Geroutineerd trekt Eric Schranz van de Wageningen Universiteit een bitterkomkommer van de steel en geeft die aan een vrouw met bril en blond haar die op zijn oogstfeest is afgekomen: ‘Hier, neem mee naar huis. Ik vind het fantastisch dat je al met deze groente hebt gekookt, ga daar vooral mee door’.
De plantwetenschapper staat in een met gaas bedekte tunnel vol variëteit aan tropische gewassen. In het Wageningse weiland, verder gedomineerd door maïsvelden en kassen, valt op hoe divers de planten in de tunnels zijn.
Het Wageningse experiment draait in eerste instantie om de poging biodiversiteit terug te brengen in de landbouw. ‘Hoe we nu het land gebruiken, kan echt niet meer’, zegt Martine Huber, medeonderzoeker van Schreuder en projectleider. Ze legt uit hoe de Nederlandse landbouwsector volledig op de mondiale markt is georiënteerd.
Als de maïsprijs wereldwijd hoog is, gaan Nederlandse boeren het verbouwen. ‘Maar maïs is helemaal niet geschikt voor de Nederlandse natte gronden, met als gevolg dat boeren de grond droogleggen en gebruik moeten maken van kunstmest vol stikstof. En we weten allemaal welke crisis daarvan gekomen is.’
Het experiment haakt tevens in op het opwarmende klimaat en de gevolgen daarvan voor de landbouw: wordt de Nederlandse bodem al geschikter voor andere gewassoorten door klimmende temperaturen? ‘Het is cynisch en ik wil natuurlijk niet dat het klimaat verandert’, zegt Schranz. ‘Maar zoals de plantenwereld zich continu aanpast aan de omgeving, zullen wij dat ook moeten doen.’
Enorme hoeveelheden tropische groenten die normaal per vliegtuig naar Nederland worden gebracht, groeien als kool in deze tunnels. Het toegestroomde publiek is overduidelijk nieuwsgierig naar de voor velen hen relatief onbekende soorten groenten.
Studenten leggen maar al te graag uit met welke soorten ze hier te maken hebben, en welke emoties het eten bij henzelf losmaakt. ‘Ik moest net huilen bij het eten van de curry met bitterkomkommer’, zegt Rosa uit Indonesië tijdens het diner. ‘Bitterkomkommer is in toko’s alleen bevroren verkrijgbaar, en dan kun je het niet goed bereiden. Het is drie jaar geleden dat ik het voor het laatst heb gegeten, het brengt me terug naar mijn moeder.’
‘Kousenband kost een godsvermogen’, zegt een bezoeker van Surinaamse afkomst, leunend op een statafel vol met bitterkomkommers en de hete pepersoort capsicum chinense tijdens de proeverij. ‘Schaal deze methode op en ik kan de groenten uit mijn vaderland Suriname veel vaker eten.’
De onderzoekers dromen al hardop over de voordelen van het experiment: minder monocultuur, minder risico’s op plagen en ziektes, minder kunstmest en uitputting van de aarde. Ze zien bovendien hoe deze methode de ruimte en bodem optimaal gebruikt.
Huber: ‘Kousenband kan bijvoorbeeld als klimplant over kangkongspinazie en aubergine heen groeien, die goed gedijen in de schaduw. Bovendien stimuleren de bonen van de kousenband bacteriën in de grond die de opname van stikstof door andere gewassen bevorderen.’
Maar opschaling kent ook risico’s, bijvoorbeeld nieuwe plantenziektes waarvoor alsnog meer bestrijdingsmiddelen nodig zijn. Ook betwijfelen de onderzoekers of bij boeren de nieuwe methode zullen omarmen. Huber: ‘Ik verwacht dat velen huiverig zijn voor methoden waar je in eerste instantie minder controle over lijkt te hebben als boer.’
En dan is er nog de gewetensvraag: wat betekent het voor boeren in verre landen als hun gewassen op Hollandse verbouwd gaan worden?
Voor landen als Suriname en India gaat het om een belangrijke bron van werkgelegenheid. Klimaatverandering mag dan in noordelijk gelegen landen de opbrengst vergroten, maar in veel arme landen zal die juist dalen omdat het daar te droog en te heet wordt.
Het is een kwestie waar de onderzoekers in Wageningen nog geen antwoord op hebben, moet Huber bekennen. ‘We zullen op de een of andere manier een ontmoetingsplek moeten creëren waar boeren uit landen als Suriname en India hun kennis kunnen delen over het telen van dit soort gewassen, maar dat ze daar vervolgens ook zelf van kunnen profiteren.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden