Kort voor vier uur ’s middags benoemen de leden van de PvdD Ouwehand met groot enthousiasme tot lijsttrekker. Veertig minuten later betreedt ze het podium in de Brabanthallen in Den Bosch om voorlopig voor de eer te bedanken. ‘Eerder vandaag hebben jullie je vertrouwen in mij als lijsttrekker uitgesproken. Maar er zit een kink in de kabel. Er zijn integriteitsmeldingen tegen mij gedaan en ik weet nog steeds niet wat die meldingen zijn. En het partijbestuur ook niet. Daardoor is het helaas niet gelukt om hierover vandaag klare wijn te schenken, zoals de bedoeling was.’
Ouwehand vindt dat ze geen partijleider kan zijn zolang ‘deze beschuldigingen boven mijn hoofd hangen’. Ze legt zowel het lijsttrekkerschap als het fractievoorzitterschap in de Tweede Kamer neer totdat het nieuwe partijbestuur zijn integriteitsonderzoek heeft afgerond. Partijvoorzitter Michiel Knol verwacht dat dit ‘op zeer korte termijn’ het geval zal zijn, ‘zodat we Esther ruim voor de verkiezingen weer aan boord hebben’. Het nieuw gekozen partijbestuur gelooft in Ouwehands onschuld. Dit in tegenstelling tot het vorige bestuur, dat anderhalve week geleden aftrad. Knol: ‘Maar het onderzoek loopt nog en we moeten dat heel zorgvuldig doen.’
De voorzitter zegt ervan ‘te balen’ dat het bestuur de kwestie niet al voor het partijcongres uit de wereld kon helpen. Volgens hem is dat te wijten aan de afgetreden bestuursleden. Die zouden hun opvolgers niet willen vertellen welke integriteitsmeldingen er precies tegen Ouwehand zijn binnengekomen, en van wie.
De onverwachte mededeling van Ouwehand wekt veel onrust onder de ruim 1.500 leden in de congreszaal. Er klinkt een ontzet ‘nééééé’ als de net benoemde lijsttrekker haar terugtreden bekendmaakt. Maar er zijn ook mensen die zich belazerd voelen, omdat het partijbestuur de stemmingen over de kandidatenlijst (met Ouwehand op nummer een) liet doorgaan in de wetenschap dat zij het lijsttrekkerschap nu niet zou aanvaarden. Ouwehand had Knol namelijk zaterdagavond al op de hoogte gesteld van haar besluit.
Een aantal leden vindt dat het partijbestuur het congres hiermee cruciale informatie heeft onthouden. Voor Ouwehands toespraak stemden de leden over de volgorde van de kandidaten op de kieslijst. De fractievoorzitter in Noord-Holland, Ines Kostić, promoveert bij die stemming van plaats vijf naar plaats twee op de kandidatenlijst, direct achter Ouwehand dus. Dat betekent dat zij lijsttrekker wordt als het integriteitsonderzoek naar Ouwehand toch misdragingen aan het licht brengt. Een aantal leden moppert dat zij Kostić niet op nummer twee gezet zouden hebben als ze dit geweten hadden. Het bestuur en Ouwehand lijken vooruit te lopen op de conclusie dat de meldingen tegen haar óf verzonnen zijn, óf op drijfzand berusten.
Hoe dan ook is het stof nog niet neergedaald in de PvdD. Het hele partijcongres staat in het teken van de onverkwikkelijke gebeurtenissen van de afgelopen twee weken, waarbij Ouwehand en haar vertrouwelingen in de media een moddergevecht voerden met het voormalige partijbestuur en diens medestanders. De leden hebben 290 amendementen ingediend op het verkiezingsprogramma, waarvan er honderd op het congres in stemming gebracht hadden moeten worden. Maar de discussie over de interne perikelen neemt zoveel tijd in beslag dat die stemming noodgedwongen wordt verdaagd naar een op korte termijn te organiseren onlinecongres.
Tijdens het congres wordt ook duidelijk dat Ouwehand de afgelopen weken niet iedereen heeft kunnen overtuigen. Partijlid Peter Gudden dient een amendement in om Ouwehand alsnog van de kieslijst te schrappen. Volgens hem is ze een blok aan het been van de PvdD geworden, omdat andere partijleiders nu mogelijk aan haar integriteit twijfelen. Guddens amendement wordt met boegeroep onthaald en met overweldigende meerderheid verworpen, maar er stemmen toch nog 54 leden vóór.
Een paar insprekers verwijten Ouwehand dat zij de partij heeft beschadigd, omdat zij de vuile was heeft buitengehangen. Een ander signaal dat PvdD’ers de groep rond Ouwehand niet overal klakkeloos volgen, is de uitslag van de stemming over plaats zes op de kandidatenlijst. Christine Teunissen, vicefractievoorzitter in de Tweede Kamer en de afgelopen tijd een van Ouwehands meest uitgesproken medestanders, spreekt op het congrespodium haar steun uit voor Rosalie Bunnik. Het vorige partijbestuur heeft de fractiemedewerker van Ouwehand plek twaalf toebedeeld, maar Bunnik mikt op een verkiesbare plaats.
Tweede Kamerlid Lammert van Raan solliciteert echter ook naar plek zes. Het vertrokken partijbestuur wilde hem de vijfde positie geven, maar Van Raan vroeg zelf in eerste instantie om demotie naar plaats twintig. Ten overstaan van het partijcongres legt Van Raan uit dat hij de indruk wil voorkomen dat hij zijn hoge plek op de lijst te danken heeft aan vriendjespolitiek van het afgetreden bestuur. Hij is namelijk getrouwd met partijoprichter Lieke Keller, die tot het anti-Ouwehand-kamp wordt gerekend. Van Raan zegt dat hij zijn lot daarom in handen legt van het congres, dat hem alsnog naar een verkiesbare plaats kan stemmen. Of niet.
Het congres waardeert Van Raans gebaar, want het verkiest hem in ruime meerderheid boven Bunnik, die daardoor juist een plaatsje zakt, naar nummer dertien. Van Raan behoort niet tot Ouwehands intimi, dus voor hen is deze uitslag waarschijnlijk een kleine tegenvaller. Na een lange dag vol zelfonderzoek en onderlinge kritiek staat helemaal aan het eind iemand op die zich erover beklaagt dat dit congres nauwelijks ging over de goede zaak. ‘We lijken wel in een soort vechtscheiding beland. Ik vind het heel verdrietig dat we het vandaag niet over de dieren hebben gehad, want daarvoor is onze partij uiteindelijk opgericht.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden