N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Graanruzie
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevat meningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groep redacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer een handvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Geen EU-land heeft in de publieke opinie zo’n verandering doorgemaakt als Polen. Vóór 2022 was Polen in de eerste plaats vooral het land waar de rechtsstaat piept en kraakt. Daarna bleek het ook het land dat de Russische dreiging bovengemiddeld goed begrijpt en vooraan staat om Oekraïne op alle mogelijke manieren te helpen. Het leverde een indrukwekkende hoeveelheid wapens, bood miljoenen oorlogsvluchtelingen onderdak en liep in Europa ook voorop bij investeringen in defensie. De demonisering door de Poolse regering van rechters, journalisten en oppositiepolitici - het werd zeker niet vergeten, maar dat Polen op andere terreinen een nog werkend moreel kompas bleek te hebben, stelde toch enigszins gerust.
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevat meningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groep redacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer een handvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Veel van dat krediet dreigt nu te worden verspeeld. Onder meer door een merkwaardige opmerking van president Andrzej Duda, die Oekraïne onlangs vergeleek met een drenkeling die „alles vastgrijpt om boven water te blijven” en daarmee anderen mee de diepte in kan sleuren, inclusief „redder” Polen. Niet echt bemoedigend richting Oekraïne, eerder neerbuigend. Niet voor niets klonk er in Moskou applaus voor de woorden van de Poolse president. „Ik ben het nog nooit zo eens geweest met Duda”, zei een woordvoerder in de Russische hoofdstad. Ook de Poolse premier, Mateusz Morawiecki, trok afgelopen week de nodige aandacht met de verrassende aankondiging dat Polen niet langer meer wapens wil leveren aan Oekraïne, en zich vooral wil richten op de eigen bewapening.
Aanleiding voor dit alles is het graanconflict: Polen, maar ook Slowakije, Hongarije en andere buurlanden zouden gebukt gaan onder het Oekraïense graan, dat moeilijker over zee weg kan en daarom een uitweg zoekt over land. In strijd met Europese afspraken stelden ze een ban in.
Wat echter vooral meespeelt zijn de Poolse parlementsverkiezingen over twee weken. Hoewel Recht en Rechtvaardigheid (PiS) de peilingen aanvoert, is de regeringspartij er niet gerust op dat de overwinning groot genoeg zal zijn om daarna door te kunnen regeren met het overwicht waaraan zij in de afgelopen jaren gewend is geraakt. De winstkansen worden bovendien bedreigd door een rel: onlangs werd bekend dat onder deze regering, die fel tegen (niet-Oekraïense) migratie is, op grote schaal werkvisa zijn verkocht aan migranten van buiten Europa.
In de afgelopen anderhalf jaar toonde Polen zich een loyale bondgenoot, maar nu wil de regering vooral uitstralen dat het de eigen bevolking en boeren op de eerste plaats zet. Het zou natuurlijk kunnen dat na de verkiezingen de retoriek weer snel minder wordt, maar dat de oorlog in Oekraïne nu op deze manier wordt gebruikt in een verkiezingscampagne is verontrustend en zaait twijfel over de Europese eenheid.
Polen heeft van oudsher een conflictueuze, harde politieke cultuur. PiS lijkt geen aanstalten te maken om met deze traditie te breken. Integendeel: de partij heeft haar geperfectioneerd. Dat is het beste te zien bij TVP: de Poolse publieke tv-zender is onder PiS veranderd in een haatmachine. Regeringsgezinden krijgen er ruim baan en rond critici wordt steevast een sfeer van landverraad opgewekt. Alsof het communistische verleden nooit is afgeschud. In de aanloop naar de verkiezingen is kennelijk alles toegestaan. Jarenlang laakte Polen het gebrek aan solidariteit van West-Europa met landen die de hete Russische adem nog steeds voelen. Nu ondergraaft het die solidariteit zelf, met lichtzinnige uitspraken over wapenleveranties en over de overlevingskansen van Oekraïne.
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC