De Amsterdamse ondernemer Won Yip heeft zich 35 jaar afzijdig gehouden van de politiek. ‘Ik heb zelfs nog nooit gestemd’, zegt hij. ‘Ik zorg voor mezelf, dacht ik altijd, dan hoef ik me ook nergens druk om te maken.’
Toch is het ditmaal anders. ‘Het gaat helemaal de verkeerde kant op met dit land. Ondernemers worden met de nek aangekeken. Je moet er toch niet aan denken dat Frans Timmermans premier wordt? Ik ben voor eerlijk verdienen, niet eerlijk verdelen. Geld storten is het enige wat ik kon doen.’
Loes Reijmer is verslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over migratie, asiel en polarisatie.
Een paar weken geleden bezocht Yip een etentje op het landgoed van de vastgoedondernemer Cor van Zadelhoff. Daar sprak lijsttrekker Dilan Yesilgöz de verzamelde topondernemers toe. Van Zadelhoff organiseert dit soort etentjes jaarlijks voor de partij, om gulle gevers in contact te brengen met prominente VVD-politici. Nu werd een extra bijeenkomst ingelast: door de val van het kabinet vinden de verkiezingen twee jaar eerder plaats, er zat nog te weinig in de campagnekas. De partij had een beroep op hem gedaan.
Yip sprak met Yesilgöz over hun migratieachtergrond, hij zei dat hij Nederland altijd als walhalla had gezien toen hij opgroeide, maar er nu bijna aan denkt te vertrekken. Na zijn ontmoeting met de VVD-leider besloot hij 50 duizend euro te doneren. ‘Daar moet ik hard voor werken, ik ben geen miljardair, zoals andere aanwezigen.’ In totaal werd bij het etentje bijna 750 duizend euro opgehaald.
De VVD heeft deze verkiezingen veruit het meest in de campagnekas: bijna 1,2 miljoen euro is er al verzameld. De SP volgt op de tweede plek, met bijna 500 duizend euro. Bij de partij van Lilian Marijnissen komt veel geld binnen omdat Tweede Kamerleden en wethouders standaard een substantieel deel van hun salaris afdragen.
De diners die Van Zadelhoff organiseert namens de Stichting Ondersteuning VVD Tweede Kamerverkiezing zijn al lang een belangrijke inkomstenbron voor de partij. Donateurs maken sowieso jaarlijks een vast bedrag over om de partijkas te spekken. Tot nu toe moest steeds uit het VVD-jaarverslag blijken hoeveel de stichting schonk. Omdat de wet voor politieke giften begin 2023 is veranderd, moeten donateurs die meer dan 10 duizend euro overmaken al na drie dagen met naam en toenaam openbaar worden gemaakt. Vandaar dat we nu al weten wie er de afgelopen weken zo ruimhartig doneerde.
Frank van Gool is een van de gulste gevers: hij doneerde vorige week een ton. De ondernemer werd rijk met OTTO Work Force, het uitzendbureau voor Oost-Europese arbeidsmigranten dat hij vorig jaar verkocht. ‘Daardoor kan ik wat lijden’, zegt Van Gool.
Hij vindt Yesilgöz ‘authentiek en vernieuwend’. ‘Iemand die praktisch is en in oplossingen denkt. Ik houd van het stimuleren van talent, ook in mijn bedrijven. Als je ziet waar ze vandaan komt en waar ze nu staat: ja, daar heb ik respect voor.’
Van Gool wil dat de VVD wederom de grootste partij wordt. ‘Er moet in Nederland meer economische veiligheid komen voor bedrijven. Ondernemers zijn de spil van de economie, daar is de afgelopen jaren te weinig aandacht voor geweest. De VVD heeft veel weggegeven. Ik vertrouw erop dat dit dossier bij haar in goede handen is. Zo niet, dan moeten wij kiezers haar erop aanspreken.’
Politicoloog André Krouwel is uitermate kritisch over de etentjes bij Van Zadelhoff. ‘Hier wordt toegang naar de macht gekocht’, zegt hij. ‘U en ik kunnen niet zomaar twee uur lang met een minister aan tafel gaan zitten, met een goed glas wijn erbij.’
Daar komt bij dat het om hoge bedragen gaat. ‘De tijd van de ministers en andere prominente politici wordt duur gemaakt, want je mag alleen voor 10 tot 100 duizend euro met ze dineren. Zo komen alleen bepaalde belangen ter tafel.’ Macht en rijkdom worden gebruikt om meer macht te verkrijgen, concludeert Krouwel. ‘Dat druist in tegen het belangrijke, democratische principe van gelijke toegang tot de macht.’
Onzin, vindt Van Gool. ‘Iedereen kan naar een verkiezingscongres om invloed uit te oefenen. Wie contact wil met een politicus, zal daarin slagen. Het is aan politici om integer met dit soort donaties om te gaan, daar zijn ze goede politici voor.’
‘Ik heb maar één belang om te storten’, zegt Yip. ‘Het belang van het land, van het collectief. Ik verwacht enkel een optimale inspanning om Nederland weer voor iedereen leefbaar te maken, de terugkeer van het trotse gevoel.’
Van Zadelhoff kan niet in de Volkskrant reageren, omdat hij deze dagen druk is met Museumplein Polo, een polo-evenement in hartje Amsterdam waarvan de vastgoedman initiatiefnemer is. Wel gaf hij een interview aan Quote. Daarin zegt hij dat hij het aanvankelijk somber in zag, vanwege ‘de verlinksing van de VVD en alle compromissen’ in kabinet-Rutte IV. Door de komst van Yesilgöz heeft hij weer hoop. ‘Zij heeft een ijzersterk verhaal’.
Een nadeel is volgens Van Zadelhoff dat nog niet iedereen haar kent. ‘Dus moet er een goede campagne worden gevoerd, en daar wil je niet op moeten beknibbelen. Nu is er geld voor reclame op sociale media, op billboards, maar ook gewoon voor simpele advertenties. Dat zal zeker effect hebben.’
Met dit soort bedragen krijg je een ongelijk speelveld, zegt politicoloog Krouwel. ‘Met een paar rijke partijen die heel geavanceerd campagne kunnen voeren.’ Hij weet ook dat er weinig aan te doen is. ‘De enige optie is nog transparanter zijn, bijvoorbeeld door ook duidelijk te maken waar het geld aan wordt besteed, tot op de centimeter. Zet er een grote lamp op, laat het licht schijnen in de donkere kamer van het politieke geld.’
(Met medewerking van Xander van Uffelen)
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden