‘Jawad. Kijk, Sloegie is een personage, een typetje, maar hij wordt gespeeld door Jawad. Die is het brein erachter. Sloegie is een favoriet typetje van mij. In mijn eerste drie voorstellingen stond ik grotendeels als Sloegie op het podium. Hij vertelde met veel grappen over de verschillen tussen de Marokkaanse en Nederlandse cultuur. In mijn derde voorstelling Waarom ben jij zo? zit een rode draad waarin Sloegie in het ziekenhuis belandt en daar een ontmoeting heeft met Gerard, een oudere witte Rotterdammer. Via gesprekken leren ze meer over elkaars cultuur.
Over de auteur
Joris Henquet is theaterrecensent van de Volkskrant. Hij schrijft vooral over cabaret, stand-upcomedy en musical.
‘Als ik het petje opzet en het trainingsjack aantrek, transformeer ik in Sloegie. Dat gaat makkelijk, maar dat komt omdat hij heel dicht bij mezelf ligt. Sloegie is niet heel anders dan Jawad. Ik dik de mimiek aan, en het taalgebruik, maak wat woordspelingen. Maar wat Sloegie vertelde was allemaal het leven van Jawad. Het zijn gebeurtenissen die mij echt zijn overkomen. Ik heb zelf op mijn 17de mijn arm gebroken, nadat ik door mijn zus van de trap was geduwd. Ik heb toen in het ziekenhuis gelegen en heb daar die oudere Rotterdammer leren kennen.
‘In mijn nieuwste voorstelling Harira sta ik niet meer als Sloegie op het podium, maar als Jawad. Dit in het kader van de vernieuwing: je wilt toch blijven innoveren. Ik weet zeker dat ik ook zonder Sloegie dezelfde humor kan brengen.’
‘Hoewel ik gek ben op een patatje met joppiesaus, kies ik voor harira, de Marokkaanse soep waarin heel veel verschillende kruiden worden gemengd. Mijn nieuwe voorstelling heet Harira omdat het gerecht voor mij staat voor Nederland. Hoe wij hier opgroeien, en dan vooral in Rotterdam, met de mix van culturen, van perspectieven en gedragsvormen. Die ingrediënten maken Nederland voor mij de lekkerste soep van de wereld. Alles in één pan, en dan roeren. Ik ben op veel plekken geweest, maar dit vind je nergens, hoe fijn en leuk het is om hier te leven. Ik voel me echt thuis hier.
‘Ik ben geboren en getogen in Rotterdam-Zuid, in de wijk Bloemhof (een multiculturele wijk die de reputatie van probleemwijk heeft, red.). Ik ben de een-na-jongste in een Marokkaans-Nederlands gezin met zeven kinderen. Als kind kwam ik Bloemhof niet uit: ik zat er op school en alles wat ik deed was daar binnen een straal van 2 kilometer. Ik ben tweetalig opgevoed: mijn ouders spraken Arabisch, en ik leerde Nederlands van mijn oudere zussen en broer. Maar ik leerde ook Nederlands op straat, waar ik omging met Turken, Somaliërs en Surinamers. Daar heb je een gemeenschappelijke taal nodig, en dat was Nederlands.
‘Pas op latere leeftijd kwam ik in contact met de witte Nederlanders, zoals toen ik Gerard in het ziekenhuis ontmoette. Daarom kies ik in mijn show voor dat Marokkaanse gerecht: ik zie Nederland vanuit Marokkaans perspectief. Ik ben in Nederland geboren, ik spreek de Nederlandse taal, ben zelfs docent Nederlands. Maar als je naar mijn uiterlijk kijkt en het puur dna-technisch bekijkt, dan ben ik een Marokkaan. Ik ben en blijf een Marokkaan die geboren en getogen is in Nederland. En daar ben ik hartstikke blij mee en ook trots op.’
‘Grote zalen, man. Tuurlijk, lekker groot, het is zo vet om te spelen voor zo veel mensen. De allereerste soloshow die ik gaf was in februari 2020, en dat was meteen in de Rotterdamse Schouwburg, voor 850 mensen. Het was uitverkocht, omdat ik via sociale media mijn publiek had weten te verzamelen.
‘Ik ben een comedian die weinig try-outs doet. Voor Harira heb ik twee try-outs in Theater Zuidplein in Rotterdam. Daarna weet ik of het af is, of dat ik nog een paar kleine dingen moet veranderen. Harira gaat in première in het Nieuwe Luxor Theater, daar passen 1.500 mensen in. Het zit al bijna vol.
‘Het gaat wel snel met mijn carrière. Ik ben nu ook bezig met het schrijven van een sitcom over het leven van Sloegie, en ik heb ook een plan voor een film. Daarvoor ben ik vorig jaar naar Los Angeles geweest, waar ik een opleiding scenario schrijven heb gevolgd. Bij welke zender of streamingdienst de serie en de film te zien gaan zijn, kan ik nog niet zeggen. Ik weet het zelf ook nog niet, ik ben daarover nog in gesprek met meerdere partijen.’
‘Ik kies zeker voor de Cabaret Collectie (het interessantste cabaret van het seizoen, geselecteerd door een commissie van het Nederlands Theater Festival, red.) Ik vond het eervol om daarbij te zitten met mijn derde show Waarom ben jij zo? Het is toch erkenning, dat geeft me veel voldoening en ook energie. In het juryrapport staat: ‘Hij schakelt soepel tussen verschillende Hollandse en Marokkaanse typetjes en accenten. Hij neemt herkenbare stereotypen uit verschillende culturen op de hak.’ (lacht) Ze weten het goed te verwoorden!
‘Ik heb geen interesse in het winnen van socialemedia-awards. Ik ben een theatermaker, en geen influencer. In 2019 ben ik begonnen met die sketches op Instagram, dat was een mooi middel om mensen te bereiken en een publiek op te bouwen. Ik ben nu weer bezig met een reeks sketches, die post ik op sociale media (Es Soufi heeft 83 duizend volgers op Instagram, red.). Maar je ziet mij zelden berichten posten over ‘ik ben vandaag hier, en ik eet nu dit en drink dat’.’
‘Niet nodig. Ik gebruik dan wel wat Arabische of Berberse stopwoordjes in mijn voorstelling, maar de avond is helemaal in het Nederlands. En als ik een Arabisch woordje gebruik, vertaal ik het meteen. Dat doe ik op een grappige manier, ik maak er materiaal van. Zoals het Arabische woordje mohim, wat in een vertelcontext zoiets betekent als ‘in ieder geval’ of ‘maar waar het om gaat’.
‘In het rapport van de Cabaret Collectie werd het ook geschreven: ‘Hij doet weinig concessies aan een wit schouwburgpubliek. Dat maakt hem verfrissend.’ Het klopt dat ik de show speel zoals ik hem wil spelen. Daarbij houd ik geen rekening met het publiek dat in de zaal zit. Ik trad vorig jaar bijvoorbeeld op in de Leidse Schouwburg, en daar zat 80 procent wit publiek. Ze vonden het geweldig. Toen leerde ik dat ik juist niets aan mijn taal hoef aan te passen, men begrijpt het toch wel.’
‘Ik heb het al moeten afbouwen. Ik kan niet fulltime lesgeven en shows geven door het hele land. Ik heb nu een grote speellijst, met optredens tot aan de zomervakantie. Lesgeven moet je doen met volle overgave, want je hebt te maken met de ontwikkeling van kinderen. Je neemt een groot deel van hun opvoeding op je.
‘Tien jaar lang ben ik fulltime docent Nederlands geweest op het Avicenna College in Rotterdam-Zuid. Ik ben daar nu wel nog één dag in de week actief als coach van nieuwe docenten. Maar ik ben geen reguliere docent meer.
‘Op mijn 18de ben ik het onderwijs in gerold, toen ik als bijbaantje begon met bijles geven in examentraining Nederlands. Ik heb een talenknobbel en heb teksten analyseren en lezen altijd leuk gevonden. Als kind verslond ik stripboeken, van Donald Duck en Suske & Wiske tot aan Batman en Spider-Man. Later volgden leesboeken en de krant.
‘Lesgeven heeft veel teweeggebracht bij mij. Het maakt je verantwoordelijker en bewuster, je leert de-escaleren. Er zijn veel raakvlakken tussen lesgeven en het theater. Lesgeven is optreden, je bent soms gewoon aan het acteren. Je kunt niet altijd de werkelijke emoties tonen die je op dat moment hebt. Er zijn momenten dat je boos wilt worden maar dat niet kan, omdat het pedagogisch onverantwoord is. Dan moet je het dus onderdrukken, even een ander petje opzetten.’
‘De Amerikaanse comedians, daar ben ik sterk door beïnvloed. Dan praat je over Dave Chappelle, Jamie Foxx, Eddie Murphy, Richard Pryor, Martin Lawrence, Jim Carrey. Ja man, dat zijn ze. Begrijp me niet verkeerd: er zijn ook echt goede Nederlandse cabaretiers. Om Daniël Arends moet ik erg lachen, en Theo Maassen, Peter Pannekoek. Ik ben opgegroeid met de vroege shows van Najib Amhali, zoals Veni vidi vici en Freefight.
‘Maar ik kijk toch vooral veel Engelstalige dingen: films, series, maar ook comedyshows. Als tiener zag ik de beroemde show Delirious van Eddie Murphy. Ik zag wat een divers publiek hij in zijn zaal had. Murphy was een van de eerste comedians die vrij sprak over de culturele verschillen tussen de zwarte en witte community. Er was zo veel herkenning bij zijn publiek. Dat doe ik nu ook een beetje, maar dan in Nederland.
‘Murphy is wel wat grover dan ik ben, hoor. Als je naar Delirious kijkt wordt er veel gescholden, en er zitten ook vulgaire grappen in. Ik ben zelf niet zo grof en ik probeer het zo ‘netjes’ mogelijk te houden. Dat is een bewuste keuze.’
Jawad Es Soufi, Harira. 22/9 (première), Nieuwe Luxor Theater, Rotterdam. Tournee t/m 23/5.
De voorstelling Waarom ben jij zo? is te zien op NPO Start.
1989 Op 28 mei geboren in Rotterdam
2011 Docent Nederlands aan het Avicenna College Rotterdam
2014 Eerste sketches over Sloegie op YouTube en Instagram
2020 Eerste voorstelling Deze tijden zijn van Selek
2021 Tweede voorstelling Afkoelen
2022 Derde voorstelling Waarom ben jij zo?
2023 Geselecteerd voor Cabaret Collectie met Waarom ben jij zo?
2023 Vierde voorstelling Harira
Jawad Es Soufi woont in Rotterdam.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden