‘In de achterliggende jaren hebben wij de verandering al ingezet’, schrijft D66-leider Rob Jetten in het voorwoord van het verkiezingsprogramma. ‘Nu willen wij doorbouwen aan een groene toekomst, in een klimaatneutrale samenleving.’
Nieuwe energie voor Nederland is de titel van het vuistdikke, 231-pagina’s tellende programma. De volgorde van onderwerpen biedt een inkijkje in de prioriteiten die de partij de komende campagne zal stellen: het gaat om klimaat, energie, woningmarkt, bestaanszekerheid, onderwijs en landbouw. De klassieke D66-thema’s, bestuurlijke vernieuwing en Europa, sluiten het programma af.
Over de auteur
Avinash Bhikhie is politiek verslaggever voor de Volkskrant. Hij schrijft sinds 2014 over de nationale politiek.
Volg alles over de Tweede Kamerverkiezingen hier.
Als het aan D66 ligt, schroeft het volgende kabinet de klimaatambitie weer iets verder op. Nederland is niet in 2050, maar al in 2040 klimaatneutraal. De CO2-uitstoot in 2030 is niet met 55 procent, maar met 60 procent verminderd.
Om te zorgen dat iedereen in de samenleving mee kan in de klimaattransitie, komt D66 met een klimaatticket waarmee iedereen buiten de spits voor een vast laag bedrag met het openbaar vervoer kan reizen. Alle volwassenen krijgen een jaarlijkse klimaatbonus van 250 euro, bedoeld om de hogere lasten op vervuiling te compenseren. Daarnaast moet Nederland zich inspannen om de fossiele subsidies, bij voorkeur op Europees niveau, af te bouwen.
De klimaatambities gaan hand in hand met de vergroening van het energieverbruik. Kernenergie maakt daar onderdeel van uit. Wind op zee wordt uitgebreid. ‘Dat is niet alleen noodzakelijk om klimaatneutraal te worden, het maakt ons ook minder afhankelijk van andere landen en draagt bij aan een lagere energierekening.’
Verder wil D66 het belastingstelsel hervormen. ‘De manier waarop we nu onze belastingen organiseren is nodeloos complex en inefficiënt en leidt vaak tot onrechtvaardige uitkomsten.’ De lasten voor lage- en middeninkomens moeten omlaag en de belasting op winst, vervuiling en vermogen gaat omhoog. Het minimumloon gaat bij D66 naar 17,50 in 2028 en het toeslagenstelsel wordt in stappen afgebroken. De volgende regeerperiode wil D66 opnieuw een poging wagen om de kinderopvang gratis te maken, waardoor die toeslag verdwijnt. De zorgtoeslag maakt plaats voor een ‘andere vorm van (inkomens)ondersteuning’.
De crisis op de woningmarkt pakt de partij aan door onder meer optoppen, aanplakken en splitsen: minder focussen op nieuwbouw, meer op bijbouwen op of tegen bestaande woningen. De hypotheekrenteaftrek wordt verder afgebouwd en er moet een ‘planbatenheffing’ komen, waarmee een deel van de grondwaardestijging naar de samenleving terugvloeit. Dit moet speculatie met grondwaarde onaantrekkelijker maken en meer bouwgrond opleveren.
Verder blijft D66 zich profileren als onderwijspartij. De aanvullende beurs voor mbo’ers wordt gelijkgetrokken met die van hbo’ers en wo’ers. De mobiele telefoon en de smartwatches in de klas verdwijnen. Financiële prikkels om het Engels als voertaal in het onderwijs te hanteren verdwijnen eveneens. Ook komt er in samenspraak met gemeenten en onderwijsinstellingen een maximering van het aantal internationale studenten.
Op dossiers die in de afgelopen regeerperiode moeilijk lagen is bij D66 weinig veranderd. De halvering van de stikstofuitstoot blijft op 2030 staan en vliegen moet zwaarder worden belast. Lelystad Airport gaat definitief niet open.
In het migratiebeleid, het thema waar het kabinet op is gevallen, blijft D66 inzetten op meer veilige routes én een eerlijker verdeling van vluchtelingen onder de lidstaten. Het aantal op te vangen vluchtelingen geselecteerd door de Verenigde Naties gaat van vijfhonderd naar 5 duizend.
De asielprocedure moet drastisch worden verkort en er moet strenger worden opgetreden tegen asielzoekers die niet in Nederland mogen blijven. D66 blijft voorstander van migratiedeals, maar alleen met hoge waarborgen. De huidige Tunesiëdeal voldoet daar niet aan. D66 ziet arbeidsmigratie, de grootste migratiestroom, als een essentieel onderdeel om de Nederlandse economie en welvaart op peil te houden. Vooral voor sectoren als de IT, de bouw en de zorg. Wel moeten misstanden als uitbuiting worden aangepakt.
Opvallendste punten omtrent het oudste speerpunt van de partij, bestuurlijke vernieuwing, zijn de verlaging van de stemgerechtigde leeftijd naar 16 jaar en de uitbreiding van de Tweede Kamer naar 260 leden. De Eerste Kamer wordt afgeschaft en de koning maakt geen deel meer uit van de regering. Het koningschap wordt louter een ceremoniële functie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden