Op dit moment zijn er ruim 4,5 miljoen 60-plussers in Nederland, in 2030 zijn dit er al ruim 5,4 miljoen. Dan is zo’n 30 procent van de bevolking de 60 jaar gepasseerd. Een enorme groep waar we rekening mee moeten houden. Het tekort aan woningen is nijpend. Een (deel van de) oorzaak wordt nu gezocht bij ouderen. ‘Ouderen blijven langer thuis wonen omdat er geen plekken zijn in verpleeghuizen’, stond onlangs in de media. Een onvolledige en niet kloppende conclusie.
Over de auteurs
Anne Hezemans is doelgroep expert en directeur van Bureauvijftig.
Marlous Dulos is expert verhuur woonzorgprojecten en eigenaar Floreer vastgoed.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Dat gebrek aan verpleeghuisplekken is niet alleen waar de schoen wringt. Het is ook zeker niet zo dat ouderen weigeren door te stromen. Wat ontbreekt is écht willen begrijpen wat ouderen beweegt. Deze kennis vertalen in een duidelijke visie, maar vooral in een aanpak. We kunnen niet alle ouderen over één kam scheren. Dat gebeurt nu wel vanuit de politieke en de publieke opinie.
Soms heeft iemand geen keuze. Als je gezondheid het serieus laat afweten en er een indicatie volgt, moet je wel naar een verpleeghuis. Ook al bleef je liever in je huis wonen. Deze mensen stromen zonder meer door, uit noodzaak. Zij zijn dan ook niet degenen tot wie we ons moeten richten.
Er is een andere, veel grotere groep 60-plussers waar winst, oftewel ruimte te behalen valt. De groep die zich nog redelijk fit voelt, want zelfs als er sprake is van een of meerdere chronische aandoeningen, zegt 67 procent van hen zich (zeer) gezond te voelen. Deze groep organiseert nu alle hulp en ondersteuning aan huis als die nodig is. Dat is immers het credo van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport: blijf zo lang mogelijk zelfstandig wonen. En de meeste 60-plussers vinden het prima zo.
Houdt het dan op? Nee, er is een groep van pakweg eenderde van alle ouderen die hierop een uitzondering zijn: de voorsorteerders. Deze ouderen denken en handelen namelijk wel degelijk vooruit en gaan op tijd op zoek naar een levensloopbestendige woning of passen hun huis aan als voorbereiding op ‘dat wat mogelijk komen gaat’. Tijd dus om te kijken naar onderliggende drijfveren waarom deze mensen wel of niet willen verhuizen. Tijd dus om woningen te gaan ontwikkelen voor juist deze welwillende groep. Tijd dus om niet over, maar met de doelgroep te praten.
Wat is nodig om die andere grote groep generatiegenoten in beweging te krijgen, die nu nog niet nadenkt? Waarom willen ze niet verhuizen uit dat vaak te grote, onpraktische en soms zelfs onveilige huis? Ten eerste omdat veranderen lastig en onzeker is. Voor een aanzienlijk aantal van deze mensen geldt: ‘Ik woon hier al m’n hele leven, ze moeten me tussen zes planken naar buiten dragen.’ Prima. Maar ook dat geldt niet voor iedereen.
Er zijn genoeg ouderen die best wat gerieflijker zouden willen wonen. Wellicht gelijkvloers. Met een aangepaste woonkamer in de buurt van voorzieningen en bij voorkeur in hun eigen vertrouwde wijk. Dit gaat gepaard met veel onzekerheid. Wat gaat dit kosten? Ik weet wat ik heb, maar niet wat ik krijg. Wat levert deze stap me eigenlijk echt op? Ook veel gehoord: ‘Ik wil geen leven overhouden aan het eind van m’n geld.’
Driekwart van de ouderen heeft geen idee wat zorg en ondersteuning gaat kosten op het moment dat ze het nodig hebben. De huidige lasten zijn vaak laag, de hypotheek (bijna) afgelost en de huren zijn laag. Dus is men (vaak terecht) bang de hoge huur in zo’n nieuw wooncomplex niet op te kunnen brengen. Bovendien worden vooral eenpersoonswoningen aangeboden. Terwijl deze groep ouderen vaak graag met z’n tweetjes willen verhuizen naar een 3- of 4-kamerwoning. Zodat er ruimte is voor logés of voor hun hobby’s.
Financiële zorgen wegnemen vraagt ook anders kijken en denken in oplossingen. Waarom kunnen kinderen bijvoorbeeld niet garant staan voor hun ouders? Dat doen immers ook veel ouders voor hun kinderen als die het huis uit gaan. Denk aan het borg staan als het inkomen van een oudere niet toereikend is voor de huur van een woning. Moeten niet, met een steeds verder oplopende levensverwachting, nieuwe hypotheken ook na de pensioendatum makkelijker worden gemaakt? Makelaars en financiële adviseurs kunnen hier een belangrijke rol spelen. Onbekend maakt onbemind: er is behoefte aan informatie, inzicht en uitleg van mogelijkheden, het doorrekenen van opties.
Een ander bezwaar is praktisch: naarmate je ouder wordt, gaat alles minder vanzelf. Je ziet op tegen de kleine ongemakken. Inpakken. Een verhuizing regelen. Met praktische begeleiding en hulp zijn mensen sneller geneigd een ander huis in overweging te nemen.
Toch is de voornaamste reden voor het gebrek aan doorstroming: er is geen aanbod van woningen in de eigen, vertrouwde buurt, met kennissen, vrienden en mantelzorgers in de directe nabijheid. Er worden nu gebouwen gebouwd of getransformeerd zonder écht rekening te houden met de behoeften van de toekomstige, oudere bewoners. Men gaat pas nadenken als het gebouw er al is. Veel verder dan drempelloos bouwen reikt de visie vaak niet. Laten we dus letterlijk en figuurlijk drempels wegnemen door ons eens echt te verdiepen in de nieuwe generatie oudere bewoners.
De huizenmarkt komt pas in beweging als we bereid zijn met ouderen aan tafel te gaan zitten om te kijken wat ze nodig hebben, waar ze bang voor zijn en waar ze naar uitkijken. Wanneer we meer woningen mét hen bedenken, ontstaat er vanzelf meer ruimte voor jonge gezinnen. Kortom, ontwikkelaars, gemeenten, vastgoedbeleggers en investeerders: durf de doelgroep te begrijpen en voor specifieke segmenten in de oudere doelgroep te gaan ontwikkelen. Desnoods voor wellicht wat minder of ander rendement. Of als je daarvoor anders moet gaan samenwerken met woningbouwcorporaties of ouderenzorginstellingen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden