De bewindslieden op het ministerie van Financiën serveerden de Tweede Kamer vrijdagmiddag een portie nuchterheid. Bevangen door verkiezingskoorts diende de ene na de andere fractie tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen moties in die de kiezers plezieren.
Zo vroeg VVD-fractievoorzitter Hermans het demissionaire kabinet af te zien van de geplande verhoging van de benzine- en dieselaccijns in 2024. Daarnaast wil de VVD-fractie energiebelasting voor huishoudens structureel verlagen. Hermans’ motie werd aangenomen met honderd stemmen vóór.
Een dure motie van GroenLinks-PvdA haalde het ook ruimschoots. Het aangenomen voorstel behelst onder andere de verhoging van het minimumloon met 1,7 procent per 2024. De nieuwe CDA-leider Bontenbal wil de energiebelasting op gasverbruik verlagen voor particulieren, SGP-lijsttrekker Stoffer vroeg om een structurele verhoging van de kinderbijslag en ChristenUnie-boegbeeld Bikker wil de prijzen in het openbaar vervoer bevriezen.
Het ministerie van Financiën heeft nu berekend wat al die moties kosten en of die politieke wensen ook uitvoerbaar zijn. Uit die berekening blijkt dat de plannen flink meer kosten dan ze opbrengen. Kamerleden lachten BBB’er Caroline van der Plas uit toen ze een ‘dure’ motie indiende zonder er financiële dekking bij te leveren. Maar een deel van de lachers maakt zich daar zelf schuldig aan.
Demissionair minister Kaag en staatssecretaris Van Rij schrijven in hun Kamerbrief dat ‘de dekking van de moties die uw Kamer heeft aangenomen niet in alle gevallen deugdelijk is’. En: ‘Wat betreft de uitvoerbaarheid van de moties geldt dat niet alle fiscale maatregelen in de moties uitvoerbaar zijn per 1 januari 2024’.
Het CDA wilde de verlaging van de energiebelasting per 2024 betalen door een vliegbelasting voor transferpassagiers op Schiphol in te voeren. Van Rij meldt nu dat die vliegbelasting pas in 2025 geheven kan worden, omdat de Belastingdienst een jaar nodig heeft voor de invoering. Voor volgend jaar moet Bontenbal dus andere financiering zoeken voor de kosten van 257 miljoen euro.
De VVD wil de kosten van zijn voorstellen (1,4 miljard euro in 2024 en 200 miljoen euro structureel) onder andere dekken uit meevallende aardgasbaten. Maar die meevaller bestaat niet, melden Kaag en Van Rij. De ondertekenaars van de VVD-motie stellen daarnaast voor het Nationaal Groeifonds (een investeringsfonds) te plunderen en geld te onttrekken aan de post ‘Reserveringen’ op de rijksbegroting.
Financiën wijst de Tweede Kamer erop dat het Groeifonds en een groot deel van de reserveringen eenmalig geld zijn, dus niet kunnen dienen als financiering van de verlaging van de energiebelasting. Bovendien is het grootste deel van de post reserveringen hard nodig voor klimaat- en stikstofbeleid, en schadeloosstelling van gedupeerden van de Groningse aardbevingen en het toeslagenschandaal.
De motie van Jesse Klaver over de verhoging van het minimumloon is evenmin kostendekkend: de voorstellen kosten volgend jaar bijna een miljard euro meer dan ze opleveren. Het structurele dekkingstekort bedraagt 470 miljoen euro. De motie-Bikker kan het kabinet niet uitvoeren, omdat de rijksoverheid de prijzen van kaartjes in het openbaar vervoer niet aan de vervoerders kan dicteren.
Het demissionaire kabinet heeft alle aangenomen moties ontraden. Tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen kunnen de fracties volgende week reparatievoorstellen indienen om de financiële dekking van hun moties alsnog op orde te brengen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden