‘BSN’, ‘IND’, klinkt het maandag aan de rand van het Noord-Hollandse dorp Petten. Vijftig asielzoekers, die daar in de crisisnoodopvang verblijven, bundelen er hun stemmen voor een gezamenlijke noodkreet. Sommigen van hen wonen al elf maanden in de sobere opvangtenten, terwijl dat er in eerste instantie maar drie zouden zijn, niet wetende hoe hun asielprocedure vordert. Ze vinden hun uitzichtloze situatie ondraaglijk en zijn het wachten zat. We hebben een stip op de horizon nodig’, zegt de Syrische Ashraf Koutish, een van de actievoerders. ‘Anders worden we gek.’
Maar hoe hard deze vluchtelingen ook schreeuwen, op de uitgestorven parkeerplaats van de lokale voetbalclub waar ze staan, is er niemand die hen hoort. Na klachten van buurtbewoners, die zich geïntimideerd voelen door de actievoerders, mogen ze niet meer op het dorpsplein demonstreren. Hoewel de bewoners begrip hebben voor hun schrijnende omstandigheden, neemt de sympathie voor de asielzoekers af en eisen de bewoners van Petten zelf ook een stip op de horizon, volgens Jaap Martin, voorzitter van de dorpsraad.
Het dorp is namelijk tegen de voorgenomen verlenging van de asiellocatie met vijf jaar. ‘Na drie keer verlengen vinden wij het genoeg geweest’, zegt Martin. ‘Wij vinden dat we ons steentje al ruimschoots hebben bijgedragen.’
En dat terwijl de asielopvangcrisis nog allerminst bezworen is. Afgelopen week vroeg staatssecretaris Eric van der Burg (VVD, Asiel), voor het eerst in lange tijd, met spoed om 1.200 extra opvangplekken. Die plekken werden weliswaar snel gerealiseerd, toch laat de situatie in Petten zien dat het draagvlak voor dit soort noodverbanden tanende is.
Door het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) wordt nog altijd hard naar nieuwe locaties gezocht. Begin 2024 zijn naar verwachting 77 duizend bedden nodig, terwijl er op dit moment maar 62 duizend zijn, blijkt uit de meest recente cijfers van het COA.
Daarvoor zijn de ogen logischerwijs gericht op de zestig tijdelijke crisisnoodopvanglocaties die nog door gemeenten worden beheerd, maar waarvan de contracten eind dit jaar aflopen. In totaal betreft dit ruim vijfduizend bedden.
Het COA probeert die locaties,zoals in Petten, over te nemen en de kwaliteit te verbeteren. In tien gevallen lukte dat al. Maar lang niet overal zijn ze enthousiast. De gemeente Almelo besloot afgelopen week om de crisisnoodopvang aan het eind van het jaar te sluiten. ‘Vanaf het begin hebben we duidelijk gemaakt dat het een tijdelijke oplossing is’, zei het gemeentebestuur hierover.
In Petten ligt de situatie anders. Daar staat de gemeente Schagen welwillend tegenover de komst van de vijfjarige noodopvang. ‘Er wordt in Petten vrijwel geen overlast ervaren’, schrijft de gemeente. ‘En de opvangcapaciteit van het COA blijft onder zware druk staan.’ Met de 225 plekken in Petten voldoet de gemeente bovendien al aan haar verplichtingen in het kader van de Spreidingswet, die dinsdag door de Tweede Kamer wordt behandeld en waarvoor een meerderheid lijkt te zijn.
Maar in het dorpje Petten, dat tegen de Noordzee aan ligt en verder wordt omgeven door laagliggende, ingepolderde weiden, probeert een groepje bewoners er een stokje voor steken. Drie van hen, Marieke Kleimeer (46), Marc Snip (48) en Marielle Veldman (44), zitten maandagochtend aan de keukentafel van laatstgenoemde. Voor hen ligt een rode map, waarin brieven van de gemeente, een bewonersenquête en ‘een hele scriptie’ over de opvang zit.
Ze zijn vooral tegen de opvang, omdat de tenten op een felbegeerde locatie staan waar eigenlijk woningbouw was gepland. ‘Het dorp met 1.600 inwoners kijkt daar al jaren reikhalzend naar uit’, zegt Snip. ‘Mijn zoons zijn buiten het dorp gaan wonen, omdat hier niets meer te krijgen is’, zegt hij. Dat de asielopvang nu voorrang krijgt boven de woningbouwopgave, stuit hem tegen de borst.
Hoewel de crisisnoodopvang volgens de gemeente de woningbouwplannen niet dwarsboomt, staan de drie inmiddels wantrouwend tegenover de instanties. ‘Het zou eerst een opvang worden voor drie maanden’, zegt Kleimeer. ‘En wat bij mij in het verkeerde keelgat schiet, is dat het continu wordt verlengd, zonder dat wij daarover wat te zeggen hebben. Ze betwijfelen bovendien of de opvang na vijf jaar wel stopt. ‘Er is na al die verlengingen nooit een eind in zicht’, zegt Snip.
De huidige bewoners van de crisisnoodopvang voelen hetzelfde, maar bij hen wordt dat veroorzaakt door de lange wachtlijsten van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Op de parkeerplaats staan ze te dringen om hun verhaal te doen. ‘We zijn verdrietig’, zegt Ayman Yousef, terwijl zijn ogen moe staan. ‘Je ziet om je heen alleen maar mensen slapen en niemand vertelt je hoe lang het nog duurt. Terwijl we niets liever willen dan werken en integreren hier.’
Of de opvang wel of niet wordt verlengd, daar hebben de huidige bewoners van de opvang niet zo veel boodschap aan. Ze hopen vooral dat ze binnenkort niet meer in Petten wonen, zegt Koutish. ‘We hebben geen privacy, er zijn geen ramen en er is niets te doen in de omgeving. Het is bijna niet vol te houden in deze voorziening langer dan drie maanden. Het is slecht voor je gezondheid. Uiteindelijk krijgt iedereen die hier zit mentale klachten.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden