Al sinds de jaren zestig fabriceert Chemours, voorheen DuPont, producten als teflon in een fabriek in de gemeente Dordrecht. Daarbij komt pfas vrij, een verzameling schadelijke stoffen die het risico op onder meer kanker, immuunstoornissen en onvruchtbaarheid kunnen verhogen. Het zijn ‘eeuwigdurende chemicaliën’, in de natuur breken ze niet of nauwelijks af.
De uitstoot van pfas door Chemours is inmiddels sterk gedaald. Maar aangezien de schadelijke stoffen niet zomaar uit de bodem en het water rondom de fabriek verdwijnen, kampen omwonenden nog steeds met de gevolgen. Sanering van water en bodem is bovendien een ingewikkeld en duur proces.
Over de auteur
Maarten Albers is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
In 2021 hebben de omliggende gemeenten Dordrecht, Papendrecht, Sliedrecht en Molenlanden Chemours daarom gedagvaard. Ze willen dat de rechter DuPont, Chemours (dat in 2015 van DuPont werd afgesplitst) en Corteva (een voormalig dochterbedrijf van DuPont) aansprakelijk stelt voor de door de gemeenten geleden schade. Voorbeelden van zulke schade zijn de kosten van grondsanering en gezondheidsonderzoeken. Als de rechter een van de bedrijven inderdaad aansprakelijk stelt, kunnen de gemeenten daarna die schade op het bedrijf verhalen.
Volgens de gemeenten wisten Chemours en DuPont al decennia dat ze schadelijke stoffen in het milieu brachten, maar deden ze niets met die kennis. Uit onderzoeken naar de vervuiling in de omgeving blijkt nu dat er gezondheidsrisico’s kleven aan het eten van groente uit eigen tuin binnen een straal van een kilometer rond de fabriek, en aan het zwemmen in een nabijgelegen recreatieplas.
Chemours benadrukt dat het is gestopt met de uitstoot van sommige schadelijke stoffen, dat de uitstoot van andere stoffen met 99 procent is teruggebracht en dat het voor de overige stoffen in 2024 nog maar eenvijfde wil uitstoten van de uitstoot in 2017.
Aansprakelijkheid voor de reeds aangerichte schade wijst het bedrijf af. De advocaten van Chemours voeren aan dat de ‘vermeende verontreiniging’ mogelijk niet alleen van Chemours komt. Ook wijzen ze erop dat de fabriek een vergunning had om de stoffen in kwestie uit te stoten.
Maar het lijkt erop dat Chemours zich niet zeker voelt van haar zaak. Op basis van vertrouwelijke stukken uit de gemeenteraad van Dordrecht meldde Zembla onlangs dat het bedrijf een schikkingsvoorstel heeft gedaan om alle schade – nu en in de toekomst – af te kopen. Het bedrijf zou ‘een aantal miljoenen’ hebben geboden, maar de gemeenten legden dat aanbod naast zich neer.
De advocaten van de gemeenten stelden voor om Chemours een tegenvoorstel te doen ‘dat stukken hoger is dan aangeboden’. Het is onduidelijk of dat uiteindelijk is gebeurd. Duidelijk is dat de partijen geen overeenkomst hebben bereikt voor de uitspraak van de rechter. PvdA-commissielid Ruben Schilt, die de stukken lekte, is daarmee in zijn opzet geslaagd: hij wilde voorkomen dat het tot een overeenkomst zou komen.
Ja, nog drie andere. De gemeente Zuid-Holland deed onlangs aangifte wegens een illegale lozing van tfa, een pfas-variant waarvoor de fabriek geen vergunning heeft. Toezichthouder Dienst centraal milieubeheer Rijnmond legde daarvoor eerder al een last onder dwangsom op van 125 duizend euro.
Daarnaast bereidt een groep van ruim duizend omwonenden een massaclaim voor tegen Chemours vanwege gezondheidsschade. Onder de deelnemers zijn onder meer oud-medewerkers van de fabriek. De omwonenden willen dat Chemours hun medische kosten vergoedt.
Ten slotte heeft strafrechtadvocaat Bénédicte Ficq namens ongeveer drieduizend mensen aangifte gedaan tegen de huidige en voormalige bestuurders van Chemours en DuPont. Ficq en alle indieners willen dat zij worden vervolgd voor het ‘opzettelijk en wederrechtelijk’ in de bodem, de lucht of het oppervlaktewater brengen van een stof, in dit geval pfas. Daar staat mogelijk een gevangenisstraf op.
Dat is de vraag. Een adviescommissie van de provincie adviseerde onlangs om de fabriek tijdelijk te sluiten, totdat duidelijk is dat die kan produceren zonder enige uitstoot van pfas. Volgens het provinciebestuur zijn er echter geen juridisch geldige redenen om de vergunning van Chemours in te trekken en dreigen er schadeclaims als de provincie dat toch doet. De provincie scherpte de vergunning al eens aan, maar werd toen teruggefloten door de rechter.
Een meerderheid in de Provinciale Staten legt zich daar niet bij neer en heeft het provinciebestuur opgedragen om extern juridisch advies in te winnen. Gedeputeerde Frederik Zevenbergen heeft de Tweede Kamer bovendien gevraagd om strengere wetgeving op te stellen, zodat hij harder kan optreden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden