N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Erwin Olaf was een generatiegenoot en ook een kennis. Dat laatste was geen verdienste van ons, meer iets onvermijdelijks: als twintiger en homo, midden jaren tachtig in Amsterdam, en je was daar niet al te discreet over, dan kwam je elkaar tegen in kunstzinnige kraakpanden en disco’s.
Een kennis is iemand die je groet op straat en met wie je tenminste twee andere kennissen deelt over wie je kan roddelen.
Generatiegenoten horen trouwens niet dood te gaan, want dat is niet alleen een hardhandige herinnering aan de eigen sterfelijkheid, het slaat ook zo’n gat in het culturele archief dat je achteloos met elkaar hebt opgebouwd. „Weet je nog, hoe heette het ook weer? Wyers, dat kraakpand waar alles kon.”
Toen ik jaren later een boek publiceerde vroeg ik logischerwijs Olaf voor de portretfoto.
Wat me nu zo fascineert: het was ook de tijd dat het als een aanbeveling gold wanneer je ‘grensverleggend’ bezig was. Dat was spannend; de meer filosofisch ingestelden lag de term ‘transgressie’ in de mond bestorven: Overschrijding, overtreding, George Bataille!
Zeker het vroegere werk van Olaf was grensverleggend, met voldoende shockeffecten om de hetero-burgerman te kwetsen, en trouwens ook diens buurvrouw en de geheel geïntegreerde homo.
Er is een groot verschil of iemand de grenzen opzoekt in zijn (kunst)werk, of dat hij dit principe ook toepast in het dagelijkse leven. Toch liepen theorie en praktijk in de jaren tachtig behoorlijk door elkaar. Niet voor niets waren er radicale feministen die riepen: „Pornografie is de theorie en verkrachting de praktijk.” Ik vond dat indertijd een ontiegelijk bewijs van geestdodende preutsheid.
Nu is al weer jaren ‘grensoverschrijdend’ het schandaal van de dag. In één muisklik vind ik: ‘Beschuldiging integriteitsschending Commissaris van de Koning’, ‘Grensoverschrijdend gedrag in amateurkunstsector’, ‘Bussumse jobcoach aan de kant wegens grensoverschrijdend gedrag’, ‘Wethouder Den Bosch weg na beschuldiging grensoverschrijdend gedrag’, enzovoorts.
In vijfendertig jaar tijd, de duur van een generatie, is de wind gedraaid. Grensverleggend werd grensoverschrijdend, en dat laatste is geen pré maar een maatschappelijk probleem.
Zijn we collectief schroomvalliger geworden? Of, positiever geformuleerd, gevoeliger voor machtsmisbruik? Het lijkt erop dat in korte tijd grote morele vooruitgang is geboekt. Je moet, zeker in dit soort kwesties, voorzichtig zijn met het maken van het V-teken. Zoveel is zeker: de morele code is veranderd. De eer is nu gelegen in het bewaken van grenzen, vooral die van jezelf.
Dat geldt voor individuen, maar ook voor landen en complete continenten. Zoiets is een dubbelzinnige verworvenheid. Was het geschiedschrijving, dan zei je: „Ja, dat moet je in z’n tijd zien.” Maar hier staan we, en wij staren ons noodgedwongen blind op de onze.
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC