Elco Brinkman wil er niet over liegen. Hij reed vanochtend naar Den Bosch met een zwaar gemoed. ‘Ik rekende op een lege zaal.’ Inmiddels knapt hij weer wat op, tussen de honderden partijgenoten die in Congrescentrum 1931 bijeen zijn om Henri Bontenbal op het schild te hijsen als de nieuwe CDA-lijsttrekker.
‘Hier hangt toch iets van: jongens, we zijn nog niet weg.’ Of hij zelf getwijfeld heeft om vandaag nog hiernaartoe te komen? ‘Geen seconde. Als het ergens moeilijk wordt, moet je niet opeens weglopen.’
Brinkman, voormalig minister en fractieleider, heeft levendige herinneringen aan de jaren dat het CDA met 54 zetels de landspolitiek domineerde. En hij is de enige niet hier. Daar is Jaap de Hoop Scheffer, ook al minister en fractieleider geweest. Hij was nummer 54 op de kieslijst in 1986. Hij werd gekozen.
En ja, ook hij heeft de peilingen gezien die de christendemocraten nu een stuk of vijftig zetels minder voorspiegelen. ‘Dat is de realiteit. Maar dat betekent niet dat we ons daarbij neer moeten leggen.’ Hij is gekomen voor het historische ogenblik, zegt hij. ‘Ik wil bij het moment zijn dat deze zaak weer wordt opgebouwd.’
Over de auteur
Raoul du Pré is chef van de politieke redactie van de Volkskrant. Hij schrijft sinds 1999 over de nationale politiek.
Alle verslagen van de partijcongressen dit weekend, en alle overige berichtgeving over de Tweede Kamerverkiezingen, leest u in ons dossier.
Hij eet een broodje met Joost van Iersel, Tweede Kamerlid in de gloriejaren, en in de parlementaire geschiedenis vooral voortlevend als de man die het officieuze motto van het almachtige CDA muntte: ‘We just run the country.’
Hij erkent dat het klinkt als een aflevering van Andere Tijden, ook hij heeft de peilingen gezien, maar ook hij is juist daarom gekomen. ‘Ik hoop hier op inspiratie voor een project dat natuurlijk niet goed loopt.’ En het moment is eigenlijk wel goed gekozen, vindt hij. ‘Dit kan alleen nog maar omhoog.’
Vier zetels. Is zoiets mogelijk voor de partij van Van Agt, Lubbers en Balkenende? Is het voorstelbaar dat het CDA zich straks bij de splinterpartijen in de Tweede Kamer mag voegen? Zeker is dat Henri Bontenbal, na een week met goede recensies van zijn debuut in de Algemene Politieke Beschouwingen, de partij weer wat moed geeft.
De zaal is groot maar goed gevuld, de jongerenorganisatie verkoopt truien met zijn beeltenis (Hen...wie? Henri!), en zijn naam ligt op ieders lippen. ‘Henri is in staat om heel veel kiezers te overtuigen', denkt oud-minster Ank Bijleveld. Eline Vedder, nummer twee op de lijst, doet er een schepje bovenop als ze Bontenbal mag aankondigen: ‘'Vrouwen willen 'm hebben, mannen willen 'm zijn.’
De rauwe realiteit van deze zaterdagmiddag is intussen ook dat oud-CDA’er Caroline van der Plas honderd kilometer verderop in Bathmen bijeen is met haar kandidaten, met oud-CDA’er Mona Keijzer als voornaamste boegbeeld. Op de kandidatenlijst van oud-CDA’er Pieter Omtzigt is het nog wachten, maar zeker is dat hij nu al wordt omringd met voormalige christendemocraten.
Nicolien van Vroonhoven, Hein Pieper, Eddy van Hijum: ze waren allen deel van de CDA-fractie. Jan de Vries, nu burgemeester van Sliedrecht, zat begin deze eeuw jarenlang met hen in de Kamerbankjes en zag ze vertrekken. ‘Laten we er niet omheen draaien: dat doet pijn. Het verhaal van het CDA is ook hun verhaal, daar horen ze bij.’
Ook De Vries, CDA-lid sinds zijn achttiende, heeft nog hoop. Daarom is hij hier, omdat hij denkt dat het mogelijk is de kiezers te overtuigen dat het land een ervaren bestuurspartij als het CDA nodig heeft. Zoals iedereen is hij uiterst voorzichtig met kritiek op Omtzigt. En toch: ‘Pieter is heel sterk in het blootleggen van de zwaktes in ons systeem. Maar het gaat nu ook om de keuzes die je maakt voor de toekomst. Een CDA’er legt niet alleen bloot wat er mis gaat, maar neemt ook verantwoordelijkheid voor het oplossen daarvan.’
Dan spreekt Bontenbal de troepen toe, met de woorden die na enkele weken campagne al als vanzelf uit zijn mond rollen. Voor een fatsoenlijk land, waarin mensen naar elkaar omkijken. Tegen de onverschilligheid, ‘tegen het tijdperk van me, myself and I’.
En voordat hij de vraag krijgt waar het CDA dan was, in al die jaren dat de partij meeregeerde. ‘Ja, we hebben te veel meebewogen, te weinig teruggeduwd.’ Hij roept zijn partijgenoten op brutaler te worden. ‘Wees niet verlegen, maar radicaal en eerlijk, om recht doen aan elkaar. Met ieder voor zich lukte het niet. Wij zijn de wij-partij.’
Over vergane glorie wil niemand hier iets horen. Ook Jan Peter Balkenende niet, de man die in 2002 totaal onverwacht minister-president werd en het acht jaar bleef. Achterin de zaal gaat hij lachend op de foto met fans. Heeft hij al nagedacht over een overstap naar Omtzigt? ‘Absoluut niet. Ik was lid, ik ben lid en ik blijf lid. Ik voel me hier thuis.’
De partij kende eerder diepe dalen, memoreert hij, ‘al is het nu inderdaad fors’, maar ook hij denkt dat de kiezer het CDA nog niet vergeten is. ‘De BBB is, of was, een fenomeen. En Pieter Omtzigt is een vakman, dat is allemaal waar. Maar nu is de vraag: waar staat hij inhoudelijk voor? Dat is nog helemaal niet duidelijk.’
Even later veert de zaal op voor Bontenbal, uit de speakers klinkt De Dijk: Een oude hit uit een raam en de ruis in de bomen, en opeens dat gevoel weer: het kan nog misschien.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden