Het is een bekende verzuchting over huisartsen, dat we standaard het advies geven: neem maar paracetamol en wacht nog een paar weken af.
Het wordt dan ervaren als gemakzuchtig, probleemontwijkend en bagatelliserend. Alsof de huisarts zegt: ‘Vervelend hoor, die klachten, maar ik weet ook niet wat het is, voor mij is dat ook vervelend, en het lijkt me niet zo erg, dus ik heb ook geen zin om het verder uit te zoeken of er iets aan te doen. Dus stuur ik u gewoon een paar weken het bos in en hoop dat u niet terugkomt. O ja, hoe dan met die klachten? Paracetamolletje.’
Zelf geef ik ook heel vaak een afwachtadvies en ik kan zeggen: het is niet gemakzuchtig. Niks makkelijker dan een antibioticumrecept of verwijzing schrijven of een labformulier invullen.
We doen namelijk niet niks, maar zetten het meest potente medicijn ter wereld in: tijd. Ik heb er al vele mensen mee genezen. En ik heb de wetenschap achter me, want de succespercentages van het geneesmiddel tijd zijn hoog. 95 procent van de rugklachten zijn genezen na toediening van drie weken tijd. Zelfs van rughernia’s gaat driekwart binnen twaalf weken vanzelf over. Ook bij veel andere klachten, misschien wel het overgrote deel, kijken we het als huisarts vaak het liefst aan. Of het nou gaat om hoesten, koorts, duizeligheid, moeheid, somberheid, slaapproblemen of spierpijn. Omdat tijd heelt.
Over de auteur
Rinske van de Goor is huisarts en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Tijd werkt helaas niet altijd. Een deel van de patiënten met een hernia moet na maanden – met veel klachten – te hebben gewacht, alsnog onder het mes.
En tijd heeft helaas, net als elk ander medicijn, ook bijwerkingen: een ziek kind kan zieker worden en vage buikpijn kan achteraf toch het eerste signaal van kanker zijn geweest en dan kan de kanker zijn uitgebreid. Tijd inzetten vereist dan ook moed, want we schatten daarbij in dat een ernstige oorzaak zeer onwaarschijnlijk is, maar het blijft een inschatting.
Het succes van tijd wordt vaak niet gezien. Sterker nog, omdat behandeltrajecten vaak óók tijd kosten wordt het succes van de Helende Tijd vaak verward met succes van de behandeling. Klachten worden immers meestal vanzelf weer minder.
Als bijvoorbeeld iemand met rugklachten wekelijks naar de fysiotherapeut gaat en na vier weken zijn de rugklachten over, is de kans groot dat dit niets met de fysiotherapie te maken heeft. Maar het voelt anders.
Het zijn niet alleen patiënten die het succes van een behandeling ten onrechte aan de behandeling toeschrijven, terwijl tijd de eigenlijke behandelaar was. Ook veel zorgverleners zijn heilig overtuigd van het nut van hun behandelingen, gewoon omdat ze zien dat hun patiënten of cliënten opknappen. En dan denken we dat wij dat met onze behandeling hebben bereikt. Zo ontstaat het overwaardige ego van de heler.
Zelf heb ik er ook last van. Bij milde depressies, bijvoorbeeld, is bekend dat het grootste deel gelukkig vanzelf opklaart binnen drie maanden. Toch zeg ik niet tegen mensen met milde depressies: zullen we drie maanden afwachten, dan voel je je waarschijnlijk beter, en anders kunnen we dan gaan behandelen? Ik vind het moeilijk ze zo naar huis te sturen, dat voelt alsof ik ze in de steek laat en ze voelen zich al depressief.
Dus zoek ik naar wat hen helpt om zich weer beter te voelen. En ziedaar: de meesten hebben na een aantal gesprekken met mij weer een prima stemming! En hoewel ik weet dat de tijd zijn werk heeft gedaan, wil ik toch geloven dat mijn gesprekken echt wel hebben bijgedragen aan hun herstel.
Het lijkt best onschuldig, dit zorgnarcisme. En is het erg, de overtuiging dat je een succesvolle genezer bent, terwijl veel van dat succes aan de Helende Tijd te danken is? Ja dat is erg. Als het even kan, moet je met je medische tengels van een mens afblijven.
Onderzoeken en therapieën richten ook schade aan. Allereerst aan de mens die al die onderzoeken en behandelingen ondergaat. Nodeloos gepeur in iemands ziel of lichaam is niet onschuldig of zonder risico’s. Daarbij drijft het mensen op kosten. Ik zie mensen die eindeloos veel geld aan allerlei behandelingen hebben besteed, omdat die telkens even lijken te helpen.
Daarnaast maakt het mensen afhankelijk. Als je leert dat je therapie, behandeling, gesprekken nodig hebt om beter te worden is dat een andere boodschap aan je lichaam en geest dan: mijn lichaam en geest kunnen zelf helen, het enige wat ik nodig heb is tijd.
De schade voor de zorg en de maatschappij als geheel is nog groter. Om mensen met alarmerende klachten tijdig en adequaat te kunnen onderzoeken en behandelen, moeten zorggeld en zorgtijd terughoudend worden ingezet.
Source: Volkskrant