De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid beïnvloedt. Deze week: Het Prinsjesdagdebuut van Prinses Alexia.
Op een dag dat heel veel al heel lang hetzelfde was, was het duidelijk dat dat ene opvallende nieuwe element veel aandacht zou trekken: het debuut van de net 18-jarige prinses Alexia op Prinsjesdag. Ze mocht voor het eerst mee, in een hulpkoets weliswaar, maar stond even later op het balkon, naast haar oudste zus. De gedachten gingen even uit naar jongste zus Ariane, die thuis moest blijven. Omdat de traditie het zo wil.
Wat de week van Alexia leek te worden, werd ook de week van de op woensdag onverwacht overleden fotograaf Erwin Olaf, die in de loop van de jaren een goede band had opgebouwd met het koningspaar. ‘We zullen zijn vriendschap missen’, schreven ze in een reactie. Uit het immense oeuvre van Olaf doken ook weer de opmerkelijke portretten op die hij in 2018 van de familie had gemaakt, in het Koninklijke Paleis op de Dam, waaronder ‘het lopende portret’, gemaakt in de centrale hal van het paleis.
Typisch Olaf om van dat eeuwenoude, statige marmer een catwalk te maken; zijn manier om de traditie van de koninklijke portretten nieuw leven in te blazen. In deze serie maakte hij ook een opvallend portret van de toen 13-jarige Alexia, die in een zwarte fluwelen jurk tegen een marmeren zuil leunt; ook een beetje de geboorte van een fotogenieke prinses.
ANP-fotograaf Freek van den Bergh was dinsdag de poulefotograaf van dienst bij Paleis Noordeinde. ‘Er is daar heel weinig ruimte’, vertelt hij. ‘Er is plek voor één cameraman en één fotograaf’. En die staan daar om getuige te zijn van de opening van de paleisdeuren, het naar buiten komen van de koninklijke familie en het neigen naar het vaandel, in dit geval van een eresquadron van de luchtmacht. En het wegrijden van de koetsen.
De foto hierboven is gemaakt toen de koets waarin Alexia plaatsnam in beweging kwam. Onderschrift: ‘Prinses Alexia vertrekt bij Paleis Noordeinde voor Prinsjesdag.’ Van den Bergh kenmerkte de sfeer als ‘vrolijke nervositeit’: ‘Ze was in een geamuseerd gesprek met oom en tante Constantijn en Laurentien.’ De foto werd gemaakt toen de koets voor de fotograaf langsreed en legt het moment vast dat de breedlachende prinses uit haar ooghoek het publiek ziet staan. De omlijsting van de koets, met subtiel in beeld de kroontjes boven het raam, maken de foto af.
Later die dag fotografeert Van den Bergh nog Sigrid Kaag die het koffertje met de Miljoenennota toont. ‘Het was een drukke dag voor Den Haag, maar verder een rustige Prinsjesdag.’ De meeste kranten zouden de volgende dag kiezen voor een foto met de prinsessen. Deze krant zette een foto van David van Dam op de voorpagina, met Kaag die haar laatste Miljoenennota kwam aanbieden; ook een historisch moment.
Prinsjesdag eindigt voor de koninklijke familie traditiegetrouw met de balkonscène, jarenlang het wuiven naar het Oranjegezinde volk. De laatste jaren wordt het steeds meer de locatie waarop protestgeluiden te horen zijn. Alexia heeft een gezicht waarop de emoties zich maar moeilijk laten verbergen, ze is niet zo van de bevroren glimlach. Laat het maar aan ons en het internet over om haar gemoedstoestand te duiden.
Volkskrant-tv-recensent Hassan Bahara schreef nog redelijk ingetogen over de beelden van de NOS: ‘Alleen in de blik van de debuterende prinses Alexia leek iets van vertwijfeling te bespeuren.’ In het onderschrift van een screenshot van de zwaaiende prinsessen dat bij het stuk stond werd ze echter al ‘de vertwijfeld kijkende prinses Alexia’ genoemd. Vertwijfeld? Echt?
Team Lubach zag ondertussen heel wat anders en maakte voor de avonduitzending een zogenaamd TikTok-filmpje van Alexia, die echt vol millennial ging. Nadat ze ‘teringvroeg’ op moest en havermout ‘per usual’ had gehad, zat ze mooi in ‘de kutste koets’ die er is, wat natuurlijk ‘gierend matig’ was. En: ‘Lachen naar gewone mensen heeft echt het vocht uit mijn bakkus getrokken.’ Het filmpje ging viral.
Later in de avond kreeg Nederland nog te maken met het weerzinwekkende tafereel dat sommige mannen op leeftijd hun zendtijd aangrijpen om het uiterlijk van de prinsessen te becommentariëren onder het mom van een moderapport of vanuit een algeheel ontbreken van fatsoen. Dat zou je langzamerhand ook traditie kunnen noemen.
Dan liever maar weer terug naar Olaf. In de onlinebeeldbank van het Rijksmuseum vind je ook de close-up-portretten terug die hij in 2017 van de familie heeft gemaakt. Wie inzoomt, ziet in de pupil van Alexia het silhouet van de fotograaf. Een portret in een portret.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden