Voor zijn precies honderd prentenboeken, kinderdichtbundels en jongerenromans werd Edward van de Vendel de afgelopen 25 jaar zo’n veertig keer onderscheiden. Toch won deze literaire prijzenmachine nog nooit de belangrijkste Nederlandse bekroning voor kinderboeken. Nu is het eindelijk zo ver. Edward van de Vendel krijgt een Gouden Griffel voor Misjka.
Hij neemt die eerste Gouden Griffel niet alléén in ontvangst, maar met co-auteur Anoush Elman, wiens avontuurlijke reis van Afghanistan naar Nederland hij in dit boek optekende. Die samenwerking is typerend voor het oeuvre van Van de Vendel. In enkele van zijn meest indrukwekkende boeken herschept hij echt gebeurde, indringende belevenissen van jongeren tot literatuur en journalistiek.
Maar het begint allemaal met gedichten. Het is middenin een zomervakantie, halverwege de jaren negentig, als kinderboekenredacteur Jacques Dohmen van uitgeverij Querido een bijzonder manuscript uit de ochtendpost vist. De lenige taalvondsten van de jonge dichter vallen hem op. Ze passen naadloos bij de rest van het fonds, met gelauwerde auteurs als Annie M.G. Schmidt, Bart Moeyaert, Toon Tellegen, Joke van Leeuwen en Imme Dros.
Dertiger Van de Vendel (Leerdam, 1964) werkt op dat moment nog als leraar. In navolging van zijn ouders, die allebei onderwijzer zijn. Als kind is hij zelf geen grote lezer, integendeel: hij wil voetballer worden en zanger en gaat op de middelbare school bij een cabaretgroep. Na de Pedagogische Academie richt hij met andere jonge docenten een basisschool op in Heemstede. Wel blijft hij in zijn vrije tijd gedichten schrijven.
Kinderboekenredacteur Dohmen is zo enthousiast over wat hij leest, dat hij iets onderneemt wat hij naar eigen zeggen zelden doet: ‘Zonder een tweede mening te horen, schrijf ik de jonge auteur een enthousiaste brief, vragend naar méér.’
Dat meer komt er. Na zijn debuut Betrap me! (1996) verschijnt een veelzijdig oeuvre met onder meer de succesvolle bundel Superguppie (2003, Woutertje Pieterse Prijs en Zilveren Griffel), de Vondelbewerking Gijsbrecht (1998, Gouden Zoen), het voetbalboek Ajax wint altijd (2009), diverse prentenboeken en jongerenromans, waarvan De dagen van Bluegrassliefde (1999, Gouden Zoen) de bekendste is. Daarnaast vertaalt hij onder meer de populaire serie De Waanzinnige Boomhut van de Australiërs Andy Griffiths en Terry Denton.
Anoush Elman leert de dichter kennen als hij nog in een internationale schakelklas zit voor vluchtelingenkinderen in Leiden. Daar maakt hij, gestimuleerd door zijn lerares, een aangrijpend toneelstuk over zijn reis met mensensmokkelaars naar Nederland. Op een dag belt Van de Vendel de lerares. Hij heeft van het stuk gehoord en wil de auteur leren kennen.
Er volgen zo’n vijftig gesprekken in La Place bij het station. ‘Edward kan luisteren zonder oordeel en is vreselijk nieuwsgierig, dat is zijn grootste talent. Als hij op een dag vraagt hoe het is om in Kabul met je beste vriend naar school te lopen en hoe het daar dan ruikt, ben ik eindelijk weer even dáár. Maar ik moet ook erg lachen, want mijn grote broer had me wijsgemaakt dat het er naar snoep rook en dat was natuurlijk niet zo.’ Uit de gesprekken en de vriendschap komt eerst de jongerenroman De gelukvinder (2008) en later Misjka voort.
Ook illustrator Martijn van der Linden, met wie hij afgelopen zomer zijn honderdste boek uitbracht, roemt in de eerste plaats de inspirerende samenwerking. Als hij voor het eerst een telefoontje krijgt van de dichter, die iets van hem zag bij een expositie, zit hij nog op kunstacademie Willem de Kooning in Rotterdam.
Jaren later is hun grootste gezamenlijke succes de speels geïllustreerde dichtbundel Wat je moet doen als je over een nijlpaard struikelt: gedichten waar je wat aan hebt (2019, Zilveren Griffel, Zilveren Penseel). ‘Edward betrekt je vooraf al bij wat hij gaat maken en stimuleert je om nieuwe kanten van jezelf te ontdekken. Je krijgt altijd het gevoel dat je met iets bijzonders bezig bent.’
Voor jonge schrijvers en dichters zet Van de Vendel zich in met het succesvolle, inmiddels afgeronde project ABCyourself. Ze komen regelmatig bij elkaar en schrijven wekelijks een verhaal. Van de Vendel leest mee en adviseert. De zes jaar geleden gedebuteerde kinderboekenschrijver Pim Lammers was een van hen.
‘Het was vriendschap op het eerste gezicht’, zegt Lammers. ‘We gaan al jaren regelmatig een week samen schrijven in een vakantiehuisje. We praten soms tot diep in de nacht over het leven en de literatuur. Edward heeft ontzettend veel discipline. Overdag staat in het teken van schrijven. Hij staat op en gaat meteen aan de slag.’
Van de Vendel is iemand die je altijd verder helpt, vertelt Lammers. ‘Prachtige taalvondsten staan natuurlijk voorop, maar er is altijd iets extra’s. De dagen van de Bluegrassliefde is niet zomaar een boek over twee verliefde jongens. In die tijd verschenen vooral zware romans over dit onderwerp, waarin vrijwel altijd iemand doodging. Zijn verhaal heeft een goed einde. Dat kenmerkt Edward. Wie zijn boeken leest, blijft niet verslagen achter. Hij geeft je zin in het leven. Ik ken niemand anders die dat zo goed kan.’
Misjka (Querido, 2022, 8+) vertelt hoe het gezin van Anoush Elman naar Nederland wordt gebracht door mensensmokkelaars. Eenmaal hier willen de kinderen een konijn. Aan Misjka kun je alles vertellen. Leuke, maar ook heftige herinneringen. Edward van de Vendel schreef het waargebeurde verhaal op, Annet Schaap maakte de illustraties.
In het vuistdikke Gloei (Querido, 14+), geïllustreerd door Floor de Goede, staan in krachtige, persoonlijke taal de levensverhalen van homoseksuele, lesbische, transseksuele, non-binaire en aseksuele jongeren. Zelfs in Nederland geen overbodige luxe. Ieder diepte-interview wordt gevolgd door een gedicht en een portret.
In zijn dichtbundel Gelukkig en blij (Querido, 10+) beschrijft Edward van de Vendel het lief en leed van de bewoners van een zorgboerderij. Illustrator Martijn van der Linden geeft elk dier, en een enkele tuinkabouter, een eigen karakter en humeur. Het staat vol typisch Vendeliaanse taalvondsten als ‘aaiconcurrenten’ en ‘een soppige onesie van rust en geluk’.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden