‘De vorige regering, die is gevallen, werd gekenmerkt door interne conflicten en zwalkend binnenlands beleid. Economisch gaat het niet zo goed in Slowakije, de inflatie is hoog. Veel mensen vinden dat de regering er een potje van heeft gemaakt.
‘Het politieke landschap is sterk versplinterd. Negen partijen maken een kans in het parlement te komen. Het eurosceptische en conservatieve SMER van Robert Fico is met zo’n 20 procent van de stemmen de grootste in de meeste peilingen. De partij die haar op de hielen zit, Progressief Slowakije, is juist uitgesproken pro-westers. Ook over migratie en lhbti-rechten botst het wereldbeeld van deze twee partijen.’
‘Fico is tussen 2012 en 2018 al premier geweest. Hij moest aftreden na de moord op onderzoeksjournalist Ján Kuciak, die de banden van zijn adviseurs met de maffia onderzocht. Onder zijn leiding was er veel corruptie en stond de rechtsstaat onder druk.
‘Fico belooft nu een einde aan de chaos die de vorige regering heeft veroorzaakt en zegt: ik ga weer voor de Slowaken zorgen. Hij legt de schuld van de economische ellende bij de oorlog in Oekraïne en houdt mensen voor dat als je pro-Oekraïens bent, je eigenlijk anti-Slowaaks bent. Volgens hem is geld dat naar Oekraïne gaat, bijvoorbeeld in de vorm van militaire hulp, weggenomen bij de Slowaken. Bovendien vindt hij het gevaarlijk om Rusland te provoceren. Dat is retoriek die sterk lijkt op wat je in Hongarije hoort.
‘Veelzeggend is dat op plek 3 van zijn lijst Lubos Blaha staat, die zelfs van Facebook is verbannen voor het verspreiden van Russische desinformatie. Hij zei bijvoorbeeld dat de oorlog in Oekraïne eigenlijk een proxyoorlog van de Verenigde Staten tegen Rusland is.’
‘Uit een recente peiling van de Slowaakse denktank Globsec bleek dat maar 40 procent van de Slowaken vindt dat Rusland hoofdverantwoordelijke is voor de oorlog. Liefst 34 procent denkt dat het Westen de oorlog heeft veroorzaakt.
‘Je ziet dat Slowakije relatief vatbaar is voor Russische desinformatie. De Slowaakse samenleving wordt gekenmerkt door diep wantrouwen. Deels heeft dat te maken met de geschiedenis: het land is lang onderdrukt geweest door buurlanden, wat het idee voedt dat er altijd grotere machten op de achtergrond aan het werk zijn. Ongeveer de helft van de Slowaken gelooft in een of meerdere complottheorieën. Dat is een hoog aantal vergeleken met andere EU-landen.
‘Ook zijn er sterke historische banden met Rusland. In de 19de eeuw viel Slowakije onder het Oostenrijks-Hongaarse Rijk. De Slowaakse nationale beweging probeerde zich daaraan te ontworstelen en kreeg daarbij steun van de Russen. Daarbij komt dat veel Slowaken onderwijs hebben gehad onder het communisme. Ook toen werd Rusland geportretteerd als een grote broer, een hoeder. Dat zit er diep in. Heel anders dan in Polen, waar Rusland juist de eeuwige vijand is.’
‘De vorige regering was consequent pro-Westers, bood steun aan Oekraïense vluchtelingen en leverde wapens. Een saillant detail: toen recentelijk het conflict speelde over de export van Oekraïens graan aan de buurlanden legde Slowakije het eerder bij met Oekraïne dan Polen.
‘Als Fico aan de macht komt, zou Slowakije een soort tweede Hongarije binnen de EU kunnen worden. Slowakije heeft net als andere lidstaten vetorecht en kan dus dwarsliggen bij het opleggen van sancties of het bieden van militaire steun aan Oekraïne. De retoriek vanuit Bratislava zou totaal veranderen, waardoor Oekraïne ook op diplomatiek vlak een bondgenoot zou verliezen.
‘Wel is het zo dat de wapens die Slowakije heeft geleverd al grotendeels op zijn. Het land is daarnaast een grote producent van munitie, maar de verkoop daarvan is een economisch verdienmodel, dus het is maar de vraag of Fico daarmee wil stoppen.’
‘Dat is niet onmogelijk, maar veel is nog onduidelijk. In Slowakije geldt een kiesdrempel van 5 procent, van sommige potentiële coalitiegenoten is niet duidelijk of ze in het parlement komen.
‘Een ander scenario is dat Progressief Slowakije wint. Dan krijg je een nog moeizamere formatie, want veel andere partijen vinden die partij veel te progressief. Als Progressief Slowakije wint maar geen coalitie kan vormen, kan de bal alsnog bij Fico komen te liggen.
‘Veel is koffiedik kijken, te beginnen bij wat de Slowaakse kiezer gaat doen. We moeten de hoeveelheid desinformatie in het land niet onderschatten. Deze week verschenen er twee behoorlijk geloofwaardige deepfakes, waarin de leider van Progressief Slowakije aan het woord lijkt. In een filmpje kondigt hij aan de prijs van bier met 100 procent te verhogen, in het andere dat hij de pensioenen zal verlagen. Puur nepnieuws. De vraag is in hoeverre de Slowaken zich erdoor zullen laten leiden.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden