Sinds de Azerbeidzjaanse overname van Nagorno-Karabach loopt de spanning tussen Jerevan en Moskou snel op. De Armeense premier Nikol Pasjinjan noemt de Russische vredesmissie ‘mislukt’ en hield Rusland zondag medeverantwoordelijk voor de etnische zuivering die volgens hem gaande is in de enclave. Het Kremlin sloeg maandag terug door de Armeense regering te beschuldigen van ‘doelbewuste pogingen om de veelzijdige en eeuwenoude banden tussen Armenië en Rusland te vernietigen’.
Jerevan vindt dat de Russische vredesmacht in Nagorno-Karabach vorige week had moeten ingrijpen toen Azerbeidzjan de aanval opende op de pro-Armeense enclave en die binnen een dag innam. Tot frustratie van Armenië deden de tweeduizend Russische militairen in de negen maanden daarvoor ook al niets tegen de Azerbeidzjaanse blokkade van de enige toegangsweg naar Nagorno-Karabach. Sinds zondag loopt de enclave leeg: woensdag waren er al meer dan 50 duizend van de 120 duizend inwoners naar Armenië gevlucht.
Over de auteur
Tom Vennink schrijft voor de Volkskrant over Rusland, Oekraïne, Belarus, de Kaukasus en Centraal-Azië. Hij reist geregeld naar de oorlog in Oekraïne. Eerder was hij correspondent in Moskou.
Armenië is sinds zijn onafhankelijkheid van de Sovjet-Unie in 1991 zwaar afhankelijk van Rusland. Het land is lid van het door Moskou geleide CSTO, een militair bondgenootschap dat, net als de Navo, een aanval op een van de lidstaten beschouwt als een aanval op alle lidstaten. Russische militairen bewaken al ruim 30 jaar de Armeense grens met Turkije, een oude rivaal van Armenië wegens territoriale conflicten en de genocide op honderdduizenden Armeniërs door Turken in 1915. In het conflict om Nagorno-Karabach trad Rusland vaak op als bemiddelaar.
Sinds Ruslands invasie van Oekraïne merkt Armenië nauwelijks nog iets van de steun uit Moskou. Pasjinjan noemde de afhankelijkheid van Rusland dit jaar al ‘een strategische fout’. Hij distantieerde zich van Moskou door te zeggen dat Armenië ‘geen bondgenoot van Rusland’ is in de oorlog tegen Oekraïne. Ook gaf hij geen toestemming voor militaire oefeningen van de CSTO in Armenië en zei het lidmaatschap aan de alliantie te heroverwegen.
De historische band met Rusland kalft razendsnel af. Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken noemde Pasjinjans opmerkingen deze week ‘onacceptabel’. Russische staatsmedia houden Armenië verantwoordelijk voor het Azerbeidzjaanse geweld in Nagorno-Karabach en omschrijven Pasjinjan als ‘een verrader’ die niet loyaal is aan Moskou. Bovendien bouwt Rusland een hechte relatie op met Azerbeidzjan, onder meer via wapenleveranties.
Voor nieuwe bescherming hoopt Armenië op de VS en de EU. Armenië hield onlangs militaire oefeningen met de VS en zinspeelt op erkenning van het Internationaal Strafhof, dat dit jaar een arrestatiebevel uitvaardigde voor de Russische president Poetin wegens verdenking van oorlogsmisdaden in Oekraïne.
Armenië (overwegend christelijk) kan wel een bondgenoot gebruiken. Het kleinste en armste land van de Kaukasus heeft lange grenzen met Turkije en Azerbeidzjan (beide overwegend islamitisch), die samen optrekken en strijdlustige taal uitslaan. De Turkse president Erdogan en de Azerbeidzjaanse president Aliëv ontmoetten elkaar maandag in Nachitsjevan, een exclave van Azerbeidzjan. Aliëv eist de aanleg van een corridor dwars door het zuiden van Armenië om de exclave met de rest van Azerbeidzjan te verbinden en een rechtstreekse link met Turkije te bewerkstelligen – in 2021 zei hij dat de corridor er komt ‘of Armenië het wil of niet’. Maandag ging Aliëv in gezelschap van Erdogan nog een stapje verder: hij omschreef het hele zuiden van Armenië als gebied dat historisch gezien toebehoort aan Azerbeidzjan.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden