Geneeskundestudent Fouad L. was op 4Chan actief onder @motoranon. Op het forum plaats hij onder meer een foto van zijn rode Honda, de 700 cc motor, waarop hij donderdag van het Heiman Dullaertplein naar het Erasmus MC reed. Op de eerste locatie doodde hij zijn 39-jarige buurvrouw en haar 14-jarige dochter, daarna schoot hij in een klaslokaal van het Erasmus MC een 43-jarige docent dood.
Maar opvallender dan het beeld van zijn motor, zijn de vele posts, vaak in houterig Engels en extremistisch qua inhoud. De berichten geven een beeld van de getroebleerde gedachten van Fouad L. Hij is woedend op zijn docenten aan de Erasmus Universiteit en op zijn buren, spreekt akelig over verschillende bevolkingsgroepen en is vooral erg boos op vrouwen. Politiek voelt hij zich aangetrokken tot Forum voor Democratie, zo schrijft hij, waarvan hij online ook zijn lidmaatschap deelt.
Over zijn moeder schrijft hij dat ze hem als baby wilde verstikken omdat hij zoveel schreeuwde, informatie die niet valt te verifiëren. Naar eigen zeggen heeft dat hem in ieder geval mede gestimuleerd om zich volledig te storten op het bestuderen van kunstmatige baarmoeders. Die zouden volgens hem vrouwen overbodig kunnen maken, waardoor mannen de wereld zouden kunnen overheersen.
Als arts zou hij dan ook willen bijdragen aan de bestudering en ontwikkeling van kunstmatige baarmoeders, zo schrijft hij. Dat streven wordt naar zijn mening gefrustreerd door de Erasmus Universiteit. Na tien jaar studie heeft hij alle examens gehaald, maar zijn diploma heeft hij nog niet ontvangen.
‘Veel media melden dat Fouad L. verward is, maar iemand kan psychoses hebben en tegelijkertijd extreme overtuigingen aanhangen, dat zien we vaker bij terroristen. Uit L.’s berichten op 4chan en de brief van het OM aan de Erasmusuniversiteit doemt wel een samenhang op tussen zijn gewelddadige neigingen en zijn extreme opvattingen, hoewel het precieze verband nog tentatief is.
‘Uit radicaliseringsonderzoek weten we dat vaak sprake is van de drie R’en als motief: revenge (wraak), renown (roem, erkenning), reaction (iemand pleegt een daad om iets uit te lokken). Die drie R’en maken de daad anders dan bijvoorbeeld een criminele afrekening, waarbij geen sprake is van schrik aanjagen of het uitlokken van een reactie. Er zijn indicaties dat dat hier mogelijk wel het geval is, maar dat weten we nog niet zeker.
‘Dan is er ook nog een vierde ‘R’: het verlangen naar redemption (verlossing). Dat motief zien we terug bij jihadisten, rechtsextremisten en incels – mannen die gefrustreerd zijn omdat ze geen romantische of seksuele partner kunnen vinden. ‘I want to redeem myself’, schreef de schutter. En: ‘Ik ben een Jezus.’ Het spreken over verlossing betekent dat de dader worstelt met een tekort.
‘Hij wil dat tekort opheffen, goedmaken, zichzelf verlossen door een daad te stellen. Deze Fouad schrijft dat hem onrecht is aangedaan, maar ook dat hij verkeerde dingen heeft gedaan. Als iemand radicaliseert, kan het zijn dat diegene niet alleen uit is op wraak of roem; verlangen naar verlossing kan ook een trigger zijn. Hij wil laten zien dat hij geen loser is en wel iets voorstelt. Dat is vaak een indicator dat iemand mogelijk gevaarlijk is.
‘De AIVD en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) hebben recentelijk een nieuw type radicaal figuur samengesteld: de ‘operationele eenling’. Die begaat in zijn eentje de daad, maar zijn gedachtegoed kan zich wel verhouden tot andere gemeenschappen. Eenlingen zijn veel lastiger op te sporen dan leden van een terroristische organisatie. Daarom moeten we niet te snel iemand tot zijn verwardheid reduceren, of slechts kijken naar één motief, we moeten de bewustwording verhogen dat motieven complex en gelaagd kunnen zijn.’
Jasper Daams en Wil Thijssen
L.’s eerste aanvaringen met het docentenkorps dateren al van lang geleden. Zo beweert hij een keer hardhandig geweerd te zijn bij een college toen hij tien minuten te laat arriveerde. Op 4chan noemt hij ook met naam en toenaam een docent die hem dwars zou hebben gezeten. Deze docent, die in 2015 met pensioen ging, schreef in 2009 een artikel over hoe er omgegaan moet worden met lastige studenten. De betreffende docent geeft desgevraagd geen commentaar op zijn ervaringen met deze verdachte.
L.’s onmin met docenten houdt aan, zeker na een veroordeling. In 2021 wordt hij gearresteerd wegens mishandeling van zijn konijnen. Fouad L. is woedend en vindt dat de politie met twee maten meet. Voor het ontwikkelen van vaccins worden ook miljoenen dieren gedood, schrijft hij. Bovendien zijn het zijn eigen dieren, dus waar bemoeit de overheid zich mee? Dat hij de dieren mishandeld heeft, erkent hij in de rechtszaal en herhaalt hij in de berichten. Tegen zijn chatgenoten betuigt hij spijt hiervoor en zegt dat veelvuldig alcoholgebruik hem tot deze daad heeft gebracht.
Vanwege de dierenmishandeling en ook wegens andere meldingen over wangedrag van Fouad L. stuurt het Openbaar Ministerie ergens in 2023 een waarschuwingsbrief naar de Erasmus Universiteit. L. heeft de brief zelf op 4chan geplaatst. De bestuursvoorzitter van het Erasmus MC bevestigt de authenticiteit van de brief en laat ook weten dat er nadien besloten is om de geneeskundestudent een psychologische test te laten ondergaan.
Op zondag 5 augustus schrijft L. uitgebreid over deze gebeurtenis. Hij is ervan overtuigd dat hij wordt tegenwerkt vanwege zijn hoge intelligentie en de diagnose Asperger. Hij raakt zijn baan kwijt, stelt hij, omdat hij het diploma niet uitgereikt krijgt. Ook zijn buren moeten het ontgelden, omdat die de mishandeling van de dieren hebben gefilmd, waarna de politie hem arresteerde.
Wat moet hij, zo vraagt hij zich af. Zelfmoord, zoals wordt gesuggereerd in de chatgesprekken, lijkt hem niet de weg. Hij heeft er ook geen vertrouwen in dat mensen hem kunnen accepteren, die beschouwen iemand met Asperger als een ondergeschikte hond, zegt hij. Zijn slotwoord in de post leest huiveringwekkend, hoewel er op 4Chan vaker doodsbedreigingen worden geuit en psychologische interpretatie daardoor lastig blijft. ‘Conclusion: death to normies.’ (‘Conclusie: dood aan de normale mensen.’ red.)
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden