Dat verandert het beeld dat onderzoekers hadden over onze voorouders, vinden de ontdekkers. De constructie duidt volgens hen op een nederzetting of een brug, terwijl tot nu toe werd gedacht dat er destijds alleen rondtrekkende jager-verzamelaars in dit gebied leefden.
Welke vroege menssoort precies verantwoordelijk is voor het bouwwerk, laten de opgravers onbenoemd. Bekend is echter dat destijds de Homo heidelbergensis in dat gebied leefde, een ranke, rechtop lopende oermens, die uiterlijk niet veel van de moderne mens verschilde. Tot nu toe dacht men altijd dat deze oermens een nomadische levensstijl had, en afhankelijk van waar eten te vinden was van leefgebied veranderde.
Maar de houten dwarsbalken, die in de bedding van de rivier de Kalambo werden gevonden, zijn volgens de archeologen mogelijk overblijfselen van een loopbrug of zelfs het fundament van een hut: typisch voorwerpen die erop wijzen dat die menssoort langer op één plek bleef. ‘De precieze functie van de constructie kunnen we echter niet achterhalen’, benadrukt Wei Chu, archeoloog aan de Universiteit Leiden en niet betrokken bij het onderzoek. ‘Het kan ook deel zijn van een val, die werd gebruikt bij de jacht, of een markering in de weg.’
De vondst is het oudste stuk bewerkt hout dat ooit is gevonden: het dateert van 470 duizend jaar geleden, blijkt uit een nadere analyse in vakblad Nature. De dwarsbalk is ongeveer anderhalve meter lang, 25 centimeter breed en heeft een inkeping, waardoor die precies op een andere dwarsbalk paste.
Aan de inkeping zagen de archeologen dat deze met stenen gereedschap was gemaakt: de scherpe afdrukken stonden nog in het hout. Dat gereedschap werd bovendien in de buurt gevonden. Volgens Annemieke Milks, archeoloog aan de Universiteit van Reading, is dat uniek voor mensen. ‘Geen andere diersoort gebruikt gereedschap om ander gereedschap te maken’, schrijft ze in een begeleidend commentaar.
De laatste decennia groeit het bewijs dat onze voorouders al heel vroeg aan houtbewerking deden. Eerdere vroege vondsten van houten gereedschap komen echter vooral uit Europa. Zo werden in Schöningen in Duitsland en aan de Engelse kust al in de vorige eeuw houten speren gevonden die dateren van 300- tot 400 duizend jaar geleden.
Het gebeurt bijna nooit dat archeologen zulke oude stukken hout als in Zambia tegenkomen. Onder invloed van zuurstof, schimmels of bacteriën overleeft hout meestal nog geen honderd jaar. Maar in de drassige riviergrond lagen de voorwerpen al die tijd onder water, waardoor ze intact bleven. Dat maakt de vondst heel bijzonder, vindt ook Chu. ‘Wij archeologen zijn eigenlijk bijna alleen maar met stenen bezig.’
De onderzoekers, onder leiding van hoogleraar archeologie Larry Barham van de Universiteit van Liverpool, dateerden het hout aan de hand van prehistorische zandkorrels die in de groeven van het hout zaten. Door hun kristalstructuur verraden de zandkorrels wanneer ze voor het laatst zonlicht zagen, en dus wanneer het stuk hout onder de grond terechtkwam.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden