De symboliek was niet ver weg, toen de op de vlucht geslagen Carles Puigdemont in Waterloo neerstreek. Enkele maanden daarvoor, in oktober 2017, had de Catalaanse president nog de onafhankelijkheid uitgeroepen ten overstaan van het Catalaanse regionale parlement. Een overgrote meerderheid van de stemmers had daar steun voor uitgesproken in een door het Spaanse Constitutionele Hof verboden referendum.
Puigdemonts droom was echter van korte duur. Direct na zijn toespraak nam de regering in Madrid het gezag over de regio over en werd het Catalaanse parlement ontbonden. Tegen Puigdemont en zijn medestanders werden aanklachten voor rebellie en opruiing uitgevaardigd, waarop hij uitweek naar België. Het leek zijn aftocht van het Spaanse politieke toneel te betekenen.
Maar wie Puigdemonts politieke carrière heeft gevolgd, had echter beter moeten weten. ‘De wedstrijd is nog niet voorbij’, kondigde hij in 2018 al aan. De 60-jarige politicus staat bekend om zijn politieke vernuft. In zijn politieke partij Junts per Catalunya, Samen voor Catalonië, heeft hij partijen van links tot rechts verenigd in een gezamenlijke strijd voor onafhankelijkheid.
Die partij, waarvan Puigdemont vanuit België nog steeds de de facto leider is, is nu de sleutel tot het vormen van een nieuwe Spaanse regering. Na de verkiezingen van afgelopen juli is Pedro Sánchez afhankelijk van Junts voor een verlenging van zijn premierschap. En nu de pogingen van verkiezingswinnaar Feijóo van de conservatieve PP om een meerderheid aan zich te binden, lijken te mislukken, is de sociaal-democratische PSOE van Sánchez aan zet in de formatie.
Puigdemont zal zijn huid duur verkopen. Allereerst eist hij amnestie voor alle Catalaanse separatisten die betrokken waren bij de organisatie van het referendum. Sánchez zou hier nog welwillend tegenover staan, maar Puigdemont heeft een nog gevoeligere eis op tafel gelegd: een nieuw onafhankelijkheidsreferendum.
De strijd voor Catalaanse onafhankelijkheid heeft Puigdemont niet van een vreemde. Geboren in het Catalaanse dorpje Amer kreeg hij het streven naar onafhankelijkheid met de paplepel ingegoten. Zijn oom, in wiens voetsporen Puigdemont later zou treden als burgemeester, nam de kleine Pugi, zoals vrienden hem liefkozend noemen, mee naar politieke bijeenkomsten. Ook zijn overgrootvader en vader waren actieve voorstanders van de onafhankelijkheid.
Als tiener was Puigdemont dan ook betrokken bij de oprichting van de jongerentak van een Catalaanse nationalistische partij. Later maakte hij de overstap naar de journalistiek, maar ook daar stond hij bekend om zijn separatistische inborst. Hij trok naar verschillende Europese regio’s met een uitgesproken regionale identiteit, zoals Vlaanderen en Zuid-Tirol. Tijdens een reis naar Slovenië, dat zijn onafhankelijkheid van Joegoslavië had veroverd na een omstreden referendum, werd het vuur verder aangewakkerd.
In 2006 keerde hij terug naar de politiek, toen hij verkozen werd in het Catalaanse parlement. Hij bleef echter een tamelijk onbekend figuur, totdat hij in 2016 opeens door zijn partij naar voren werd geschoven als opvolger voor de zittende president Artur Mas. ‘Het gebeurde op het laatste moment, via de achterdeur’, zei Puigdemont daar zelf over.
Geluk of niet, Puigdemont ontpopte zich in die functie direct tot fel pleitbezorger van de Catalaanse onafhankelijkheid. Anders dan zijn voorgangers weigerde hij om een eed van loyaliteit aan de Spaanse grondwet en koning Felipe VI te zweren. Leden van zijn kabinet die twijfelden aan zijn aanpak, moesten het veld ruimen.
Iets meer dan een jaar na zijn benoeming organiseerde hij het beruchte referendum, waar de Spaanse autoriteiten hard tegen optraden. Om zelf te kunnen stemmen, zou Puigdemont de helikopters die hem achtervolgden met een James Bond-achtige autoruil moeten hebben omzeilen.
Vanuit België heeft Puigdemont de afgelopen jaren de steun voor onafhankelijkheid in Catalonië af zien nemen. Nu, zes jaar later, dient zich echter weer een kans aan. ‘De sleutel in handen hebben is maar toeval. Het ene moment heb je het, en het volgende ben je het weer kwijt en we mogen dat nooit uit het oog verliezen’, stelde hij al zelfbewust op X. Maar wie in Madrid gehoopt had dat zijn ballingschap hem irrelevant had gemaakt, komt nu bedrogen uit.
Als pleitbezorger van Catalonië, overtuigt Puigdemont de makers van de populaire tv-serie Game of Thrones om de stad waar hij dan burgemeester van is, Gerona (of zoals Catalanen het liever noemen: Girona), als filmlocatie te gebruiken.
Op zijn twintigste overleeft Puigdemont een zwaar ongeluk met een vrachtwagen. Hij houdt er littekens op zijn voorhoofd aan over, die verstopt zitten achter zijn kenmerkende Beatleskapsel.
Dat kapsel speelt later ook een rol in een rel met het hammerk ‘Pig Demont’. Zowel de naam als het logo van het merk (een varken met zwarte kapsel en een zwarte bril) vertoont opvallende gelijkenissen met Puigdemont, die aandringt bij de autoriteiten om de verkoop van de ham te stoppen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden