Daar zijn ze weer, de vertrouwde klimaatbeelden van afbrokkelende poolgletsjers, razende orkanen en oplaaiende bosbranden. Maar dan neemt het aankondigingsfilmpje op het podium ineens een andere afslag. ‘Al bang?’, verschijnt er in witte letters op het scherm. Nergens voor nodig. ‘Er is geen crisis.’
Er is geen klimaatcrisis. Dat is vanavond, in een uitverkochte congreszaal in Driebergen, het thema. Het is het nieuwe motto van de stichting Clintel, een met particulier geld gerunde stichting die zich verzet tegen streng klimaatbeleid. En het is de voornaamste boodschap van de hoofdgast, de Amerikaanse natuurkundige Steven Koonin, wiens boek Unsettled net uit is in vertaling.
Over de auteur
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, met als specialismen microleven, klimaat, archeologie en gentech. Voor zijn coronaverslaggeving werd hij uitgeroepen tot journalist van het jaar.
Niks klimaatcrisis. Het is een bewering die de ongeveer driehonderd aanwezigen welwillend aanhoren. ‘Ik heb het gevoel dat veel mensen wel erg makkelijk met de massa meegaan’, zegt een van hen, vastgoedondernemer Erik Slettenhaar. ‘Ik ben benieuwd naar inhoudelijke argumenten, naar een tegengeluid.’ Aardrijkskundeleraar Kevin Slapak is vanuit Limburg gekomen voor de lezing. ‘De politiek is gebaat bij simpele boodschappen. Maar het klimaatsysteem is veel complexer dan CO2, klimaatverandering, klaar’, zegt hij.
Nog zo’n contrast met de klimaatprotesten op de A12: hier in Driebergen bestaat het publiek uit opvallend veel mannen, vaak op leeftijd, en vaak met een technische achtergrond. Koonin gedijt er uitstekend – een aan de Universiteit van New York verbonden kernfysicus, met als opvallendste wapenfeit dat hij een paar jaar werkte onder Obama, al was hij daar slechts een van de vele adviseurs. En ja, ook hij noemt het ‘undisputable’ (onbetwist) dat de aarde afgelopen eeuw met 1,3 graden opwarmde en dat door de mens uitgestoten CO2 daaraan bijdroeg.
Maar dán. De bijdrage van CO2 aan die opwarming is ‘misschien de helft’, gokt hij, dwars tegen de wetenschappelijke consensus in dat de huidige opwarming volledig door broeikasgassen komt. Het gevaar dat er onomkeerbare processen op gang komen die leiden tot meters zeespiegelstijging wuift hij weg. En trouwens, als het allemaal tegenzit, past de mens zich wel aan. ‘We hebben ons al aangepast aan 1,3 graden opwarming. In het huidige tempo komt daar deze eeuw nog 1,3 graden bij’, zegt hij. ‘Dat gaat de economie heus geen grote klap toebrengen. Dus niks klimaatcrisis.’
Zoals de A12-demonstranten alleen de extreemste doemscenario’s benadrukken, zo selecteert Koonin slechts de meevallers. Er zijn niet meer orkanen dan vroeger, telt hij zijn zegeningen. Er gaan weliswaar mensen dood door hitte, maar in de zachtere winters overlijden juist minder mensen. En trouwens, veel klimaatgevolgen zijn volgens klimaatpanel IPCC nog helemaal niet zeker. ‘Waarom horen we dát niet op het nieuws’, sneert hij. Over de dramatische veranderingen aan de polen, de verdroging van Zuid-Europa of de studies die aangeven dat orkanen niet talrijker maar wel degelijk heftiger zijn geworden, hoor je hem toch wat minder.
Geregeld goochelt hij met de cijfers. Het ijs op Groenland zou langzamer zijn gaan smelten, zegt hij dan, zonder erbij te zeggen dat de Deense onderzoekers die hij citeert zelf zeggen dat Koonin het verkeerd ziet. Of hij gooit er een grafiek tegenaan waarop is te zien dat in Amerika in de jaren 1930 meer hittegolven waren dan nu. ‘Compleet oneerlijk dat dit nooit wordt verteld’, vindt hij. Wat Koonin verzwijgt, is dat de hitte niet door klimaatverandering kwam. Het was de periode van door onhandig landgebruik veroorzaakte landerosie genaamd de dust bowl.
Confronteer hem na afloop met zulk gesmokkel, en hij begint te draaien. ‘Als je het IPCC-rapport leest, zeggen ze: het kan dit zijn, maar ook iets anders’, zegt hij, over een andere grafiek. Die zou volgens hem bewijzen dat de invloed van CO2-uitstoot reuze meevalt, maar toont in werkelijkheid hoe de opwarming na de Tweede Wereldoorlog een tijdlang werd afgeremd door luchtvervuiling.
‘Hij is wel erg vergoelijkend’, vindt bezoeker Pieter Calis. ‘Dat er ook dingen uit de hand kunnen lopen, daar hoor je hem eigenlijk niet over. Dan is het al snel: we passen ons wel aan.’ Calis is een van de weinigen in het publiek die ‘aan de groene kant zit’, zoals hij zegt. Toch is hij naar Driebergen gekomen: benieuwd naar Koonins kijk.
Anderen geloven het onderhand wel. Klimaatwetenschapper en IPCC-man van het eerste uur Leo Meyer overwoog om te gaan, maar haakte af. ‘Ikzelf blijf nieuwsgierig of er naast de gebruikelijke herhaling van allang weerlegde halve en hele onwaarheden misschien een nieuw goed punt wordt gelanceerd’, laat hij desgevraagd weten. Anderen hebben het opgegeven. ‘Enkele collega’s met wie ik het besprak, gaven aan dat ze geen zin meer hebben in wat ze zien als een achterhoedegevecht, of de zoveelste discussie met pseudosceptici.’
Jammer, vindt tech-ondernemer en bezoeker Hans van Linden. Want eigenlijk is het raar: op de A12 de klimaatactivisten, en hier, 75 kilometer verderop, dit totaal andere verhaal. ‘Er zit veel emotie in dit debat. De posities zijn verstard’, signaleert Van Linden. ‘Terwijl ik denk dat we het debat juist moeten voeren. Uiteindelijk moeten we hier toch samen zien uit te komen.’ Voorlopig blijkt Koonin vooral verwarring te stichten. ‘Je weet als gewone burger niet goed wat er klopt, en wie er gelijk heeft’, zegt een van de bezoekers in de pauze.
Bij Koonin komt het hoge woord er al snel uit. Vergeet even alle grafieken en cijfers, en dit is wat je overhoudt: Koonin ergert zich kapot aan de onheilsretoriek over het klimaat, en is bezorgd over de gevolgen van het overhaast opdoeken van de fossiele wereld. ‘Maar ik denk dat we de komende tijd gaan ontdekken dat de kosten van de transitie veel te hoog zijn’, zegt hij. ‘Dat zal de opening bieden om deze discussie alsnog te voeren.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden