Wat gaat er nu gebeuren op de Krim, na de aanval op het hoofdkwartier van de Zwarte Zeevloot? De Russische luchtverdediging is verzwakt, een Oekraïense precisieaanval op de schepen van die vloot lijkt een kwestie van tijd.
De beelden van westerse kruisraketten die uit het niets opduiken en inslaan op het hoofdkwartier van de Zwarte Zeevloot in Sebastopol zijn opzienbarend. Een gezin kijkt vanaf afstand verbijsterd toe hoe het symbool van Ruslands militaire macht op de Krim wordt getroffen.
Wat ging er vrijdag mis met de geroemde Russische luchtverdediging die admiraals en hoge officieren moest behoeden voor zo’n vernederende aanval? Dagen na de succesvolle Oekraïense operatie met Britse Storm Shadow-raketten is dit nog altijd de grote vraag. Alles wijst er echter op dat Oekraïne erin is geslaagd de luchtverdediging op de Krim flink te verzwakken na een serie geheimzinnige aanvallen in de afgelopen weken.
Over de auteur
Stieven Ramdharie is ruim 20 jaar buitenlandredacteur van de Volkskrant met defensie als belangrijkste specialisme.
Oekraïne claimt dat 34 hoge officieren zijn omgekomen, al is er onduidelijkheid of commandant Viktor Sokolov van de Zwarte Zeevloot een van hen is. Ook zouden hoge legercommandanten die een cruciale rol spelen in de oorlog ernstig gewond zijn geraakt. Generaal Oleksandr Romantsjoek zou geraakt zijn. Hij is de baas van de legereenheden in de regio Zaporizja, waar het Oekraïense tegenoffensief in volle hevigheid woedt en waar Kyiv hoopt door te stoten naar het zuiden.
‘Rusland zal binnenkort wellicht generaals en admiraals moeten toevoegen aan de boodschappenlijst van wanhoop die het naar hun schurkenstaten stuurt’, sneerde het Oekraïense ministerie van Defensie dinsdag in een tweet over de aanval op het hoofdkwartier. Gedoeld werd op de militaire steun die het Kremlin zoekt in Iran en Noord-Korea. ‘De demilitarisering van Rusland verloopt volgens plan.’
Moskou moet zich afvragen wat Kyiv nog meer in petto heeft nu het de Oekraïense luchtmacht na bijna zeshonderd dagen oorlog is gelukt om het Russische leger op de Krim gevoelig te raken. Wat in augustus begon met twee kleine, geheimzinnige aanvallen, blijkt nu onderdeel te zijn van een goed gecoördineerd plan van het Oekraïense leger om de Russische luchtverdediging op de Krim uit te schakelen.
Het doel zou daarna zijn om zo hard mogelijk toe te slaan op het schiereiland, dat door Moskou wordt gebruikt om Oekraïne te bestoken met raketten en om het invasieleger te bevoorraden. Gezien het gemak waarmee de aanval op het hoofdkwartier van de Zwarte Zeevloot werd uitgevoerd, lijkt Kyiv al hard op weg om dit oorlogsplan te verwezenlijken. In de voorafgaande dagen was het de Oekraïners gelukt om de belangrijke luchtmachtbasis Saki aan te vallen.
Ook een commandocentrum dat mogelijk werd gebruikt als alternatief hoofdkwartier voor de Zwarte Zeevloot, ten noorden van Sebastopol, werd toen bestookt. De spectaculairste luchtaanval tot nu toe was echter op twee schepen van de vloot, waaronder een onderzeeër, die in een droogdok werden gerepareerd. ‘Er is een dynamische strijd gaande in de Zwarte Zee, diep in vijandelijk gebied’, concludeerde het Britse ministerie van Defensie dinsdag.
The moment when Ukrainian Storm Shadow missiles hit the headquarters of the Black Sea Fleet in Sevastopol today. pic.twitter.com/gQmYT6ro5n
Al deze Oekraïense operaties werden mogelijk gemaakt doordat Kyiv vanaf augustus diverse S-400-luchtverdedigingsbatterijen kon uitschakelen. De S-400, een van Ruslands modernste en gevaarlijkste luchtverdedigingssystemen, kan tot op zo’n 400 kilometer gevechtsvliegtuigen, drones en raketten uit de lucht schieten.
Mede vanwege dit geavanceerde wapen kan de Oekraïense luchtmacht amper opereren in het eigen luchtruim en moeten de gevechtspiloten voortdurend op hun hoede zijn. De S-400 kan tientallen doelwitten tegelijk onder vuur nemen tot een hoogte van dertig kilometer.
Eerst werden eind augustus bij de Tarchankoet-baai, in het uiterste westen van de Krim, een radar en lanceersysteem van een S-400-batterij vernietigd. Op een video die de militaire spionagedienst GUR vrijgaf, was een enorme explosie te zien nadat de S-400 was getroffen door mogelijk een Storm Shadow-kruisraket. In hetzelfde gebied kwamen commando’s van de GUR ook aan land en hesen ze de vlag.
Medio deze maand werd opnieuw een S-400, nabij de luchtmachtbasis Saki, aangevallen met drones en Neptunes, een kruisraket van Oekraïense makelij. ‘De Russen kunnen nieuwe verrassingen verwachten’, voorspelt een bron van de Oekraïense inlichtingendienst na deze aanval bij de badplaats Jevpatoria. ‘Wij proberen gaten te maken in hun luchtverdediging’, aldus de baas van de GUR, Kyrylo Boedanov, tegen de militaire nieuwssite The Warzone.
Russia's S-400 Triumf missile system was destroyed by an explosion near the village of Olenivka in occupied Crimea, Ukrainian military intelligence (HUR) reported pic.twitter.com/b9OuNpQyGM
De uitschakeling van de twee S-400’s, die per stuk zo’n 500 miljoen euro kosten, moet de Oekraïense luchtmacht ruim baan hebben gegeven. Hun Soechoi 24-gevechtsbommenwerpers kunnen nu door het verminderde gevaar dichter bij de Krim opereren, net genoeg om de Storm Shadow en de Franse versie Scalp af te vuren. Beide kruisraketten hebben een bereik van zo’n 250 kilometer.
Als Rusland het gat in de luchtverdediging niet snel genoeg dicht, lijkt het een kwestie van tijd voor Oekraïne ook de schepen van de Zwarte Zeevloot op zee of in Sebastopol onder vuur gaat nemen. Hiervoor is de Neptune, een antischeepsraket, bij uitstek geschikt. De vloot bestaat uit zo’n veertig grote oorlogsschepen: van fregatten en onderzeeërs tot korvetten.
Moskou is dus gewaarschuwd. De Russen beseffen dat ze nu voorzichtig moeten zijn vanwege het constant dreigende gevaar van de Oekraïense kruisraketten. ‘De Oekraïense tactiek in de Zwarte Zee verhindert dat de Zwarte Zeevloot vrij kan opereren’, concludeert de militaire denktank Institute for the Study of War. ‘Rusland wordt gedwongen schepen te verplaatsen en het leger op de Krim wordt steeds meer uitgedaagd. Het zijn allemaal operationele ontwikkelingen, van strategisch belang.’
New satellite imagery from this afternoon of the Russian Black Sea Fleet headquarters building in Sevastopol post Ukrainian Storm Shadow/SCALP ALCM strike yesterday.
Fires appear to be out, but the building is heavily damaged. pic.twitter.com/lR25wNnfkD
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden