Kijk, zegt Theo de Groot, daar komen vier nieuwe bioscoopzalen. En heb je de nieuwe appartementen bij het station gezien? Lijkt in niets meer op het beruchte drugshol dat het ooit was, toch? Elke week is hier trouwens wel een evenement: net Cultura Nova gehad, en nu hangen de spandoeken voor het aankomende Kids Weekend alweer boven de Saroleastraat.
Waar we vooral niet in moeten blijven hangen, zegt De Groot tijdens een wandeling in het centrum van Heerlen, is het chagrijn over de sluiting van de mijnen. Na decennia van overheidsinvesteringen is de stad uit het dal geklommen, willen mensen er weer wonen, zitten de bedrijventerreinen vol, lijkt Heerlen de klap van de tijden met torenhoge werkloosheid eindelijk te boven.
Over de auteur
Michiel van der Geest is de zorgverslaggever van de Volkskrant. Hij verdiept zich in alle vormen van zorg: van ziekenhuizen tot huisartsen, van gehandicaptenzorg tot Big Pharma, van gezondheidsverschillen tot valgevaar.
Maar ja, als dan de spoedeisende hulp (SEH), de ic en zelfs de mogelijkheid tot overnachten uit het plaatselijke ziekenhuis dreigen te verdwijnen, dan blijkt de sluiting van de mijnen plots weer een open wond. De Groot: ‘Als je met een bedrijfsmatige bril kijkt en de zorg zo efficiënt mogelijk wilt benaderen, zal het vanuit het ziekenhuis gezien best kloppen. Maar de maatschappelijke consequenties zijn te groot. Mensen krijgen een nieuwe mentale dreun, weer hebben ze het gevoel dat er iets van ze wordt afgenomen.’
Deze zomer werd duidelijk dat het ziekenhuis in Heerlen zal moeten veranderen. Het ziekenhuis (bouwjaar 1968) is onderdeel van Zuyderland MC, dat ook nog een – gloednieuwe – locatie heeft in het 20 kilometer verderop gelegen Sittard-Geleen. In 2030 is het gebouw in Heerlen aan het eind van zijn Latijn, aanleiding voor Zuyderland om plannen te maken voor hoe de zorg in de mijnstreek er de komende veertig jaar uit zal moeten zien. Voorkeursscenario: alle acute zorg (SEH, ic, het beddenhuis) gaat naar Sittard, in Heerlen komt een nieuw pand voor alle dagbehandelingen, polikliniekafspraken en dagoperaties.
Toen De Groot, oppositieleider in de gemeenteraad als lid van de Ouderen Partij Heerlen, van het plan hoorde, schoot hij in de actiemodus. Samen met de SP richtte hij nog dezelfde avond op het gemeentehuis de Ziekenhuisalliantie op. Alle partijen in de raad sloten zich erbij aan, en later ook alle partijen en colleges van de andere Parkstad-gemeenten: Landgraaf, Kerkrade, Brunssum. Deze zaterdag is er een protestmars met maar één boodschap: een verbouwing is prima, zolang SEH en beddenhuis maar openblijven in Heerlen.
De Groot: ‘Parkstad heeft 257 duizend inwoners, het is de vijfde stedelijke regio van Nederland, groter dan Eindhoven en Groningen. Daarvan zou ook niemand accepteren dat er geen volwaardig ziekenhuis overblijft.’ Zijn vrees: welk bedrijf of gezin wil zich nou vestigen in een regio zonder compleet zorgaanbod?
Het is ‘de wereld van emoties’ waarop het ‘heel inhoudelijke en rationele verhaal’ van Zuyderland stuit, zegt David Jongen, bestuursvoorzitter van het ziekenhuis. ‘Ik kom uit de Mijnstreek, dus ik snap die emoties goed. Daarom hebben wij een grote verantwoordelijkheid om die beide werelden elkaar te laten bereiken.’
Want de zorg, zegt Leonne Prompers, voorzitter van de artsen in het ziekenhuis, stevent af op een ‘perfect storm’, en in Zuid-Limburg waait die met orkaankracht. De vergrijzing slaat er harder toe, de regio staat bovenaan in slechte lijstjes als alcoholgebruik, roken, diabetes, overgewicht. ‘Terwijl er hier juist relatief weinig mensen zijn om hun zorg te leveren.’
Nu al, zegt Jongen, is het door het tekort aan personeel bijna onmogelijk om de twee ziekenhuizen 24 uur per dag spoedzorg te laten draaien. Laat staan in 2030. De SEH koste wat kost overeind houden? ‘Dat is alsof je ons een stuk ijzer in handen geeft en zegt ‘breek het maar’.’
Bovendien, van de miljoen patiëntencontacten die het ziekenhuis jaarlijks heeft, zijn er 960 duizend helemaal niet op de SEH, een operatiekamer of via een opname in het ziekenhuis. Voor die 96 procent zorg wil het ziekenhuis juist 150 miljoen euro in Heerlen investeren voor de modernste vorm van ziekenhuiszorg. Prompers: ‘Er komt straks juist veel méér zorg in Heerlen.’
Het blijven vasthouden aan een SEH en een beddenhuis om de hoek mag logisch voelen, het strookt niet meer met wat een ziekenhuis nu is, vinden zij. Jongen: ‘In 1996 had deze regio nog 2.500 ziekenhuisbedden. Bij de fusie van Heerlen en Sittard in 2015 waren dat er al achthonderd. Nu hebben we er nog maar vierhonderd.’ Betere medische behandelingen, meer digitalisering, een patiënt kan vaak op dezelfde dag nog naar huis.
Prompers: ‘Ik kan me best voorstellen dat het idee van een volwaardig ziekenhuis in de buurt veilig voelt, maar we hebben de zorg nu ook al verdeeld.’ Een patiënt uit Vaals met een maagbloeding gaat naar Sittard, kom je uit Eijsden en heb je een hartinfarct, dan ga je naar Heerlen. ‘Dat is al jaren zo en gaat ontzettend goed.’
Richard Janssen, emeritus hoogleraar organisatie van de zorg, kan zich het sentiment in de regio goed voorstellen. Ooit was Heerlen het grootste ziekenhuis van Limburg, met een uitstekende reputatie. Maar na de mijnsluitingen kreeg Maastricht een academisch ziekenhuis, de ziekenhuizen van Kerkrade en Brunssum verdwenen eerder deze eeuw, terwijl de ziekenhuizen in Sittard en Geleen het na een fusie ‘voor elkaar kregen een kathedraal van een ziekenhuis te bouwen’.
Maar, zegt Janssen, ‘het ziekenhuis van de 21ste eeuw is geen kathedraal, maar – en nu overdrijf ik een beetje – een online platform. Diagnostiek, preventie, thuismonitoring, daar draait het straks om.’ Wat de bewoners terug moeten vragen, zegt Janssen, is sterke huisartsenzorg, genoeg huisartsenposten en een goed ambulancenetwerk. ‘Als ziekenhuis zo’n verhaal vertellen, over nieuwe inzichten die deels nog moeten worden waargemaakt, tegenover zo’n sterk sentiment, dat is niet makkelijk.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden