‘Vanaf zondag geen gas meer? Hoe moeten we dan koken?’ Het nieuws dat dit weekend de gaswinning uit Groningse bodem stopt, is aan meneer Wiese voorbijgegaan. ‘Vorige week hadden we ook al negen dagen geen televisie. Storing, vanwege de werkzaamheden’, zegt de 80-jarige bewoner van de wijk Opwierde-Noord in Appingedam.
De buurt is een bouwput, een domein van hijskranen, puin en hekken. De toekomst komt op de net zichtbare heipalen, waardoor Wiese de afgelopen weken uit zijn bed werd gedreund. Al heeft hij meer last van het stof. ‘De was hang ik niet meer buiten. En je kunt je auto elke dag wel wassen.’ Hij staat voor zijn portiekwoning, die eind dit jaar op de planning staat om gesloopt te worden. ‘Dat zeggen ze, althans. Maar zeker weet je dat hier nooit.’
Over de auteur
Jurre van den Berg is regioverslaggever van de Volkskrant in het noorden van Nederland en verslaat ontwikkelingen in de provincies Groningen, Friesland en Drenthe
De oorspronkelijk uit Duitsland afkomstige Wiese werkte in de jaren zeventig als monteur nog op een gaslocatie bij Slochteren. ‘Toen had niemand het nog over onveiligheid.’ Die onveiligheid is nu de reden waarom het kabinet per zondag 1 oktober geen gas meer uit Groningse bodem laat pompen, voor het eerst sinds het begin van de lucratieve winning in 1963.
Een mijlpaal, die lang ondenkbaar leek. Toch gaat de vlag in Groningen niet uit. Weliswaar wordt met het besluit ‘de bron van alle ellende’ aangepakt, zoals staatssecretaris van Mijnbouw Hans Vijlbrief het verwoordt. Maar wie in Opwierde-Noord rondloopt, ziet: de ellende zelf is daarmee nog niet ten einde.
‘Voor de vleermuizen wordt beter gezorgd dan voor ons’, foetert buurtbewoner Carol Vosmeer. Over gaswinning en aardbevingen maakte hij zich nooit zo drukt, bekent hij. Met de aankondiging van sloop en nieuwbouw van de wijk begonnen de problemen pas echt. ‘Het gaat allemaal zo stroef.’
Dat is ook de boodschap van de Groninger Bodem Beweging (GBB), die even verderop een persconferentie heeft belegd op landgoed Ekenstein. ‘De problemen zijn onverminderd groot’, zegt voorzitter Coert Fossen. Het zit de belangenorganisatie bovendien dwars dat de gaskraan nog niet definitief dichtgaat. Komende winter mag het Groningerveld in geval van nood nog terug op de waakvlam: bij het vooruitzicht van flinke vorst (een hele dag gemiddeld min 6,5 graden) en een storing in de grote gasopslag bij Norg.
De kans dat die gebeurtenissen samenvallen, is uiterst klein: 0,041 procent, berekende de GBB zelf. Toch maakt Fossen een punt van wat hij de ‘slag om de arm’ noemt. ‘Weer gaat leveringszekerheid voor.’ Hij is er bovendien niet zeker van dat een nieuw kabinet net zo standvastig is. ‘Wie verzekert ons dat er niet opnieuw een beroep op Gronings gas zal worden gedaan? Inwoners hebben nu recht op veiligheid en zekerheid.’
Vanaf 1 oktober volgend jaar is de sluiting van het Groningenveld wel definitief, en worden de productielocaties ook daadwerkelijk afgebroken. Een jaar te laat, vindt Fossen. ‘Feest is het pas als er beton in de putten zit.’
Al moet zelfs dat nog maar blijken. Want met het einde van de winning kunnen er nog steeds bevingen komen. Ondergrondse drukverschillen die door de winning zijn ontstaan, vereffenen zich nog jaren. Wiese ziet nu al op tegen de verhuizing, met zijn katten en meubels. De huur zal bovendien flink stijgen. En in zijn nieuwe woning moet hij koken op elektriciteit. ‘Dat wordt wel even wennen.’
Sinds 2013 -– toen er ondanks de zware beving bij Huizinge in 2012 niet minder, maar méér gas werd gewonnen – is de gasproductie in Groningen stapsgewijs teruggeschroefd. Zeker sinds het kabinet in 2018 aankondigde de winning versneld te willen staken, ging dat voortvarend. Ter illustratie: in 2013 werd er 54 miljard kuub opgepompt, afgelopen jaar op de waakvlamstand was dat nog slechts zo’n 2,5 miljard.
Door de energiecrisis en hogere gasprijzen is het gasverbruik in Nederland vorig jaar met een kwart afgenomen, tot 31 miljard kuub. De export is afgebouwd, en de gasopslagen zijn beter gevuld: tot 96 procent momenteel, ten opzichte van de eerder gebruikelijke 60 procent.
De Russische inval in Oekraïne maakte de puzzel wel ingewikkelder, omdat de import van Russisch aardgas via pijplijn Nord Stream wegviel. Dat is vooral opgevangen met de import van lng, vloeibaar aardgas, hoofdzakelijk uit de VS. Aardgas komt er nog in afnemende mate uit kleine Nederlandse velden op land en zee, en in toenemende mate uit het buitenland, hoofdzakelijk Noorwegen.
Complicatie is dat Nederlandse cv-ketels en fornuizen gemaakt zijn voor Gronings laagcalorisch gas. Om het hoogcalorische importgas geschikt te maken voor Nederlandse systemen, is bij Zuidbroek een stikstoffabriek gebouwd. Na veel gedoe en een flinke vertraging wordt die komende maand in gebruik genomen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden