Het is de perfecte soundtrack voor de situatie. Terwijl de Verenigde Staten zaterdag genadeloos lijken af te stevenen op een shutdown, een noodgedwongen sluiting van de overheid, wordt het Congres opgeschrikt door loeiende sirenes. Het brandalarm gaat af. Even later blijkt waarom: camerabeelden betrappen Jamaal Bowman, een Democraat uit New York, terwijl hij de rode schakelaar omzet.
Kevin McCarthy, voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, heeft dan net zijn grote ommezwaai gemaakt. Na wekenlang kruipen en buigen voor de radicaal-rechtse factie binnen zijn partij, alles om hen te bewegen tot steun, doet de Republikein een handreiking aan de tegenstander. McCarthy presenteert een onverwacht compromis: een tijdelijke financieringswet, zonder rechtse bezuinigingen, die de overheid voor 45 dagen draaiende houdt.
Over de auteur
Thomas Rueb is correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant. Hij woont in New York. Hij is auteur van het boek Laura H.
De Democraten voelen zich overvallen. Elke vorm van samenwerking werd steeds afgewezen. Maar nu, luttele uren voor de deadline, ligt de bal opeens bij hen. Of ze direct willen stemmen – over een voorstel van 71 pagina’s dat ze nog niet hebben kunnen lezen. Duidelijk is al dat een cruciaal punt ontbreekt: steun voor Oekraïne.
Ze moeten tijd kopen. Bowman laat het brandalarm afgaan. Hakeem Jeffries, leider van de Democraten in het Huis, vraagt een minuut spreektijd aan die hij oprekt tot een uur. McCarthy heeft de Democraten pijnlijk voor het blok gezet: durven ze tegen te stemmen, met een ontwrichtende shutdown tot gevolg, vanwege een kwestie in het buitenland? Nee, luidt het antwoord.
Dankzij Democratische steun krijgt McCarthy het voor elkaar dat de wet wordt aangenomen. Drie uur voor de deadline gaat ook de Senaat akkoord. President Joe Biden zet met spoed zijn handtekening. Het noodlot is afgewend, de overheid blijft open – voor nu. Maar het politieke drama is niet zonder gevolgen: voor Oekraïne en voor de positie van Kevin McCarthy.
‘Ik hou wel van een gokje’, zei de voorzitter zaterdag over zijn manoeuvre. Op een moment dat niemand dat meer van hem verwachtte heeft McCarthy het Congres uit een gevaarlijke impasse weten te slepen. Daar kleeft een prijskaartje aan. Hij is nu kwetsbaar voor een aanval van zijn eigen rechterflank.
De radicaal-rechtse factie binnen zijn partij, aangevoerd door Congreslid Matt Gaetz uit Florida, blokkeerde de afgelopen weken elke vorm van financiering zonder grote concessies. Zij waarschuwden hem: heulen met Democraten is een rode lijn. Een shutdown vinden zij wenselijker dan een compromis.
McCarthy heeft op de valreep een andere keuze gemaakt. Die kan hem nu zijn hamer kosten. ‘Ik denk dat we moeten doorgaan met een nieuwe leider die betrouwbaar is’, zei Matt Gaetz zondag op televisie. ‘Niemand vertrouwt Kevin McCarthy.’
Dat dreigement is reëel. Begin dit jaar zwichtte McCarthy, in ruil voor rechtse steun, voor de eis dat elk Congreslid een motie tot afzetting mag initiëren. De krapte van zijn meerderheid dicteert dat een handjevol dissidenten hem het voorzitterschap kan ontzeggen. Dat gebeurde in januari al, toen McCarthy een ongekende vijftien stemrondes en talloze concessies nodig had om zijn functie te verwerven.
Gaetz en zijn medestanders zeggen deze week de aanval op hem te openen. Dat leidt tot een enigszins bizarre situatie, waarin McCarthy opnieuw op Democraten zou moeten leunen. Zij kunnen hem aan een meerderheid helpen. Leider Hakeem Jeffries zwijgt vooralsnog. Steunen ze straks inderdaad de Republikein die zich, op de valreep, bereid heeft getoond tot samenwerking? Of verkiezen ze het onbekende boven McCarthy, die buigt voor Donald Trump, een impeachmentonderzoek begon tegen Joe Biden en nu ook nog eens de steun voor Oekraïne in het geding heeft gebracht?
‘We kunnen onder geen enkele omstandigheid toestaan dat de Amerikaanse steun voor Oekraïne wordt onderbroken’, zei Biden zaterdagnacht. Toch zette de president zijn handtekening onder McCarthy’s tijdelijke financieringswet – een shutdown was onverkoopbaar geweest.
Het dilemma toont hoezeer de Oekraïne-oorlog zich ontwikkelt tot splijtzwam binnen de Amerikaanse politiek. Eerder dit jaar ging het Congres nog akkoord met een steunpakket van 113 miljard dollar. Nu Biden om 24 miljard extra vraagt, breekt hevig protest uit onder een groeiende groep Republikeinen.
Even leek Oekraïne zaterdagnacht in de Senaat wel de bepalende factor te worden. Senator Michael Bennet, een Democraat uit Colorado, blokkeerde de stemming uit protest voor het ontbreken van steun. Uiteindelijk wisten Chuck Schumer en zijn Republikeinse tegenhanger Mitch McConnell gezamenlijk te interveniëren.
Zij kwamen met een verklaring op de proppen waarin zij beloofden zich te blijven inzetten voor ‘meer steun op het gebied van economie en veiligheid voor Oekraïne’ – daarvoor bestaat in de Senaat, ook onder Republikeinen, meer animo dan in het Huis. ‘Dit is een tussenstop, niet het eindstation’, concludeerde Schumer zaterdagnacht.
De komende 45 dagen herhaalt het gevecht in het Huis zich, met een nieuwe shutdown dreigend aan de horizon en het Oekraïne-vraagstuk vierkant op tafel. De vraag is wie zich dan voorzitter mag noemen.
McCarthy wilde de afgelopen weekend niet speculeren over zijn eigen toekomst. ‘Als iemand een motie tegen mij wil indienen, kom maar op!’ Wel kondigde hij aan een onderzoek te beginnen naar Democraat Jamaal Bowman. ‘Dit is ernstig’, zei hij zaterdag, over de stunt met het brandalarm.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden