Op het slagveld haalde Oekraïne opnieuw verwoestend uit tegen militaire doelen op de Krim. Tegelijkertijd werd bij Verbove voor het eerst een zware Russische defensielinie met gepantserde voertuigen gepasseerd. Dus daar viel voor Rusland weinig te vieren.
Wel zal men vanuit het Kremlin verlekkerd hebben gekeken naar de ruzie tussen Oekraïne en Polen over de importstop van Oekraïense graan en naar Zelensky’s bezoek aan Washington, waar openlijke twijfel ontstond over de voortgang van cruciale Amerikaanse hulp aan Oekraïne. Dit past naadloos in Poetins visie van westerse landen als onbetrouwbare, zwakke spelers wier strategische blik nooit verder reikt dan de volgende verkiezingen. Als hij maar wacht tot die westerse steun inzakt, denkt Poetin, kan hij alsnog zegevieren in Oekraïne.
Over de auteur
Arnout Brouwers schrijft voor de Volkskrant over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid. Eerder was hij correspondent in Moskou.
Volg alles over de Tweede Kamerverkiezingen hier.
De Poolse president Duda zei deze week, gepikeerd over Zelensky’s verwijt van ‘gebrek aan solidariteit’, dat Oekraïne ‘zich gedraagt als iemand die verdrinkt en zich aan alles probeert vast te klampen. Zo iemand is extreem gevaarlijk en kan je de diepte insleuren.’ Inmiddels hebben de Polen, die binnenkort naar de stembus gaan, hun retoriek weer afgezwakt en het ‘misverstand’ omtrent het stoppen van wapensteun opgehelderd, maar de politieke schade is aangericht.
In Washington werd duidelijk dat een op zich vrij kleine groep radicale Republikeinen, vooral in het Huis van Afgevaardigden, een serieuze bedreiging kan gaan vormen voor de continuïteit van de Amerikaanse steun aan Oekraïne. Hoewel in beide partijen grote meerderheden bestaan voor voortgaande steun, en het Pentagon stappen heeft genomen om de hulp aan Oekraïne te vrijwaren van een eventuele government shutdown (de bevriezing van alle overheidsuitgaven, red.), is allerminst zeker of en zo ja wanneer er groen licht komt voor 24 miljard dollar aan extra steun voor Oekraïne.
President Zelensky was naar Washington getogen om een rampscenario af te wenden. Zijn waarschuwing aan de Congresleden was, achter gesloten deuren, niet mis. Volgens de Democratische senator Chuck Schumer zei Zelensky: ‘Als we geen hulp krijgen, verliezen we de oorlog.’
Eerder in de week was Zelensky er bij de Verenigde Naties in New York al van bewust geworden dat de steun voor Oekraïne grenzen kent. Hij hield er een krachtige rede, maar nogal wat landen kwamen niet eens luisteren. Zij zien de Oekraïense pijn wel, maar verwijten westerse landen hypocrisie en een gebrek aan aandacht voor hún existentiële problemen, zoals klimaatverandering.
Zelensky’s boodschap aan het Congres richt de aandacht op een brandende vraag: menen westerse politici het als ze zeggen dat ze Kyiv zullen steunen ‘zolang als nodig is’?
In Washington werd Zelensky voor het eerst openlijk geconfronteerd met vragen naar het eindspel dat Oekraïne voor ogen heeft. Eerder al schreven zes Republikeinse senatoren en 23 Republikeinse afgevaardigden uit het Huis een brief aan het Witte Huis waarin zij zich beklagen over Bidens steun aan Oekraïne die ze ‘open ended’ noemen: zonder duidelijk einde. ‘Hoe gaat het tegenoffensief? Staat Oekraïne er beter voor dan zes maanden geleden’, vragen zij. ‘Wat is onze strategie en wat is de exitstrategie van de president?’
Zelensky zei in Washington dat Oekraïne in de winter niet zal stoppen met zijn tegenoffensief, mede omdat Rusland zo’n gevechtspauze volgens hem hard nodig heeft. Hij zei ook dat Oekraïne Bachmoet en twee andere door Rusland bezette steden zal heroveren (‘de-occupy’). De Republikeinse senator Ron Johnson (Wisconsin) toonde zich achteraf niet overtuigd. ‘Ik zou Oekraïne graag zien winnen, ik zou Poetin graag zien verliezen, maar het gaat niet gebeuren.’
Oekraïne lijkt gevangen in een wrange paradox: terwijl het met suboptimale middelen en tegen een hoge menselijke prijs succes begint te boeken met zijn tegenoffensief, komen er vraagtekens bij de hardheid en duurzaamheid van de westerse steun, die cruciaal is voor het verdere verloop van de oorlog.
Poetin heeft al vroeg de Russische wapenproductie zo hoog mogelijk opgeschroefd en kan, ook dankzij de gaten in de westerse sancties, zijn materieel vervangen. Is Europa klaar voor het mogelijk deels wegvallen van Amerikaanse steun? Worden Europese kiezers voorbereid op moeilijke tijden – of zullen leiders als het moeilijk wordt toch voor de dichtstbijzijnde nooduitgang kiezen?
De andere vraag die steeds meer begint te knagen, betreft het werkelijke doel dat de VS en Duitsland nastreven. Is dat het verslaan van Rusland in bezette delen van Oekraïne, of het voortbestaan van een romp-Oekraïne dat met Rusland een ‘rechtvaardige en duurzame vrede’ tekent, zoals Biden het donderdag formuleerde (iets wat volgens Oekraïne en andere buurlanden van Rusland onmogelijk is)?
Voor dat eerste doel zijn Amerikaanse en Duitse langeafstandsraketten (respectievelijk ATACMS en Taurus) keihard nodig. Met Britse en Franse langeafstandsraketten, en eigen vernuft, toont Kyiv deze week opnieuw dat het binnen de militaire mogelijkheden ligt om de Krim voor Rusland onverdedigbaar te maken. Maar Parijs liet al weten geen extra raketten te kunnen sturen. ‘We hebben ATACMS nodig’, benadrukte Zelensky tegen Amerikaanse journalisten, ‘want we hebben geen andere uitweg.’ Maar hij kreeg ze opnieuw niet, al sluit het Witte Huis niets uit voor de toekomst. Volgens sommige Amerikaanse media kan dat besluit al snel vallen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden