Nederland kent regelingen die een fiscaal voordeel geven aan fossiele bedrijven. Dat noemen we fossiele steun of fossiele subsidies. Grote bedrijven krijgen bijvoorbeeld 'korting' op het betalen van belasting op gas en stroom. Daardoor hebben bedrijven die veel energie verbruiken een veel lager tarief dan consumenten.
Nederland heeft 31 van dit soort regelingen. Het gaat in totaal om 37,5 miljard euro steun aan grote bedrijven per jaar, hebben milieuorganisaties berekend. Het moet zo snel mogelijk afgelopen zijn met die steun, vinden milieuorganisaties zoals XR.
De overheid is hier minder stellig in. Zij wil uiteindelijk ook stoppen met de fossiele steun, maar zegt daar "de komende jaren" nog voor nodig te hebben. Ze stopt niet direct met de steun omdat het afbouwen van fossiele subsidies gevolgen heeft voor de economie.
"Ondernemers hebben vaak nog geen goed alternatief voor fossiele brandstof", zegt woordvoerder Edwin van Scherrenburg van werkgeversorganisatie VNO-NCW. "Als je van het gas af wil, kun je als grootverbruiker vaak nog niet op het elektriciteitsnet, want dat is overbelast. Ook op andere terreinen, zoals bij chemische bedrijven, zijn er vaak nog geen alternatieven."
VNO-NCW wil ook dat de fossiele steun stopt. "Maar niet te snel, en samen met andere Europese landen", zegt Van Scherrenburg. Anders is het risico volgens de werkgeversorganisatie groot dat de CO2 alleen maar wordt verplaatst. "Dan verliezen we hier banen en wordt er elders veel meer CO2 uitgestoten. Dat is niet wenselijk."
Volgens hoogleraar Reyer Gerlagh van Tilburg University is het noodzakelijk de subsidies zo snel mogelijk af te bouwen. "We hoeven niet bang te zijn dat bedrijven snel uit Nederland vertrekken als de fossiele subsidies verdwijnen. Weggaan is niet de meest logische optie voor grote bedrijven. Een lopende fabriek sluiten en vervolgens weer ergens anders neerzetten, kost veel geld", legt hij uit.
"Als bedrijven daar toch mee dreigen, kun je bij de grens compenserende belasting heffen op producten die veel uitstoot veroorzaken. Dan is het meteen veel minder aantrekkelijk voor bedrijven om te vertrekken", zegt de hoogleraar.
Daarnaast zien we in de data dat meer milieumaatregelen leidt tot meer groene innovaties in een land, zegt Gerlagh. "Dus het afschaffen van fossiele steun kan de energietransitie versnellen."
Volgens Gerlagh moeten we onszelf afvragen of we er alles aan willen doen om bedrijven die al lange tijd een grote rol spelen in het Nederlandse bedrijfsleven te behouden, ook als ze veel fossiele brandstoffen gebruiken. Of hebben we andere bedrijven nodig die misschien nieuw zijn in ons land, maar wel schone brandstoffen gebruiken?
"Het stoppen met fossiele steun betekent kortweg dat onze economie minder gaat leunen op fossiele brandstoffen", zegt Gerlagh. "Uiteindelijk moeten alle bedrijven die omslag maken. Of ze gaan over op hernieuwbare energie, of ze verdwijnen. Die keuze zijn bedrijven aan het uitstellen, omdat het geld kost."
En die omslag is hard nodig, vindt de hoogleraar. "Klimaatverandering gaat een stuk sneller dan veel mensen zich realiseren. Het wordt alleen maar erger, dus het is niet wijs om langer te wachten."
Source: Nu.nl economisch