Voor Van der Burg is de situatie uiterst complex. Hij is zelf medeopsteller en pleitbezorger van de Spreidingswet, die een evenwichtiger verdeling van asielzoekers over Nederland mogelijk moet maken. De VVD-fractie in de Tweede Kamer ging aanvankelijk met zijn wetsvoorstel akkoord, zij het na lang aarzelen en de toezegging van premier Mark Rutte dat hij ‘persoonlijk’ werk zou maken van het terugdringen van het grote aantal asielaanvragen.
Dat was voor de val van het kabinet op 7 juli, die een einde maakte aan de coalitie van VVD, D66, CDA en ChristenUnie. De VVD voelde zich toen vrij de Spreidingswet weer los te laten, in tegenstelling tot de andere drie partijen. Die willen op initiatief van het CDA de wet wel flink veranderen, om de verdelingssystematiek te vereenvoudigen. Door gemeenten en provincies is sterk aangedrongen op een minder complexe wet, onder meer in een rondetafelgesprek voor het zomerreces. Het CDA-amendement kan, gelet op de ondertekening door elf partijen, rekenen op een meerderheid.
In het nieuwe verkiezingsprogramma stelt de VVD voorop: ‘De instroom moet omlaag.’ Pas als dat is gerealiseerd, ‘vinden wij het ook eerlijk afspraken te maken over een evenwichtiger spreiding van asielopvang in Nederland’. Want ook de VVD ziet dat bijvoorbeeld het noorden van het land meer doet aan opvang dan het westen.
Maar daaraan verbindt het partijprogramma wel expliciete voorwaarden. ‘Daarbij zijn voor ons tijdelijkheid, duidelijkheid over het maximum aantal te verdelen asielzoekers en financiële prikkels om gemeenten positief te stimuleren belangrijke elementen. Het voorliggende wetsvoorstel bevat deze elementen niet.’
Van der Burg verdedigt dus een wet die het verkiezingsprogramma van zijn partij afwijst en waar zijn fractie zal tegenstemmen. Wat de zaak extra pikant maakt: op de nieuwe kandidatenlijst heeft Van der Burg de hoge plek vier gekregen. Na de verkiezingen van 22 november maakt Van der Burg daarmee deel uit van een fractie waarin hij een dissident standpunt heeft over de Spreidingswet.
In de Kamer schaarde de VVD-fractie zich dinsdag tijdens het debat als een kameleon weer bij de rechterflank van het politieke spectrum, waar Kamerleden Gidi Markuszower (PVV), Joost Eerdmans (JA21) en Freek Jansen (Forum voor Democratie) de ‘dwangwet’, zoals zij die betitelen, flink onder vuur namen.
‘U wilt de lokale democratie uitschakelen’, hield Markuszower Kamerlid Kati Piri (PvdA-GroenLinks) voor. Zij steunt, in de gewijzigde vorm, de Spreidingswet. Piri pareerde die opmerking met: ‘Wetten leggen wel vaker verplichtingen op aan de lokale democratie, daarin is deze wet niet anders dan andere.’
VVD-Kamerlid Ruben Brekelmans betoogde dat, ook al zou de asielinstroom dit jaar op 50 duizend blijven steken (in plaats van de door het kabinet voorspelde ruim 70 duizend), nog altijd 60 duizend tot mogelijk zelfs 120 duizend opvangplekken nodig zijn. Dit omdat immigratiedienst IND met grote achterstanden kampt. Gevolg is dat opvangplekken in asielzoekerscentra veel te lang bezet blijven.
Piri zei ‘een beetje te moeten glimlachen’ om de bedenkingen van Brekelmans. ‘U bent een van de architecten van de wet. U hebt hem voor uw congres verdedigd.’ Daarmee refereerde zij aan een eerder VVD-congres, in november vorig jaar, toen de coalitie nog gezamenlijk optrok en Van der Burg een vuist kon maken nadat Brekelmans de VVD-leden had opgeroepen de Spreidingswet te steunen.
Eerdmans richtte zich rechtstreeks tot Van der Burg met de vraag: ‘Bent u het niet eens met uw eigen verkiezingsprogramma, of niet meer met uw eigen wet?’ De staatssecretaris antwoordt woensdag op alle gestelde vragen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden