Nu Dilan Yesilgöz de leider van de VVD is en daarmee misschien straks de premier van Nederland, je weet het niet, is het goed om een heel stukje te besteden aan het analyseren van haar taalgebruik. Deze dinsdag ging het tijdens het Vragenuur over de uit de hand gelopen wedstrijd Ajax-Feyenoord van zondag. Lilian Helder (sinds 1 september BBB, de dertien jaar ervoor PVV) duidde de supporters annex reltrappers aan als ‘die mensen met die hoodies’.
Maar nu over de taal van Dilan Yesilgöz. Ze heeft een paar modi, en die zal ik hier allemaal behandelen, behalve de saaie modus die iedere politicus heeft, waarbij je heel vaak ‘taskforce’ zegt en ‘het is een kwestie van en-en’.
Aaf Brandt Corstius doet eens per week op geheel eigen wijze verslag van een debat in politiek Den Haag.
Ten eerste houdt Yesilgöz, 46, best van modern taalgebruik. Over de rellen afgelopen zondag gebruikte ze dit Vragenuur vaak het woord ‘lelijk’. Niet in de ouderwetse zin van ‘niet mooi’, maar in de nieuwe zin: ‘verachtelijk’ of ‘fout’. Het woord lelijk in deze betekenis, denkt uw verslaggever, is sinds een paar jaar via acteurs en de tv-wereld het taalgebruik van gewone mensen binnengedrongen. ‘Zij maakt hele letterlijke theatervoorstellingen, zo lelijk.’ ‘Hij doet alsof-ie betrokken is, maar dat is allemaal nep, zo lelijk.’
In die betekenis gebruikte Yesilgöz het woord ook, keer op keer op keer. ‘Het is op zoveel niveau’s zo lelijk geweest’, zei ze over de voetbalrellen, en: ‘Zondag was intens lelijk, daar doe ik niks aan af’. Intens is overigens ook een lievelingsbijwoord van Gen X, de generatie waartoe Yesilgöz behoort.
Soms is ze zelfs zo modern dat ze Gen Z wordt in haar taal – dan praat ze als iemand die na het jaar 2000 geboren is. Zo begon ze dinsdag een zin zo: ‘Heel eerlijk …’ Ze kondigt sowieso graag aan dat ze iets (eerlijk) gaat zeggen. ‘Laat ik ’m zo zeggen …’ En dan iets zeggen.
Voor iemand die praat als een volleerd lid van de generatie havermelk is het opvallend dat Yesilgöz soms ineens de andere kant op schiet: ze houdt van een archaïsch woordje op zijn tijd. Deze dinsdag gehoord: narrig (‘Als je club verliest, ga je narrig naar huis’) en armoe (‘Het is armoe dat er bij sommige wedstrijden geen uitpubliek welkom is’). Ook: ‘raddraaiers’ – een woord dat je eerder uit de mond van een oudoom van 89 ziet komen.
En dan is er de Yesilgöz van de krachtige taal. VVD’ers die spierballerig praten, dat is begonnen bij Mark Rutte, die zich op een gegeven moment moest gaan verhouden tot de extreem-rechtse partijen. ‘Luisteren of ophoepelen’, met dat soort dingen kwam hij toen.
Yesilgöz staat in die recente traditie van VVD-powertaal. Ze gaat ook nog eens over de politie: dan kun je niet met weeïge termen aankomen. Haar gebruik van krachttaal past ook bij het personage dat ze graag oproept: Dilan Yesilgöz, de gewone vrouw die niet van woke houdt. Dilan from the block. Ruwe bolster blanke pit. Dus benadrukte Yesilgöz tijdens het Vragenuur bijna tot vermoeiens toe: ‘Ik ben zelf supporter’ en ‘Dat doet mij als minister en als liefhebber van voetbal pijn’. Ook gebruikte ze weer een van haar lievelingswoorden als ze het gespierd over mensen heeft die niet willen deugen: ‘gasten’.
Tot slot is er Yesilgöz de mean girl. Dit bedoel ik niet seksistisch; ook mannen kunnen mean girls zijn. Het is een verwijzing naar de film Mean Girls, waarin de hoofdpersonages met een grote glimlach gemeen doen tegen elkaar.
De mean girl doemde dinsdagmiddag even op toen Hanneke van der Werf (D66) Yesilgöz vroeg wanneer zij een digitale meldplicht ging invoeren. ‘Voor de zomer hebben wij nog een motie ingediend’, zei Van der Werf, ‘maar daar is weinig haast mee gemaakt.’
Het antwoord van Yesilgöz: ‘Dat doe je niet zomaar in een weekje, daarom moest ik een beetje glimlachen.’ Je hoort een onschuldig zinnetje met veel verkleinwoordjes. Maar ze zegt eigenlijk: ik lachte je uit, want je vraag was dom. Een beetje lelijk is dat wel.
Source: Volkskrant