De bewoners van de IJmond en vooral in Wijk aan Zee hebben een grotere kans om ziek te worden door de huidige uitstoot op het terrein van Tata Steel. Zo blijkt uit het nieuwe RIVM-onderzoek, in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, dat de gemiddelde levensduur van de bewoners in Wijk aan Zee 2,5 maand korter is vanwege de uitstoot van fijnstof en stikstofdioxide door Tata Steel.
Het RIVM zegt nu een causaal verband te kunnen aantonen tussen de emissies door de staalfabriek en de effecten op de gezondheid. Fijnstof vergroot ook de kans op longkanker: het RIVM concludeert dat 4 procent van de nieuwe gevallen per jaar in Wijk aan Zee een gevolg is van de uitstoot.
Over de auteur
Robèrt Misset is economieverslaggever voor de Volkskrant en schrijft met name over retail en horeca. Hij was eerder ruim dertig jaar sportverslaggever.
In het verleden lag dat percentage nog veel hoger bij de inwoners van Wijk aan Zee en omgeving. ‘Maar we hebben nu gekeken naar de huidige uitstoot’, aldus Leendert Gooijer, onderzoeker van het RIVM. De blootstelling aan stikstofdioxide vergroot de kans op astma: het betreft 3 procent van de nieuwe gevallen van astma bij kinderen onder de 18 jaar.
Hoewel het staalconcern de uitstoot van gevaarlijke stoffen de laatste jaren drastisch heeft verlaagd, blijft de overlast voor de leefomgeving onverminderd hoog. Bovendien voldoet Tata Steel volgens het RIVM nog altijd niet aan de gezondheidsnormen zoals die zijn opgesteld door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).
Zo geeft tussen 70 en 80 procent van de inwoners van Wijk aan Zee aan hinder te ondervinden door stank, stof en geluid. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied registreerde 1.846 meldingen van omwonenden tussen juni 2022 en mei 2023. In april bepaalde de rechtbank Noord-Holland dat de Omgevingsdienst gebruik mocht maken van cameratoezicht op de Kooks- en Gasfabriek 2 van Tata Steel, om te registreren of mogelijk schadelijke stoffen worden uitgestoten.
Het RIVM wilde vrijdag bij de presentatie van het onderzoek geen vergelijking maken tussen de sterftecijfers in Wijk aan Zee en bijvoorbeeld in Rotterdam of de oostelijke mijnstreek in Limburg waar de levensduur ook enkele maanden lager ligt. ‘Die 2,5 maand korte levensverwachting in Wijk aan Zee is een rechtstreeks gevolg van de huidige uitstoot door Tata Steel’, aldus Gooijer van het RIVM.
In eerdere onderzoeken werden slechts delen van de keten tussen de uitstoot en de uiteindelijke effecten op de gezondheid geanalyseerd, aldus het RIVM. De Gooijer erkende dat het instituut wel de data, maar niet het verleden van Tata Steel en haar voorgangers Corus en Hoogovens met een veel hogere uitstoot heeft meegewogen. ‘Dan was de kortere levensduur voor de omwonenden duidelijk hoger geweest.’
Het RIVM zegt ‘de stapeling van gezondheidsrisico’s’ in dezelfde populatie in de IJmond nader te willen bestuderen, omdat de omwonenden aan verschillende stoffen tegelijk worden blootgesteld. Zo draagt ook de uitstoot door Tata Steel van polycyclische aromatische koolwaterstoffen (paks) en lood in hoge mate bij aan de gezondheidsschade in de directe omgeving van de fabrieken.
Verder dan de aanbeveling dat een verdere reductie van fijnstof en stikstofdioxide en minder uitstoot van paks en lood door Tata Steel directe gezondheidswinst oplevert, wenst het RIVM niet te gaan. De ‘proof of concept’ over Tata Steel is geen open deur, zegt onderzoeker Gooijer in een toelichting op het rapport. ‘Het is aan de politiek en regionale overheden om conclusies te trekken.’
Namens Tata Steel zegt Ruth van de Moesdijk, directeur van de afdeling Health, Safety, Security en Environment (HSSE), dat de ‘bevindingen van het RIVM ons raken’. In een toelichting wijst ze op de vele maatregelen die het bedrijf al heeft genomen om de uitstoot te verminderen. ‘We maken al honderd jaar staal en willen dat ook de komende honderd jaar doen, maar wel op een andere manier. Gezondheid is essentieel in ons groene staalplan.’
De bouw van een ontstoffingsinstallatie bij de pelletfabriek en extra afzuiginstallaties bij de Hoogovens en staalfabriek moeten eind dit jaar worden gerealiseerd. Tata Steel zegt nog te wachten op een vergunning voor de bouw van een windscherm rond de grondstofoplagen om de verspreiding van stof verder te beperken.
In april stelde stichting FrisseWind.nu Tata Steel namens de omwonenden verantwoordelijk voor de gezondheidsklachten, maar het concern wees de eis tot schadevergoeding af. Ook vrijdag wilde Van de Moesdijk zich niet uitlaten over een mogelijke compensatie door Tata Steel. ‘We doen al meer dan wettelijk is verplicht om de uitstoot te verminderen. Maar wat is acceptabel? Dat is ook een maatschappelijke discussie.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden