Dat concludeert de Inspectie voor de Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) na bezoeken aan ziekenhuizen in Den Haag, Nijmegen, Dordrecht en Enschede. Volgens de Inspectie was er de afgelopen jaren te weinig aandacht voor het geld dat de cardiologen van leveranciers van medische hulpmiddelen (zoals pacemakers of inwendige defibrillatoren) ontvingen, en waren zowel artsen als raden van bestuur niet op de hoogte van wet- en regelgeving op dit gebied.
De Inspectie besloot tot de bezoeken na onderzoek van Nieuwsuur en de NOS. Daaruit bleek dat de medische industrie miljoenen betaalde aan cardiologen, zonder dat de ziekenhuisbesturen daarvan wisten. Dat soort betalingen zijn op zich niet ongewoon: bedrijven betalen artsen om wetenschappelijk onderzoek uit te voeren.
‘Belangrijk en nuttig voor de innovatie van medische hulpmiddelen’, erkent ook de Inspectie. Maar als dit niet volgens de regels gebeurt, bestaat het risico dat artsen zich bij de keuze voor de inzet van een bepaald hulpmiddel laten leiden door hun eigen financiële belangen, en minder door het belang van de patiënt. Tot gevaar voor de patiënt heeft dit overigens niet geleid; geen van de onderzochte financiële stromen vormde een risico voor de kwaliteit van zorg. Wel bleek het toezicht op de financiële stromen van de cardiologen aan alle kanten te rammelen.
Over de auteur
Michiel van der Geest is de zorgverslaggever van de Volkskrant en verdiept zich in alle vormen van zorg: van ziekenhuizen tot huisartsen, van gehandicaptenzorg tot Big Pharma, van gezondheidsverschillen tot valgevaar.
Het geld voor het wetenschappelijk onderzoek komt doorgaans niet binnen op de rekening van het ziekenhuis, maar bij een aparte stichting die bijvoorbeeld de cardiologen hebben opgericht om dat onderzoek uit te voeren. Maar hoeveel geld er bij die stichtingen binnenkomt, voor wie dat geld is bedoeld en wat er precies met het geld moet worden onderzocht, blijft ook voor de ziekenhuisbesturen vaak vaag. ‘Het is niet duidelijk waar de financiële transacties betrekking op hebben’, schrijft de Inspectie bijvoorbeeld over het CWZ in Nijmegen.
Het gebrek aan transparantie is al vele jaren de normaalste zaak van de wereld, blijkt uit de Inspectierapporten van de vier ziekenhuizen. Pas na publicaties over het Isala in Zwolle, waar vijf cardiologen worden verdacht van omkoping door de Duitse hulpmiddelengigant Biotronik, schrikken de ziekenhuisbesturen wakker en eisen zij openheid van hun medisch specialisten over hun financiële banden. Maar ook dan ‘blijft het onmogelijk om na te gaan of daadwerkelijk alle relaties met de leveranciers van medische hulpmiddelen door de zorgprofessionals worden gemeld’, staat in het rapport over het HagaZiekenhuis in Den Haag.
Dat is verbazingwekkend, omdat er al vele jaren regels zijn om de transparantie in de sector te vergroten. In 2014 trad de Gedragscode Medische Hulpmiddelen in werking, in 2018 kwamen er strengere wettelijke regels. De medisch specialisten in Nijmegen en Dordrecht zeggen hierover dat de relaties met de industrie al jaren volgens dezelfde lijn bestaan en dat de nieuwe regels ‘aan de aandacht waren ontsnapt’. Onlangs heeft één medisch specialist een cursus gevolgd over de gedragscode. ‘Hetgeen ook iets aangeeft over de algemene bekendheid van gunstbetoon onder medisch professionals’, merkt de Inspectie droogjes op.
Maar, zeggen de medisch specialisten uit Nijmegen, in de contacten met de medische industrie is persoonlijk gewin niet de ‘leidende drijfveer’, want ‘innovatie en de kwaliteit van patiëntenzorg staan centraal’.
Alle vier de ziekenhuizen hebben inmiddels beterschap beloofd. Binnenkort zal de Inspectie ook andere ziekenhuizen onderzoeken.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden