ChristenUnie-lijsttrekker Mirjam Bikker contrasteert het Binnenhof in Den Haag met wijkcentrum De Binnenhof in Nunspeet, de plek waar de partij haar verkiezingsprogramma presenteerde. Het Binnenhof in Nunspeet is volgens haar een ‘prachtplek’, het gelijknamige politieke bastion in de Hofstad veel minder. ‘In Nunspeet worden tenminste leuke spelletjes gespeeld…’
Bikker haalt uit naar het dominante marktdenken, wat volgens haar haaks staat op gemeenschapszin. ‘Er is teveel markt waar het recht van de sterkste geldt. Mensen zijn klaar met het managen in plaats van het oplossen van problemen. De overheid heeft een onmisbare rol, maar de samenleving begint altijd met mensen.’
Haar partij wil het recht op mantelzorgverlof wettelijk regelen. Ook wil haar partij een doorbouwgarantie, waarbij de overheid een deel van de risico’s bij nieuwbouwprojecten op zich neemt. Bikker haalt ook uit naar het ‘sprinkhanenkapitalisme’ van private equity-investeerders die Nederlandse familiebedrijven en huisartsenposten opkopen.
De partij wil, net als GroenLinks-PvdA, de vliegbelasting verhogen. De opbrengst moet gebruikt worden om de prijs van treinkaartjes gelijk te houden. Vliegveld Lelystad gaat nooit open, als het aan de ChristenUnie ligt.
SGP-lijsttrekker Chris Stoffer vraagt Bikker of de ChristenUnie het SGP-voorstel steunt om de eerbiediging van het gezinsleven in de Grondwet op te nemen. Dat doet Bikker, waarbij ze opmerkt dat dit grondrecht al is opgenomen in het Europese mensenrechtenverdrag. Bij1-Kamerlid Sylvana Simons wil vervolgens weten hoe Bikker een ‘gezin’ definieert. De CU-leider zegt dat het haar er vooral om gaat dat kinderen in een veilige en warme omgeving kunnen opgroeien, en dat ze zich niet wil laten vangen in identiteitspolitiek.
Yvonne Hofs
Bontenbal besluit zijn betoog zoals hij begon. ‘Wij zijn geen samenleving van 17 miljoen individuen. Wat we nodig hebben is een gemeenschappelijk verhaal dat ons bindt.’ Ook roept hij zijn ambtgenoten op elkaar in de komende campagne met respect te bejegenen. ‘Onze democratie is kwetsbaar. Ik hoop dat we met elkaar kunnen werken aan een nieuwe politieke cultuur in de Kamer.’
Dat lokt een reactie uit van Bij1-Kamerlid Sylvana Simons. Want waarom is het CDA dan zo terughoudend over de Transgenderwet, wil zij weten. ‘Vaak als ik het CDA hoor spreken, denk ik: dat vind ik ook allemaal. Maar toch ben ik dan benieuwd waarom die solidariteit stopt bij sommigen. Waarom wordt sommigen het recht om zichzelf te zijn ontnomen?’
Bontenbal wil het daar nu liever niet over hebben. ‘Ik vind dit ingewikkeld, omdat er nog een hele behandeling van de Transgenderwet komt. Ik ga dat nu niet even bij de behandeling van de Miljoenennota doen. Ik ontken niet dat er mensen zijn die hiermee worstelen, maar ik zou zelf willen dat we dit gewoon goed en netjes behandelen bij de Transgenderwet. Anders komen we hier als fractievoorzitters al snel met oneliners die geen recht doen aan het debat.’
Daar komt nog bij dat Bontenbal deze vraag niet had zien aankomen, erkent hij. ‘Ik ben niet voorbereid.’
Simons houdt aan. ‘Het is belangrijk voor de mensen thuis om te weten waar we staan. Het CDA praat over medemenselijkheid, solidariteit en respect voor elkaar. In dat kader vraag ik me af waarom die solidariteit stopt als het mensen betreft die op een aantal vlakken niet op de heer Bontenbal lijken.’
Bontenbal vindt dat te makkelijk. Hij verwijst ook naar het euthanasiedebat. ‘Solidariteit is toch niet dat je al die wensen meteen politiek oké vindt? Je kunt toch niet zeggen dat ik pas solidair ben als ik alle voorstellen van D66 accepteer?’
Maar hij wil het toch echt liever op een ander moment behandelen. ‘Dit is te kwetsbaar om hier zo even in de plenaire zaal te doen.’
Daar legt Simons zich bij neer.
Raoul du Pré
De kersverse CDA-lijsttrekker Henri Bontenbal maakt zijn debuut bij de Algemene Beschouwingen en grijpt om te beginnen terug op de kernboodschap van het CDA-verkiezingsprogramma. ‘Nederland is veel sterker dan we in deze Kamer vaak denken. Nederland wordt niet door ons gemaakt, maar door alle mensen die elke dag het goede doen, voor elkaar.’
En: ‘Onverschilligheid is de grootste kwaal van deze tijd. Het antwoord is verantwoordelijkheid. De verantwoordelijkheid om niet onverschillig te zijn maar om te zien naar elkaar.’
Daarna heeft Bontenbal veel aandacht voor het buitenlandbeleid en toont hij zich zeer bezorgd over de situatie in de wereld na de Russische inval in Oekraïne. Hij pleit voor een Europees industrie-offensief om de afhankelijkheid van onberekenbare landen (Rusland en China voorop) te verminderen.
En de CDA-leider wil groene industriepolitiek: ‘We moeten bedrijven helpen om te verduurzamen en banen te behouden. We investeren met deze bedrijven in de economie van de toekomst.’
Raoul du Pré
In zijn verhaal probeert Klaver de standpunten van zowel GroenLinks als PvdA te verenigen in een breed overkoepelend links verhaal. Hij bekritiseert de ‘holle staat’ die het niet meer lukt om de samenleving te sturen. Hij neemt als voorbeeld de afschaffing van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) in 2010, waardoor de overheid veel sturende macht verloor.
Volgens Klaver is de overheid de afgelopen jaren daardoor ‘stilletjes vertrokken’ uit de samenleving. Niet alleen uit gebieden buiten de randstad, maar ook uit ‘veelal armere stadswijken’. Dat komt doordat het ‘efficiency-denken’ is doorgeslagen, zegt hij.
Om het tij te keren wil Klaver ‘het stuur van de samenleving weer in handen nemen’ en ‘bouwen aan een sterke staat’. Het betekent dat publieke voorzieningen soms ook in stand worden gehouden als ze niet winstgevend zijn, zoals ‘buslijnen die niet altijd vol zitten’.
De overheid moet weer ‘planmatig te werk gaan’ en doelen voor de lange termijn stellen. Als voorbeeld noemt hij zowel de woningbouw als het klimaatbeleid. Ook benadrukt Klaver dat wat hem betreft het minimumloon wordt verhoogd. ‘Dat is niet meer dan fatsoenlijk in een rijk land als Nederland. We hebben grote ambities.’
Hessel von Piekartz
GroenLinks-leider Jesse Klaver staat er aan het begin van zijn betoog bij stil dat hij ook spreekt namens de PvdA. ‘Het voelt alsof ik voor de eerste keer spreek bij de Algemene Beschouwingen’, zegt hij. ‘Ik ben trots dat ik hier mag staan. En ik ben er vooral trots op dat deze partijen de moed hebben gehad om door te pakken’, zegt hij over de beslissing van GroenLinks en PvdA om met een gezamenlijke lijst de verkiezingen in te gaan.
Direct na die woorden interrumpeert PVV-leider Wilders het betoog: ‘Bent u er ook trots op dat uw partijleider, de heer Timmermans, met wachtgeld de campagne aan het voeren is?’ Wilders verwijst naar het geld dat de nieuwe lijsttrekker van PvdA-GroenLinks Frans Timmermans nog krijgt van zijn vorige functie als Eurocommissaris.
Die opmerking lijkt voor Klaver niet als een verrassing te komen en hij bijt gelijk van zich af. ‘Ik verwacht dat Timmermans deze campagne op allerlei manieren de maat zal worden genomen. U moet dat vooral doen, we leven in een vrij land’, begint Klaver. ‘Maar u raakt niet alleen Timmermans, maar ook uw eigen collega’s. We zijn allemaal passanten in de politiek. Als u stopt in de politiek, is er een vangnet’, richt Klaver zich tot Wilders. ‘Eist u dan van al uw collega’s dat ze dat dan ook niet accepteren?’
Maar die situaties zijn niet te vergelijken, vindt Wilders. ‘De heer Timmermans verdient drie ton. Dat is wat drie Kamerleden bij elkaar verdienen’, zegt hij. Dat de nieuwe leider van de gezamenlijke lijst niet heeft gekozen zonder wachtgeld de campagne in te gaan noemt Wilders ‘nepsocialisme’. ‘Ik zou u nog een keer willen vragen om een beroep te doen op de heer Timmermans want zo kun je toch geen campagne beginnen.’
‘Ik ga Timmermans helemaal niks vragen’, besluit Klaver. ‘Behalve; ga goed campagne voeren.’
Hessel von Piekartz
Door een voorstel van GroenLinks-PvdA en de ChristenUnie is ook het minimumloon onderwerp van gesprek tijdens de beschouwingen. De partijen willen dat het minimumuurloon volgend jaar stijgt naar 14 euro.
Sophie Hermans maakte namens de VVD al duidelijk dat haar partij daar niet zoveel voor voelt, mede omdat het minimumloon dit jaar in januari en juli al is verhoogd. Jan Paternotte (D66) zegt wel naar het voorstel te willen kijken.
Momenteel is het minimumloon hoogstens 12,79 euro. Dat bedrag geldt voor 21-plussers die 36 uur per week werken. Voor wie een langere werkweek heeft, valt het uurloon nog wat lager uit. Dat komt doordat de overheid eigenlijk een minimum maandloon hanteert.
Vanaf 2024 verandert dat: dan is er nog maar één minimumuurloon, ongeacht de lengte van de werkweek.
Source: Volkskrant