‘Het ligt iets genuanceerder. Premier Morawiecki heeft gezegd dat Polen de focus verlegt. Veel wapens die het land heeft gestuurd naar Oekraïne waren oud Sovjet-materieel, zoals 320 tanks en 14 straaljagers. Nu de voorraad op is, wil Polen zichzelf herbewapenen met moderne wapens. Daar is de regering al langer mee bezig, en heeft hiervoor ook verschillende contracten met onder andere de Verenigde Staten en Zuid-Korea.
‘Het is dus geen harde draai van 180 graden, zoals regeringswoordvoerders donderdagochtend ook benadrukken. Meer een iets andere koers varen. Zo verkopen ze het ook. De premier zegt niet dat hij Oekraïne niet meer steunt, maar dat hij de Poolse belangen nu vooropstelt. Daarbij wil hij de veiligheid van Oekraïne niet in gevaar brengen, voegde hij hier op televisie aan toe.’
‘Dat zou ik zeker niet zeggen. Er is een hoogoplopend conflict gaande tussen de twee landen over de import van Oekraïens graan. Hun relatie is hierdoor verslechterd, dus het is ook niet zo gek dat de uitspraken van Morawiecki in de context van de graanruzie worden geplaatst.
‘De Poolse regeringswoordvoerder, Piotr Müller, zei vanochtend nog dat Oekraïne een aantal ontoelaatbare uitspraken heeft gedaan over het graanconflict. In de VN-vergadering zei Zelensky dat de landen die nu graan blokkeren, zoals Polen, Rusland in de hand werken.
‘En dan speelt ook nog mee dat het verkiezingstijd in Polen is.’
‘De uitspraken zijn niet voor een internationaal publiek bedoeld, maar voor de Poolse kiezer. Net als in Nederland, houdt de vraag wie zorg moet dragen voor het platteland Polen erg bezig. Boeren zijn er zeer ontevreden over het aflopen van de Europese ban op de invoer van Oekraïens graan.
‘Regeringspartij PiS ondervindt concurrentie van de rechts politieke partij Konfederacja. Dat is een zeer anti-Oekraïense club die wedijvert om stemmen van het platteland. En ook de grote oppositiepartij Platforma Obywatelska heeft een boer op de lijst gezet.
‘Voor de invoerban werd opgeheven heeft de Europese Commissie onderzoek gedaan naar de mogelijke gevolgen voor Europese boeren. Zij voorspelden dat de Poolse boeren er weinig last van zouden krijgen. Premier Morawiecki zegt het tegenovergestelde, maar gebruikt geen cijfers om dit te onderbouwen. Dit geeft wel aan dat cijfers en statistieken ondergeschikt zijn aan het verhaal dat de regering wil vertellen: dat het opkomt voor de boeren.
‘Wat ook meespeelt is dat de regering verwikkeld is in een schandaal. Er zouden Poolse visa verkocht zijn aan migranten buiten de EU in samenwerking met medewerkers van consulaten en het ministerie. De diplomatieke ruzie zou ook nog een afleidingsmanoeuvre kunnen zijn.’
‘Die steun neemt de laatste tijd wat af. Kort na de invasie was 90 procent van de bevolking voor steun aan Oekraïne, zowel financieel als wat betreft wapens en hulp voor vluchtelingen. Nu ligt de steun rond de 70 procent. Dat is natuurlijk lager, maar je kunt net zo goed zeggen dat het nog steeds relatief hoog is, zeker als je het vergelijkt met de steun in buurlanden zoals Slowakije.
‘Omdat de regering weet dat de steun nog steeds groot is, nuanceren ze hun uitspraken voor het Poolse publiek. De rol van president Andrzej Duda is hierbij interessant. Hij heeft gezegd dat hulp aan Oekraïne is als het redden van een drenkeling. Als je niet uitkijkt geraak je daardoor zelf te water en verdrink je.
‘De regering weet heel goed dat een deel van de Polen het er niet mee eens zal zijn om Oekraïne af te vallen. Dus probeert men uit te leggen dat het, náást hulp aan Oekraïne, belangrijk is om ook aan Polen te blijven denken.
‘Het is een risicovolle strategie, maar het lijkt erop dat PiS inschat op deze manier in te spelen op sentimenten op het platteland zonder kiezers te verliezen. Onder regeringspartij PiS staat het Poolse buitenlandbeleid altijd in dienst van de binnenlandse politiek. Dit kan Polen ook schaden, zie je nu aan de internationale verontwaardiging over de uitspraken van Morawiecki of de onvrede in Kyiv. Dat nemen ze dan op de koop toe, met de verkiezingen in het vooruitzicht.’
‘Het is moeilijk te voorspellen, maar ik denk dat het belangrijk is om je te beseffen dat de Poolse politieke cultuur anders is dan de Nederlandse. Confrontatie is belangrijker. Poolse politici kiezen wel vaker de vlucht naar voren, en kijken vervolgens waar het schip strandt.
‘Het blijft ook de vraag of dit echt een beleidsbreuk is. Polen blijft een ‘hub’ voor steun aan Oekraïne, benadrukt de regering. Het is nu alleen de vraag hoe de Poolse militaire hulp aan Oekraïne er in de toekomst uit gaat zien.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden