Wat zijn dit voor vragen? Naar aanleiding van zijn voorstelling Terug naar Prinsenplein, over zijn tienerjaren in Rotterdam-Zuid, negen dilemma's voor dichter Gershwin Bonevacia (31).
‘Stoer. Als ik aan stoer denk, denk ik aan dapper zijn, zelfvertrouwen hebben. Je hoeft niet eens echt stoer te zijn, met doen alsof kom je al heel ver. Het kan je helpen doelen te bereiken en persoonlijke obstakels te overwinnen. Ik las ooit dat Nelson Mandela van Zuid-Afrika naar Zimbabwe vloog in een klein vliegtuigje dat dreigde neer te storten. Hij was super bang, net als zijn bewakers. Maar hij bleef heel rustig en zei tegen zichzelf: wees dapper, wees stoer, wees stoer. Uiteindelijk landden ze veilig. Toen de pers vroeg hoe hij zo kalm had kunnen blijven, zei hij: ‘Ik deed alsof ik stoer was en toen werd ik stoer.
‘Dat heb ik altijd meegenomen: je bent niet altijd stoer, maar op bepaalde momenten moet je even stoer zijn. Vlak voordat ik het podium op moet voor mijn voorstelling Terug naar Prinsenplein, zeg ik tegen mezelf: wees dapper, wees stoer, wees stoer.’
‘Sowieso Gush. Toen ik 10 jaar oud was, was mijn bijnaam Gush. Als kunstenaar is het belangrijk om het kind in jezelf te laten spreken. Gush is het meest creatieve in mij. Gershwin is iemand geworden met identiteiten die van buitenaf op hem worden geplakt die iets zeggen over economische klasse en afkomst. Op Gush zitten heel weinig labels. Daardoor heeft hij de vrijheid om zichzelf te kunnen zijn.
‘Bij het schrijven van mijn bundel Toen ik klein was, was ik niet bang en mijn voorstelling ben ik op zoek gegaan naar Gush. Daardoor durf ik nu andere keuzes te maken, kwetsbaarder te zijn, te huilen als ik moet huilen. Laatst wilde ik heel graag naar een voetbalwedstrijd in Engeland. Toen ik daar was dacht ik: een voetbalwedstrijd is leuk, maar eigenlijk wil ik naar de Harry Potter-tentoonstelling. Als Gush ga ik gewoon naar die tentoonstelling. Als ik schrijf, probeer ik vanuit hem te schrijven. Dan ben ik helemaal vrij en kan alles, dan zijn er geen regels. Als kunstenaar is dat belangrijk.’
‘Oh damn. Ik denk dat ik voor Rotterdam-Zuid ga, omdat ik daar in mijn puberteit heb gewoond. Mijn Curaçaose roots en de cultuur draag ik nog steeds met me mee, maar ik blijf een Rotterdammer – ondanks het feit dat ik inmiddels twaalf jaar in Amsterdam woon.
‘De verhalen en grappige anekdotes, maar ook de diepgewortelde trauma’s die ik meenam uit Rotterdam-Zuid hebben me gemaakt tot wie ik ben. Ik ervaarde er voor het eerst discriminatie op straat. Ik zag er criminaliteit, maar ook verbroedering: in Rotterdam-Zuid zorgen de stoerste jongens voor de minder stoere jongens. Ik zag er eennoudergezinnen, gescheiden ouders, armoede. Daardoor heb ik veel mensenkennis en empathie ontwikkeld, waardoor ik niet over mensen oordeel. Rotterdam-Zuid is een wijk met veel obstakels, waar je mee om leert gaan. Dat vormt je als Nederlander, als wereldburger en als mens. Je leert er dingen die je niet op school leert.’
‘Altijd vooruit. Ik vind er plezier in om naar iets toe te kunnen werken en ben altijd bezig met de toekomst. Ik vind het magisch dat ik nog niet weet hoe die eruitziet. Als schrijver en als filosoof analyseer ik het verleden en neem ik het mee naar de toekomst. Dromen en groeien kan alleen vooruit. In de toekomst is er ruimte voor nieuwe dingen, dat geeft hoop. Maar ik had het achteruitkijken in mijn bundel en voorstelling nodig om mezelf beter te kunnen begrijpen. Daardoor kan ik in de toekomst weer andere beslissingen maken. Zo staat het ook weer in relatie tot elkaar.’
‘Schrijven. Ik heb een haat-liefdeverhouding met lezen, omdat ik dyslexie heb. Ik kan niet voor mijn ontspanning lezen. Als ik lees, is dat doelbewust: een artikel of een bundel waarvan mensen zeggen dat het goed is. Maar ik ga niet op vakantie lekker twee uur lezen, want dan slaat mijn brein op hol. Ik luister veel audioboeken, dat is ideaal voor mij. Soms koop ik een fysieke poëziebundel, en luister en lees ik tegelijkertijd. Maar ja, dat is ook duur. Als er één ding is wat ik zou willen veranderen, is het dat ik voor mijn ontspanning zou kunnen lezen. Dan zou ik de hele dag door lezen.
‘In creatief schrijven vind ik veel vrijheid omdat ik niet gebonden ben aan regels. Kijk, als ik een e-mail moet schrijven vind ik dat net zo irritant als lezen. Bij creatief schrijven heb ik dat niet. Ik ben goedgebekt, als ik praat hoor je niet dat ik dyslectisch ben. Als ik creatief schrijf, kan ik schrijven zoals ik praat.
‘Ik bedacht van kleins af aan al synoniemen als ik niet wist hoe ik iets moest schrijven, daar groeide mijn woordenschat enorm van. Ik veranderde ook vaak de zinsopbouw zodat ik niet na hoefde te denken over d’s en t’s. Op die manier was ik van jongs af aan al creatief bezig met taal.’
‘Ik ga voor op papier, omdat alles wat ik doe ontstaat vanuit een geschreven gedicht. Het begint altijd met een gedicht en dat wordt dan misschien theater of spoken word. In een voordracht kan ik heel makkelijk een woordje toevoegen, of een stilte laten vallen. Maar mijn poëzie moet goed zijn op het moment dat je het zou lezen, zonder dat ik aanwezig ben. In mijn bundel staan zo’n tachtig gedichten, waarvan ik er misschien twintig voordraag.’
‘Ik denk uiteindelijk stadsdichter. Ik heb tot mijn vijftiende op het allerhoogste niveau gevoetbald, en van 2019 tot 2022 was ik stadsdichter van Amsterdam. Voor mij is creativiteit de allerhoogste waarde. Als profvoetballer ben je in één dimensie wel creatief, maar als stadsdichter kan ik werelden schetsen, mensen met elkaar verbinden, en meningen, inzichten, troost, plezier en vreugde delen. Daarin kan ik zoveel creatiever zijn dan als ik profvoetballer was geweest.
Ik moet ook zeggen dat naarmate ik ouder word, ik niet meer dezelfde passie voel voor voetballen. Ik zou niet meer elke dag willen voetballen, maar ik wil wel elke dag schrijven. Voetballen is rond je 35ste is het wel een beetje gezegd en gedaan. Als schrijver ben ik echt nog een puppy. Als ik op mijn 50ste pas de bundels schrijf waar het eigenlijk allemaal om ging, zou ik dat helemaal niet zo erg vinden.’
‘Je moet altijd trots zijn op jezelf. Erkenning van buitenaf compenseert nooit de teleurstelling in jezelf. Als mensen iets heel goed vinden, maar ik heb zelf het idee dat ik het een beetje heb afgeraffeld, dan voel ik me nog steeds niet voldaan. Mijn eigen gevoel is altijd leidend. Dat is ook gezond, denk ik. Van buiten naar binnen werken kan destructief zijn, zeker als je niet de juiste mensen om je heen hebt. Als je een artiest bent die steeds met iedere nieuwe trend meegaat, heb je als kunstenaar helemaal geen ziel meer.
‘Als stadsdichter maakte ik weleens gedichten in opdracht. Die zijn misschien gelukt, maar ze zullen nooit hetzelfde zijn als gedichten die ik vanuit een diepe persoonlijke noodzaak schrijf.’
‘Bonevacia, omdat het zowel het verleden weergeeft als hopelijk mijn nalatenschap. Gershwin is daarin tijdelijk. Ik ben vernoemd naar muzikant George Gershwin, een kunstenaarsnaam dus. Met Bonevacia neem ik ook mijn afkomst mee: Curaçaoënaar zijn, maar ook de koloniale geschiedenis die erin zit omdat het een Italiaanse naam is. Het is een naam die ik later hopelijk doorgeef aan mijn kinderen. Ik hoop dat ik als kunstenaar in ieder geval een achternaam maak waar zij trots op kunnen zijn, die ze met liefde en waardigheid willen dragen. De naam Gershwin stopt meteen als ik er niet meer ben, Bonevacia kan nog verder dromen.’
Op 30 september gaat Terug naar Prinsenplein in première, een literaire voorstelling waarin Gershwin Bonevacia de labels onderzoekt die hem door anderen worden opgelegd: man, zwart, dichter, migrant, dyslectisch.
1992 Geboren in Rotterdam
1994-2002 Woont op Curaçao
2017 Eerste dichtbundel Ik heb een fiets gekocht (eigen beheer)
2019 - 2022 Stadsdichter Amsterdam
2021 Dichtbundel Toen ik klein was, was ik niet bang (Das Mag)
2023 Theatervoorstelling Terug naar Prinsenplein
Gershwin Bonevacia woont in Amsterdam.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden