Home

Erwin Olaf, door andere ogen

N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.

conservator bij het Fotomuseum Den Haag, maakte tussen 1994 en 2019 vier grote tentoonstellingen met Erwin Olaf:

„Ondanks alle succes was Erwin Olaf onzeker. Hij had voldoende talent om het een tandje rustiger aan te kunnen doen. Maar hij vreesde te worden vergeten als hij niet ieder jaar met iets nieuws kwam en dus ging hij maar door.

„Ook wilde hij graag serieus genomen worden als beeldend kunstenaar. Hij had tentoonstellingen in grote musea in binnen- en buitenland. Toch zat het hem enorm dwars dat het grote museum voor hedendaagse kunst in zijn eigen stad, het Stedelijk Museum Amsterdam, hem links liet liggen. De fotografieconservator van het Stedelijk, Hripsimé Visser, werd een obsessie voor hem. En toen zij eindelijk een keer zijn studio bezocht, wekte ze opnieuw zijn woede. Visser zag een door hem gemaakt portret van Máxima hangen en zei alleen maar: ‘Die mevrouw ken ik.’ Die anekdote vertelde hij vaak.”

was vanaf 1990 ruim dertig jaar conservator fotografie bij het Stedelijk Museum Amsterdam:

„Ik behoor tot de 5 procent Nederlanders die niet zoveel heeft met Erwin Olaf. Een perfectionist, technisch buitengewoon knap. Maar zijn ideeën zijn naar mijn smaak te dun om hele series aan op te hangen. Die reeksen met zo’n jaren-vijftigstemming, het zegt mij niet zoveel – gelikte tijdschriftfotografie.

„Wat ik wel een sterke foto vind is die vrouw uit Square, die parels uitkotst. Daar had hij knap de tijdgeest te pakken.”

Cindy C. 78, uit de serie ‘Mature’ (1999). Erwin Olaf

Karen M. 64, uit de serie ‘Mature’ (1999). Erwin Olaf

Linda E. 62, uit de serie ‘Mature’ (1999). Erwin Olaf

fotograaf, ontmoette Erwin Olaf meermaals en portretteerde hem ook:

„Je hebt fenomenale fotografen die getourmenteerde zielen zijn of hoogdravende eikels. En dan heb je Erwin Olaf: een buitengewoon aardige, grappige en ontwapenende man. Tot op het laatst werkte hij door en bleef hij de fysiek mooie man die hij altijd is geweest. Nooit is hij een zieke, klagende man geworden.

„Het mooie vind ik zijn evolutie. Zijn vroege fotografie schreeuwde, was kleurrijk, alsof hij op de barricaden stond. Belangrijk werk voor de stad Amsterdam: het vierde de vrijheid en de seksualiteit. Hoe ouder hij werd, hoe stiller en ingetogener zijn fotografie. Sommige mensen zien alleen de esthetische kwaliteit: de wonderschone modellen, de prachtige belichting, de perfect afgewerkte prints. Maar onder het esthetische vernuft zat zoveel subtiele diepte verborgen. Vanuit zijn nieuwe positie, niet langer op de barricaden maar vanaf de zijkant, had hij meer te vertellen. Neem de foto’s die hij tijdens corona maakte, toen hij zichzelf als een pierrot met een witte puntmuts portretteerde. Die foto’s vormden een spiegel voor de wereld, met hemzelf als tussenlaag.”

vertegenwoordigde Erwin Olaf met galerie Flatland van 1988 tot 2020:

„Voor mij markeert zijn dood het einde van een tijdperk, een periode van vrijheid en ontvankelijkheid, waarin het plezier van het doen overheerste. Nu gaat het in de kunstwereld zo veel over geld. Erwin was een fotograaf die het menselijk lichaam liet zien, die voortdurend kwetsbaarheid aan de orde stelde. Voor mijn gevoel zijn we nu voorbij de kwetsbaarheid. Op sociale media hakt iedereen er maar op los.”

journalist, publiceert in de loop van volgend jaar bij De Arbeiderspers de biografie ‘Erwin Olaf Springveld. Leven achter de camera’

„Erwin had soms gemengde gevoelens over de aandacht voor zijn publieke persoonlijkheid, de fotograaf Erwin Olaf, ook al trad hij zelf geregeld in de publiciteit als hij zich weer eens kwaad maakte over discriminatie van lhbtiq+-personen. Hij probeerde daarna weer een tijd Erwin Springveld te worden. Daartussen laveerden we in onze gesprekken.

„De biografie zal behalve de ontstaansgeschiedenis van zijn foto’s duidelijk maken hoe hij in de loop der tijd van die privépersoon transformeerde tot de steeds beroemdere fotograaf en wat de link was tussen die twee. Door het boek leer je hem van dichtbij kennen, en daarmee hopelijk ook de kern van zijn werk.”

Poppaea, † 65 AD, uit de reeks ‘Royal Blood’ (2000). Erwin Olaf

Jackie O. 12:29 pm, uit de reeks ‘Royal Blood’ (2000). Erwin Olaf

Jackie O. 12:30 pm, uit de reeks ‘Royal Blood’ (2000). Erwin Olaf

leidt al 28 jaar Studio Erwin Olaf

„Na zijn longtransplantatie hebben Kevin en ik twee weken lang om de dag bij Erwin in het ziekenhuis geslapen. Dinsdag ging het nog zo goed met hem. De hele dag hebben we gelachen en plannen gemaakt. We spraken over nieuwe fotoprojecten en de biografie die er aankomt. Bij het ontbijt op woensdagmorgen begaf zijn hart het.

„In het ziekenhuis heeft hij zijn laatste foto laten maken. Een portret van zijn longarts met zijn oude longen in de hand. Toen hij die foto zag moest hij hard huilen. Van geluk: de arts had zijn vijand in zijn handen en hij was er nog. Donderdag wilde hij nog een foto laten maken, een dubbelportret met zijn arts. Erwin zou poseren met het grote litteken op zijn borst.

„Een paar weken terug heb ik hem gevraagd hardop te dromen. Als het misgaat, hoe zou je dan je uitvaart zien? Erwin was Erwin, hij had altijd veel wensen. Daar ben ik dezer dagen volop mee bezig. De uitvaart voor genodigden zal woensdag in de Westerkerk zijn. Maandagmiddag kan het publiek in de kerk afscheid van hem nemen. Woensdagavond is een feest voor lhbtiq+-activisten en de nachtvlinders van Amsterdam bij het Homomonument, met dj’s en sprekers, onder meer burgemeester Halsema.

„Ik noemde hem altijd mijn eerste man. Ik kende hem langer dan mijn echte vriend, en Erwin zag ik ook vaker. Hij was mijn vaste sparringpartner. Op een goede manier konden we ruziën. Over alles, van politieke onderwerpen tot ons persoonlijk leven. Dat ga ik zo missen.

„Hij heeft me partner gemaakt van de studio. Zolang ik niet Erwin Olaf-moe ben, hoop ik door te gaan met zijn werk. We hebben een stichting opgericht met een tweeledig doel: zijn nalatenschap beheren en projecten steunen tegen pesten op school. Wat op mijn wensenlijst staat? Een grote solo-tentoonstelling van zijn werk in Amsterdam, zíjn stad. Dat heeft Erwin lang gewild. Vorig jaar zijn we samen naar de documentaire over het Stedelijk Museum gaan kijken. Hij stapte boos de bioscoop in. Maar toen hij zag hoe soft het Stedelijk is geworden, was zijn jarenlange boosheid op het museum op slag verdwenen.”

fotograaf en schrijver, noemde de foto’s van Olaf lang geleden ‘over the top’. Olaf zei op zijn beurt in een interview: ‘Niks aan, die foto’s van Aarsman’:

Op het feest ter gelegenheid van de 50ste verjaardag van collega-fotograaf Rineke Dijkstra raakten ze met elkaar in gesprek: „We hadden enorme pret met elkaar en bleken eenzelfde gevoel voor humor te hebben. Een ongelooflijk leuke vent. We gingen af en toe met elkaar eten en dan kruisten we de degens over fotografie. Als fotograaf liet hij weinig aan het toeval over. Dat benauwde mij.”

choreograaf en fotograaf, was veertig jaar bevriend met Erwin Olaf en werkte vorig jaar met hem samen voor het foto-project ‘Dance in Close-Up: Hans van Manen seen by Erwin Olaf’, met veertig balletposes:

„Begin jaren tachtig gaf ik een interview aan het homoblad Sek. Na een half uur kwam een piepjonge fotograaf me portretteren. We hadden een geweldig gesprek, het begin van een levenslange vriendschap. Bij mij hingen ingelijste foto’s aan de muur van Robert Mapplethorpe [de Amerikaanse maker van de grensverleggende homo-erotische fotografie]. Erwin wist niet wat hij zag. De volgende dag heb ik hem gebeld of hij nu voor mij wilde poseren. Naakt.

„De eerste jaren van onze vriendschap zagen we elkaar vrijwel dagelijks. Ik adviseerde hem om in zwart-wit te gaan fotograferen, met een Hasselblad-camera. Dat advies nam hij over. We keurden elkaars werk, jutten elkaar enorm op.

„Met de jaren is Erwin een veel betere fotograaf geworden: minder barok en abstracter. Lange tijd was hij bang geen kunstenaar te zijn. Daar had hij de laatste tijd, heel terecht, geen last meer van.”

Pose I, uit de reeks ‘Dance in close-up’ (2022). Erwin Olaf

Twilight I, uit de reeks ‘Dance in close-up’ (2022). Erwin Olaf

Twilight II, uit de reeks ‘Dance in close-up’ (2022). Erwin Olaf

een Maleisische textielkunstenaar, die vorig jaar afstudeerde aan de Haagse kunstacademie:

„In 2019 bezocht ik in het Kunstmuseum de grote overzichtstentoonstelling van Erwin Olaf. Ik raakte op slag verliefd op zijn werk. De gevoeligheid onder die glossy ogende foto’s raakte me.

„In juni van dit jaar stond voor de deur van de Ron Mandos Gallery een Mini Cooper die ik had mogen versieren. Ik raakte aan de praat met een man die opmerkingen maakte hoe kitscherig mijn werk er uitzag. We hadden onmiddellijk leuk contact. De hele tijd dacht ik: waar ken ik je van? Maar pas toen we e-mailadressen uitwisselden ontdekte ik dat het Erwin Olaf was!

„We hebben regelmatig gemaild en maakten plannen voor een gezamenlijk project. Toen ik hem in juli met zijn verjaardag feliciteerde schreef hij dat het niet zo goed ging met zijn gezondheid. Hij overleed op mijn verjaardag. Vermoedelijk zal ik dus mijn leven lang aan hem blijven denken.”

fotograaf, werd in 1984 door Erwin Olaf geïnterviewd voor het fotografietijdschrift ‘Focus’:

„In 1984 belde ene Erwin Olaf me op: of ik voelde voor een dubbelinterview met Hans van Manen? Het gesprek vond plaats bij Van Manen en duurde drie uur. Ik heb het artikel net opgezocht. Het is acht pagina’s lang en heel goed. Je leest eraan af dat hij opgeleid was tot journalist en Bibeb bewonderde [de legendarische Vrij Nederland-interviewster].

„Ik vroeg me natuurlijk af waarom hij ons beiden tegelijk wilde interviewen. Van Manen maakte gestileerde naaktportretten in de studio, ik werkte vooral voor Vrij Nederland en fotografeerde de ene dag politici, de volgende dag stakende havenarbeiders. Ondanks de grote verschillen in achtergrond zag Olaf kennelijk overeenkomsten tussen ons. Het gesprek ging over de keuzes van de fotograaf en over schoonheid in fotografie.

„We kwamen elkaar daarna regelmatig tegen. Later heeft hij nog gezegd dat de fotografie in de Vrij Nederland-bijlage een vroege inspiratiebron voor hem was.”

Grosse Fuge VI, uit de reeks ‘Dance in close-up’ (2022). Erwin Olaf

Grosse Fuge IV, uit de reeks ‘Dance in close-up’ (2022). Erwin Olaf

Grosse Fuge I, uit de reeks ‘Dance in close-up’ (2022). Erwin Olaf

Déjà vu IV, uit de reeks ‘Dance in close-up’ (2022). Erwin Olaf

Déjà vu II, uit de reeks ‘Dance in close-up’ (2022). Erwin Olaf

Opening, uit de reeks ‘Dance in close-up’ (2022). Erwin Olaf

NieuwsbriefNRC In Beeld

De mooiste fotografie en de beste tips, geselecteerd door de fotoredactie

U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.

Source: NRC

Previous

Next