De Theo d’Or, zo gaat vanaf volgend jaar de enige toneelprijs voor acteurs in Nederland heten. Daarmee verdwijnen de andere toneelprijzen Louis d’Or (voor beste mannelijke hoofdrol), Arlecchino (mannelijke bijrol) en Colombina (vrouwelijke bijrol). Ervoor in de plaats komt dus die ene Theo d’Or, die in drie categorieën zal worden uitgereikt: voor de indrukwekkendste acteerprestatie in een dragende rol (m/v/x), voor de indrukwekkendste acteerprestatie in een bijdragende rol (m/v/x) en voor de innovatiefste bijdrage aan het theaterveld. Die laatste categorie is nieuw.
‘Door de prijzen genderinclusief te maken, wil de VSCD bijdragen aan betere kansen voor iedereen, ongeacht hun genderidentificatie’, zo laat de Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties, die de toneelprijzen uitreikt, in een toelichting weten.
Over de auteur
Hein Janssen schrijft sinds 1987 over theater voor de Volkskrant en richt zich met name op toneel en musical.
De Louis d’Or, de prijs voor de beste mannelijke hoofdrol, verdwijnt hiermee voorgoed van het toneel. De prijs is vernoemd naar de legendarische acteur Louis Bouwmeester (1842-1925) en wordt sinds 1955 jaarlijks uitgereikt. De prijs voor de beste vrouwelijke hoofdrol, de Theo d’Or, is vernoemd naar de actrice Theodora Mann-Bouwmeester (1850-1939), de zus van Louis en getrouwd met de componist Gottfried Mann. Dat haar naam nu voortaan aan de belangrijkste toneelprijs is gekoppeld, is in die zin slim bedacht: Theo Mann-Bouwmeester was een vrouw met de voornaam van een man, getrouwd met een man die Mann heette, en heette als meisje Bouwmeester, een beroep dat in die tijd voor mannen was voorbestemd.
De eerste Theo en Louis d’Or werden in 1955 gewonnen door Ank van der Moer en Paul Steenbergen, destijds steracteurs bij de gezelschappen in Amsterdam en Den Haag. Steenbergen zou de Louis d’Or tien jaar lang zo’n beetje om en om delen met Han Bentz van den Berg. In die eerste jaren werd een acteur namelijk niet bekroond om die ene rol, maar om zijn prestaties in een heel seizoen. Van der Moer bijvoorbeeld won in 1955 voor haar rollen in Gysbreght van Aemstel, Elektra en De drie zusters. Belangrijke winnaars die eerste jaren bij de vrouwen waren onder anderen Ida Wasserman, Myra Ward en Elisabeth Andersen.
Ko van Dijk was in 1957 de eerste acteur die de Louis d’Or weigerde. Hij vond dat er in het juryrapport naast lovende ook iets te veel bevoogdende woorden stonden. Andere weigeraars waren Max Croiset (1966), die wars was van publiciteit, en actrice Loudi Nijhoff (1972), die om politieke reden weigerde: ze vond het toekennen van prijzen in het theater ongepast.
In 2002 zorgde de jury zelf voor commotie, toen werd besloten slechts één acteur voor te dragen voor de Louis d’Or (Edwin de Vries) en geen enkele voor de Arlecchino, omdat naar de mening van de jury de mannen dat seizoen ondermaats hadden gepresteerd. Acteurs als Guido de Moor, Hans Croiset, Pierre Bokma en Jacob Derwig wonnen de Louis d’Or meerdere keren.
In 2005 werd het 50-jarig bestaan van de toneelprijzen gevierd. Alle toen nog levende winnaars gingen met elkaar op de foto in een goudverlichte zaal van de Amsterdamse Stadsschouwburg. Joop Admiraal was even onvindbaar – hij stond een sigaretje te roken op het balkon. Sinds dat jubileum wordt er elk jaar een geschilderd portret, foto of soms zelfs een borstbeeld van de winnaars gemaakt voor de eregalerij in de Stadsschouwburg. De laatste gouden Louis is acteur Eelco Smits, die op 17 september werd bekroond. Vanaf nu neemt Theo het over.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden