Tweemaal iets op het veld gooien en de wedstrijd wordt definitief gestaakt, zo bepaalde de KNVB nadat er begin april tijdens de bekerwedstrijd Feyenoord - Ajax een voorwerp tegen het hoofd van Ajax-speler Davy Klaassen was gegooid. De maatregel werd in de media breed uitgemeten. Maar bij FC Groningen ging het daarna al snel mis. Groningen was bezig aan een dramatisch seizoen en stevende af op degradatie. Er was veel onvrede over het clubbeleid, het gooien van rookbommen was zelfs al anoniem aangekondigd. Het is uitgegroeid tot de ultieme protestactie.
Bij Ajax - Feyenoord was de spanning vooraf al voelbaar vanwege onvrede van fanatieke Ajaxfans jegens het Ajaxbestuur en technisch directeur Sven Mislintat, in hun ogen verantwoordelijk voor de dramatische seizoenstart en interne onrust bij de recordkampioen. De 0-3-stand na 36 minuten, nooit eerder gebeurd bij Ajax - Feyenoord, deed de emmer overlopen. De clubleiding van Ajax keurde de actie af, maar dezelfde avond nog werd via een persbericht bekendgemaakt dat Mislintat was ontslagen vanwege ‘een gebrek aan een breed draagvlak binnen de organisatie’.
Ongeveer hetzelfde gebeurde eerder dit seizoen bij Willem II - NAC, die ook werd gestaakt bij een 0-3-stand. Willem II ontsloeg daarna de trainer en een dag later stapte de technisch directeur op.
Bezoekers van wedstrijden moeten worden gefouilleerd door stewards die de thuisclub inhuurt. Ze staan vaak onder tijdsdruk, waardoor het fouilleren er geregeld bij inschiet. Er ontstaat onrust als de wedstrijd bijna begint en er nog rijen fans buiten staan. De stewards werpen dan hooguit een blik in iemands tas. Bij Ajax - Feyenoord kon de verslaggever van de Volkskrant gewoon met zijn rugtas doorlopen.
Bezoekers weten vuurwerk bovendien goed te verstoppen, in onderbroeken en zelfs in lichaamsholten. Soms intimideren ze stewards ook.
Dan zijn er nog camera’s die gericht staan op het publiek en waarmee daders kunnen worden geïdentificeerd. Maar die dekken hun gezicht vaak af met sjaals, petten, capuchons of bivakmutsen. De laatste trend: onder een groot spandoek een andere outfit aantrekken nadat je iets hebt gegooid.
Toch werden er na Ajax - Feyenoord zestien verdachten aangehouden, waaronder een aantal dat met vuurwerk gooide. Mogelijke straffen zijn onder meer een levenslange stadionverbod, een geldstraf om kosten te vergoeden en een digitale meldplicht, waarmee drie gemeenten nog dit voetbalseizoen gaan experimenteren.
De intimidatie kan ver gaan. Tijdens de vorige grote crisis bij Ajax tussen 2010 en 2013, toen Johan Cruijff zich roerde, stonden er hooligans in de tuin bij toenmalig bestuurslid Martin Sturkenboom. Een week later trad hij af. Bij Feyenoord vlogen er in 2020 stenen door de ruit bij algemeen directeur Mark Koevermans. Ook hij stapte op. Bij FC Groningen werden vorig seizoen niet alleen bestuursleden, maar ook stewards en horecapersoneel bedreigd.
De Ajax-aanhang oogt overigens momenteel verdeeld. Het vak waar zondag het vuurwerk vandaan kwam, werd uitgefloten na het definitief staken van de wedstrijd.
Daar laat de KNVB zich niet over uit, maar er werd na afloop wel uitgebreid over gespeculeerd. In dit geval stond het al 0-3, dus zou alleen extra puntenaftrek echt pijn doen. Maar een dergelijk zware sanctie zou mogelijk uitdraaien op gevechten tussen de supporters op de tribune. Het is al meerdere keren voorgekomen dat iemand die zijn beker op het veld gooide hard werd aangepakt door omstanders. Supporters worden bovendien steeds inventiever. Vorige week werd na PEC Zwolle - Go Ahead Eagles door de politie onderzoek gedaan naar rookvuurwerk onder het uitvak, dat mogelijk door PEC-supporters op afstand was ontstoken.
Dat lijkt onvermijdelijk. Sinds de netten hangen in Feyenoord-stadion de Kuip, zijn daar geen incidenten meer geweest. Vanaf de tribunes kijk je er relatief makkelijk doorheen, de tv-kijker heeft er meer last van. Het doet natuurlijk ook iets met het aanzien van het Nederlandse voetbal.
Het ‘afnetten’ van alleen de vakken van waaruit gegooid is, is wellicht een betere optie, mits haalbaar. Anderzijds komen zo steeds meer de donkere jaren tachtig terug, toen het hooliganisme nog veel weliger tierde, met overal politie en politiehonden en grote ijzeren hekken met scherpe punten rond bepaalde vakken.
Friso Schotanus, schrijver van het boek over voetbalhooligans Toen was geweld heel gewoon: ‘Toen werden er messen en staven op het veld gegooid. Dat is wat anders dan een beker of een sierfakkel. Dit was ook zeker niet de meest dramatische Klassieker aller tijden. Dat is wat mij betreft die van 22 oktober 1989, toen Feyenoordhooligans een spijkerbom in het Ajaxvak gooiden. De ME heeft toen hele vakken ontruimd, maar de wedstrijd werd wel uitgespeeld. Om maar aan te geven dat ze toen wel iets heftigers gewend waren.’
Ook het bestormen van een hoofdingang, zoals zondag gebeurde, is niet nieuw: het kwam bij Feyenoord al in 2011 voor. Schotanus: ‘Het leek wel even weg, deze extreme dingen. Dat is wel zorgwekkend.’
Een landelijk trend is dat de jonge aanwas in een fanatieke supportersgroep zich niet meer laat temperen door de ouderen, zoals voorheen nog gebeurde.
Schotanus: ‘Op sociale media kijken supportersgroepen hoever andere supportersgroepen gaan en die proberen ze dan te overtreffen. Ik vond de maatregelen een beetje overdreven, maar op deze manier zullen er wel meer komen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden