149 euro per maand. Dat is in 2024 de premie bij zorgverzekeraar DSW. Het betekent een stijging van 11,50 euro per maand, de grootste premietoename bij DSW sinds de invoering van het huidige zorgstelsel in 2006.
DSW, de vijfde zorgverzekeraar van Nederland, maakt traditiegetrouw al een week na Prinsjesdag de premie voor volgend jaar bekend. De ervaring leert dat andere verzekeraars later vergelijkbare verhogingen aankondigen.
Over de auteur
Michiel van der Geest is de zorgverslaggever van de Volkskrant en verdiept zich in alle vormen van zorg: van ziekenhuizen tot huisartsen, van gehandicaptenzorg tot Big Pharma, van gezondheidsverschillen tot valgevaar.
Verrassend is de forse premiestijging niet, die is al jaren aan de gang. Sinds 2006 is de premie gemiddeld met liefst 70 procent gestegen, van 1.057 naar 1.792 euro per jaar. En dat is slechts een deel van wat iedere Nederlander jaarlijks bijdraagt aan de zorg. Tel je alle belastingen en premies bij elkaar op, dan betaalt iedereen volgend jaar 7.145 euro aan zorgkosten. Dat is 508 euro meer dan in 2023.
Een onhoudbare ontwikkeling, zegt Aad de Groot, bestuursvoorzitter van DSW. ‘Dit wordt onbetaalbaar, mensen zijn een steeds groter deel van hun inkomen kwijt aan zorg. Over drie à vier jaar betalen mensen voor de zorgpremie rond de 200 euro per maand.’
De gevolgen zijn groot, ziet De Groot. Meer mensen betalen hun premie niet meer, ook voor kleinere zorgbedragen (medicijnen, kleine ingrepen in het ziekenhuis) vragen mensen betalingsregelingen aan bij de zorgverzekeraar, ‘en we krijgen signalen dat mensen hun behandeling of het gebruik van medicijnen uitstellen’. Dat leidt weer tot grotere gezondheidsverschillen tussen arm en rijk. Uit een rapport van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving eerder dit jaar bleek dat 9 procent van de bevolking zorg mijdt om kosten te besparen.
Toch, zegt Patrick Jeurissen, hoogleraar Betaalbaarheid van de Zorg (Radboudumc), zijn er nuances te plaatsen bij de premiestijging. Belangrijkste oorzaak zijn de gestegen lonen van het zorgpersoneel. Jeurissen: ‘In meerdere zorgsectoren zijn cao’s met 10 procent loonsverhoging afgesproken. Als je bedenkt dat ongeveer 70 procent van de zorgkosten uit loon van de medewerkers bestaat, dan stuwt dat de premie natuurlijk op.’ Jeurissen verwacht dan ook niet dat deze grote stijging vanaf nu een gegeven is. ‘Als de inflatie weer op normaal niveau komt, stijgt ook de premie minder hard.’
Bovendien, zegt Jeurissen, ‘is het aandeel zorg als percentage van het nationale inkomen helemaal niet zo hard gestegen’. Als dat aandeel beperkt doorstijgt de komende jaren, hoeft dat volgens de hoogleraar geen probleem te zijn. ‘We moeten onszelf niet de put in praten. Uit tal van onderzoek blijkt dat de bereidheid van mensen om meer uit te geven aan zorg hoog is.’
Toch is het belangrijk een rem te zetten op de zorgkosten, zegt Jeurissen. ‘De vergrijzingsgevoeligheid van ons stelsel is hoog – hoe meer vergrijzing, hoe sneller de kosten stijgen. De zorg moet dus wel veranderen, zodat de stijging beperkt blijft.’
Dat laatste is zijn collega Tijn Kool, hoogleraar Passende Zorg (Radboudumc), van harte met hem eens. Al wil hij waken voor te veel ‘nonchalance’ over de kostenstijging: ‘Het gaat altijd ten koste van andere uitgaven, zoals onderwijs of ambitieuze klimaatplannen.’ Belangrijker nog, het personeel om al die extra zorg te leveren is er niet, ‘en ook al kunnen we het betalen omdat we een rijk land zijn, dan nog moeten we de vraag stellen: moeten we dit wel willen betalen?’
Kool ziet een ‘gigantische opgave’ om tot een collectieve gedragsverandering te komen als het om zorg gaat: ‘Burgers moeten beseffen dat niet alles meer mogelijk en nodig is.’ Nog altijd ondergaan ouderen in hun laatste levensfase veel ingrijpende vormen van zorg, terwijl zij misschien liever van nieuwe behandelingen zouden afzien. Kool: ‘Er is zorg waar we van weten dat het geen waarde toevoegt, en er is veel zorg waarvan we de waarde niet weten. Onze uitdaging voor de komende jaren is dat we kritischer moeten worden over de zorg die we met z’n allen betalen.’
Uiteindelijk leidt dat tot minder zorg met weinig waarde en tot meer zorg met veel waarde. Op de langere termijn zal dat de premie minder hard laten stijgen, denkt Kool.
DSW-voorzitter De Groot denkt dat ook zorgverzekeraars op een andere manier moeten gaan werken. ‘Wij moeten in de regio’s waarin wij de grootste zorgverzekeraar zijn de samenwerking aangaan met de gemeente, met woningcorporaties, scholen wellicht, om de leefomgeving van de burger te veranderen, zodat we de vraag naar zorg kunnen terugdringen. Het is de enige manier waarop we zeker kunnen stellen dat er straks nog voor iedereen zorg is wanneer dat nodig is.’
De Groot wil daarom af van de jaarlijkse contracteerronde waarbij alle zorgverzekeraars met alle zorginstellingen afspraken moeten maken voor het komende jaar. ‘Laat de twee grootste verzekeraars in een regio de contracten sluiten’, oppert De Groot, ‘dan neemt de rest die afspraken over. Wij zitten in Schiedam, maar ik moet afspraken maken met wijkverplegingsorganisaties in Groningen. Welke kennis heb ik nou over die regio?’
Ook de jaarlijkse concurrentiestrijd tussen de verzekeraars om zoveel mogelijk klanten is DSW een doorn in het oog, zegt De Groot. ‘Wij stoppen dit jaar daarom met extra reclame. Geen advertenties meer, geen huis-aan-huisblad, en we doen al langer niet mee aan vergelijkingssites.’ Andere verzekeraars betalen sites als Independer en Zorgkiezer jaarlijks tientallen miljoenen aan provisie, als mensen via die sites van verzekeraars willen wisselen. De Groot: ‘Ik roep mijn collega’s op om daarmee te stoppen. Dat geld hoort thuis in de zorg.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden