jaar geleden weer, in september 2022. Dat was vooral om weer een beetje fit te worden, maar serieus pakte ze het pas aan bij het ingaan van 2023. Met het Franse coachstel Laurent Landi en Cécile Canqueteau-Landi werkte ze rustig aan een terugkeer, zonder zichzelf te veel verwachtingen op te leggen. De zenuwen die ze aanvankelijk nog voelde bij het turnen, vloeiden weg.
Op het oog was er zondag van zenuwen niets te merken. En roestig was ze zeker niet. Met flair scoorde ze 14,400 op brug. Daarna volgen even routineus hoge scores op balk (14,566), vloer (14,633), met de Joertsjenko dubbel gehoekt, en sprong (14,949). Geen twijfel: ze is inderdaad terug.
De Nederlandse vrouwen liggen op koers voor de Olympische Spelen. Sanne Wevers, Eythora Thorsdottir, Naomi Visser, Sanna Veerman en Vera van Pol scoorden in hun voorronde op de WK een puntentotaal van 161,197.
Wat die score exact waard is, is nog afwachten. Pas maandagavond hebben alle landenteams hun voorrondes afgewikkeld. Ook dan pas weten de vrouwen zeker dat hun score, op zondagavond goed voor de vierde plaats in de tussenstand, genoeg is voor een ticket voor de Spelen. Nederland moet daarvoor in de top-12 eindigen.
Visser heeft vertrouwen in een goede afloop. ‘We hebben het supergoed gedaan”, zei Visser. ‘We hebben ons persoonlijk record zelfs met twee punten verbeterd. Het lijkt me dat dit genoeg is.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden