Kun je in een westerse maatschappij ooit volledig afstand nemen van je niet-westerse afkomst? Al zou je dat willen, dan nog zullen anderen je blijven zien als een persoon van kleur, lijkt de Pakistaans-Amerikaanse toneelschrijver Ayad Akhtar te onderstrepen in Disgraced. Daarin zien we hoe de charismatische en ietwat ijdele advocaat Amir (energiek gespeeld door acteur en regisseur Saman Amini) zich maar niet kan loswrikken van zijn wortels. Hoewel hij zijn naam van Abdullah naar Amir heeft veranderd, de islam openlijk veracht en zijn collega-advocaten laat geloven dat hij uit India komt (in plaats van zijn geboorteland Pakistan), blijft zijn ‘oorspronkelijke’ identiteit hem tot zijn ongenoegen achtervolgen.
Allereerst wordt dit geïllustreerd door het activisme van zijn nichtje (aardig gespeeld door nieuwkomer Selin Akkulak). In het ietwat sobere doch stijlvolle appartement van Amir en zijn vrouw Emily (Charlie Chan Dagelet), een schilder die in haar werk juist de islamitische kunst en vormentaal probeert te evenaren, vertelt Amirs nichtje over het lot van een vreedzame imam die in de gevangenis is beland. Wanneer ze haar oom probeert over te halen om de imam als advocaat bij te staan, is Amir onverbiddelijk: ‘Deze types, ze ketenen zich aan het verleden. Zo houden ze grip op de dingen. Maar da’s niet waar ’t in dit land om gaat.’ Amirs veroordelende houding leidt bij anderen echter eerder tot ergernis dan bijval; zo wordt hij in het stuk meermaals beticht van ‘zelfhaat’.
Ela Çolak is freelance cultuurjournalist en schrijft voor de Volkskrant over comedy en theater.
Het zorgvuldig opgebouwde drama in Disgraced, waarvoor Akhtar in 2013 de prestigieuze Pulitzerprijs voor drama won, leidt hierna tijdens een etentje met vier individuen van verschillende afkomst tot een paar explosieve scènes. Emily, Amir, zijn zwarte collega-advocaat (June Yanez) en haar partner, een Joodse museumconservator, hebben ieder de top van de maatschappelijke ladder bereikt. Tijdens het etentje zien we dat wanneer onderwerpen als politiek, ras en religie worden aangesneden, tolerantie maar een dun laagje vernis blijkt te zijn.
De vurige Amir kan in zijn eentje moeiteloos discussies over de islam, 9/11 en de staat Israël laten oplopen, maar het zijn vooral de passief-agressieve opmerkingen van de museumconservator (verrukkelijk en met verrassend veel humor gespeeld door Rick Paul van Mulligen) die de spanning in deze eenakter uiterst voelbaar maken. Op ogenschijnlijk onschuldige wijze daagt hij Amir meermaals uit, zoals wanneer ze het hebben over controles op vliegvelden (‘Hoe zit dat bij jou? Ik bedoel, je hoort verhalen…’) Hoewel er tijdens hun diner ook nog twee grote geheimen worden onthuld – die ietwat geforceerd overkomen – zijn het vooral de culturele botsingen en de daaropvolgende sociale ongemakken die de voorstelling drijven.
Ook het sterke samenspel, de kordate regie-aanpak van Amini en de mooie vervlechting van de scènes met typisch Amerikaanse muziek weten je als kijker te prikkelen. Maar het is vooral de sublieme tekst van Akhtar en zijn imperfecte personages die intrigeren, en je een caleidoscopische blik bieden op een moeizame mini-samenleving.
Theater
★★★★☆
Door Black Sheep Can Fly in coproductie met Het Nationale Theater en Senf Theaterpartners, tekst Ayad Akhtar, regie Saman Amini, spel- & eindregie Eric de Vroedt.
29/9, Koninklijke Schouwburg, Den Haag. Tournee t/m 18/12
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden