Uren-, uren-, urenlang vergaderen Kamerleden over een probleem dat al decennia bestaat, en ze lijken niet van plan dat zomaar op te lossen. Twee dagen duurt het debat over de Spreidingswet, die asielzoekers gelijkmatig over het land moet verdelen. Een logische maatregel die eerst verdwijnt in een wonderlijk ingewikkeld wetsvoorstel, en daarna in een wolk van woorden die weinig met het probleem te maken hebben, als in een te lange, van komma’s vergeven volzin.
Een notitieblok met aantekeningen is het resultaat, maar als ik het teruglees staat er weinig. Politieke dingen, de benarde positie van de staatssecretaris, de voorspelde spanning rond een Kamerlid dat aankondigt zes uur te gaan spreken maar dat uiteraard niet doet, de nog niet ingediende amendementen van een ander Kamerlid dat de Kamer graag een beetje gijzelt met haar plotselinge macht, mannen die statig hun colbertjasjes dichtknopen, bozig naar de interruptiemicrofoon lopen, een schotje hagel afvuren en terugkeren naar hun zetel (degenen met de meeste noten op hun zang zijn opvallend afwezig in de zaal), gejojo met feiten en onderbuikgevoelens, een clash!, vliegen afgevangen, speelveld bepaald – interessant, maar de volgende ochtend is alles alweer verdampt.
De helft van de opvang is noodopvang, een kwart daarvan is crisisnoodopvang, begint een van de Kamerleden, ‘zonder dagbesteding, speelplekken voor kinderen of privacy’, en tegen hoge kosten. Dat is het probleem. Maar ook zij heeft het daarna over de ‘Blaricumwet’, zoals anderen over de ‘Dwangwet’ beginnen, en vervolgens gaat het nauwelijks meer over mensen. Het gaat over de instroom, uitstroom, opvanglandschap, aanzuigende werking, inwilligingspercentage, nareisbeleid, lokale democratie, verkiezingen, kabinetsval, stikstof, woningtekort, bevolkingsgroei, vakantiefoto’s. En staande de vergadering, zittend op de perstribune, blader ik door het archief.
1998: Op een ‘van modder en regen doortrokken’ terrein bij Ermelo proberen mensen zich staande te houden in de noodopvang: Afghanen, Kosovaren, Irakezen, huilende kinderen, een baby. ‘De politiek heeft uitdrukkelijk gekozen voor een sober tentenkamp’, noteert verslaggever Mac van Dinther, ‘twee schijnwerpers op palen leggen een kille gloed over de zeiknatte hei’. Mensen die geen plek hebben, slapen in het veld.
2000: In een kamertje in een Arnhemse kazerne komt Khalil Nabir nauwelijks nog van de bank. Hij woont er met vier, er was al ruzie tussen Serviërs en Kosovaren. Nooit eerder kwamen zoveel mensen; de inderhaast opgetuigde noodopvang varieert van sloopgebouwen, tentenkampen, bungalowparken en rijtjeshuizen tot luxehotels. Dat asielzoekers wel tien jaar moeten wachten in die eeuwige, ongeregelde tijdelijkheid weet hij nog niet. ‘De lol’, schrijf ik nog, ‘neemt met de jaren behoorlijk af’.
2015: Adnan en Younes laten me hun kamp zien, Heumensoord, dat koud ligt te wachten onder een wintermaan. Veertien toiletten voor zevenhonderd mannen, ‘de schoonmaakploeg is net geweest maar de stank blijft hangen en iemand heeft duidelijk diarree’. De lethargie is adembenemend. Zes jaar later komt op dezelfde plek hetzelfde kamp, ‘onacceptabel’, volgens de Ombudsman, maar kennelijk is er niks anders.
2023: In Zuidbroek leven asielzoekers opgepropt in een loods zonder daglicht. ‘Wil jij in de krant schrijven dat dit niet gaat’, vraagt een moeder met acht kinderen aan Ana van Es, die zichzelf naar binnen smokkelde, en het opschrijft.
Onderwijl duurt het debat voort, ook al zijn er noeste werkers onder de Kamerleden die eruit slepen wat eruit te slepen is. Uren en uren gaan op aan de politieke positie van de staatssecretaris, die ook maar z’n best blijft doen, aan het 'beperken van de instroom', en aan volksvertegenwoordigers die proberen zichzelf in een goede positie te manoeuvreren voor de start van de verkiezingen, alsof dit een grand prix is. De wet zelf wordt onderwijl een stofwolk van moties, aannamen, amendementen, partij- en eigenbelang, die langzaam opstijgt en elders neerslaat, weg van het probleem.
Zelfs als de Spreidingswet wordt aangenomen, zullen deze winter mensen in beschamende crisisnoodlocaties slapen. Ook zullen ze een dankbaar onderwerp zijn tijdens de campagne. Handig: zelf zeggen ze toch niks terug en als ze dat proberen, zijn hun verhalen al een kwarteeuw bekend. Logische maatregelen hebben het moeilijk in een politieke cultuur die er weinig bij te winnen heeft.
Laat op de avond zijn de gangen van het Tweede Kamergebouw vrijwel verlaten, er hangen beeldschermen die live het debat laten zien. Het geluid staat hard en de woorden kaatsen maar heen en weer tussen de blinde muren, zoals ze nog lang zullen doen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden